Wisława Szymborska Koniec i początek - interpretacja i analiza wiersza

„Koniec i początek” to tytuł wiersza i całego zbioru wydanego w 1993 roku. Utwór poświęcony jest sytuacji powojennej. Już tytuł wskazuje na jego możliwą interpretację – wszystko ma swój koniec. Nawet tak traumatyczne wydarzenia, jakie przyniosła wojna, zostają zapomniane, „porastają trawą”.

Pierwsza część wiersza przedstawia obraz rzeczywistości powojennej, zniszczeń, które trzeba naprawić i strat, które trzeba przeboleć. Trzy początkowe strofy (oprócz pierwszej) zaczynają się od słów: „Ktoś musi”, po których następuje wymienianie czynności, jakie trzeba wykonać, aby przywrócić jako taki ład. Poetka podkreśla zwyczajność tych działań poprzez zastosowanie codziennego języka pozbawionego metafor, za to obfitującego w utarte i potoczne zwroty: „Jaki taki porządek/ sam się przecież nie zrobi”, „przywlec belkę/ do podparcia ściany”.

Brak tu lamentów nad katastrofą – wojna się skończyła, a określenie „trzeba posprzątać” zmniejsza skalę zjawiska, sugeruje, że tym, co pozostało, jest zwykły bałagan, a nie zgliszcza i cmentarze. Zwyczajność tego wysiłku podkreślają też stwierdzenia: „Fotogeniczne to nie jest (…) Wszystkie kamery wyjechały już/ na inną wojnę”.

Wojna przykuwa uwagę, wojna jest wydarzeniem godnych kamer, sprzątanie po wojnie już nie. To krytyczna uwaga poetki pod adresem mediów i gustów ich odbiorców, dla których codzienność, a więc spokój i pokój nie są atrakcyjne. Ukazując mnogość zadań stojących przed tymi, którzy ocaleli, Szymborska posługuje się zdaniami eliptycznymi: „Mosty trzeba z powrotem/ i dworce na nowo”.

W dalszej części utworu pojawia się kwestia pamięci. Usuwanie widocznych skutków wojny idzie w parze z usuwaniem jej z pamięci. Upływ czasu powoduje, że z wolna odchodzi ona w zapomnienie, z pewnością zaś wiele z jej okrucieństw. Pamięć o wydarzeniach wojennych umiera wraz z tymi, którzy ocaleli:

(…) Ci, co wiedzieli/ o co tutaj szło,/ muszą ustąpić miejsca tym,/ co wiedzą mało./ I mniej niż mało./ I wreszcie tyle co nic (…).

Doświadczenie, jakim była wojna, nie jest przekazywane następnym pokoleniom. Ludzie nie chcą pamiętać o tak traumatycznych przeżyciach. Martyrologia nie tylko „nudzi”, ale również boli, więc człowiek jak najszybciej chciałby wymazać ją z pamięci. Nie obarczać nią potomnych.

Banalne stwierdzenie, że wszystko ma swój koniec i początek, zawiera w sobie przestrogę. Koniec wojny oznacza początek pokoju, jednak... pokój ma również swój koniec. Historia zatacza kręgi, a ludzkość powtarza swoje błędy.

W wierszu „Koniec i początek” odnajdziemy cechy charakterystyczne dla poezji Szymborskiej, m.in.: twórcze wykorzystanie związków frazeologicznych („W strzępach będą rękawy/ od zakasywania”), potoczne słownictwo (szmaty, gapić się, przywlec), zaskakujące epitety i metafory („przytakując nie urwaną głową”, „Wykopie spod krzaka/ przeżarte rdzą argumenty”).

Polecamy również:

  • Wisława Szymborska, Żona Lota - analiza i interpretacja

    Wisława Szymborska nawiązuje w swoim wierszu do historii znanej ze Starego Testamentu, która opowiada  ucieczce rodziny Lota z Sodomy. Odsyła to czytelnika do dziejów dwóch miast – Sodomy i Gomory, które za swoje występki i nieposłuszeństwo wobec Bożych przykazań zostały... Więcej »

  • Wisława Szymborska, Psalm - analiza i interpretacja

    Wiersz Wisławy Szymborskiej reprezentuje lirykę bezpośrednią, poprzez użycie przez podmiot liryczny zwrotów w pierwszej osobie liczby mnogiej np. muszę czy poprzestanę. Podmiotem jest ktoś bliżej nieokreślony, kto snuje refleksję na temat boskich i ludzkich praw oraz porządku świata. Więcej »

  • Wisława Szymborska, Kobiety Rubensa - analiza i interpretacja

    Wiersz Wisławy Szymborskiej nawiązuje do twórczości flamandzkiego malarza Petera Rubensa – jego malarstwo jest dla podmiotu lirycznego przyczyna do rozważań na temat kobiecego ideału piękna. Więcej »

  • Nic dwa razy - interpretacja i analiza wiersza

    Wiersz „Nic dwa razy”, mający regularną budowę, regularne rymy i niewyszukane metafory, zbliża się formą do piosenki. Jego tematyka dotyczy miłości, przemijania i wartości życia, a więc bliższa jest jednak filozoficznym traktatom niż utworom popularnym. Nawiązania do filozofii są tu wyraźne, przede... Więcej »

  • Kot w pustym mieszkaniu - interpretacja i analiza wiersza

    „Kot w pustym mieszkaniu” pochodzi z tomu „Koniec i początek” wydanego w 1993 roku, znalazł się również w zbiorze „Sto wierszy – sto pociech” z 1997 roku. Powstanie wiersza jest najprawdopodobniej związane ze śmiercią długoletniego partnera życiowego poetki, Kornela... Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 2 + 5 =
  • Najnowsze
  • Losowe
Ostatnio komentowane
ok
• 2024-05-20 16:01:25
W filmie nie ma ochronki, Ale strzały do robotników
• 2024-05-18 14:53:16
łatwe
• 2024-05-16 19:37:20
Przydatny na po prawe oceny z historii
• 2024-05-15 14:52:53