Średniowiecze - historia (ramy czasowe, nazwa, najważniejsze daty, wydarzenia)

Średniowiecze (media aetas, medium aevum - „wiek średni”) jako nazwa epoki została upowszechniona przez niemieckiego historyka – Krzysztofa Kellera w XVII w.. Okres ten przez większość humanistów uważany był za całkowicie stracony – czasy barbarzyństwa, stanowiący jedynie czas przejściowy miedzy dwiema wspaniałymi epokami – starożytnością a renesansem. Średniowiecze przez to było określane jako „wieki ciemne”, utarło się również określenie „mroki średniowiecza”.

Średniowiecze trwało ok. 1000 lat. Ze względu na istotne przemiany jakie zachodziły w tej epoce, została ona podzielona na trzy okresy:

• Wczesne średniowiecze od około V do X w. Okres, w którym kształtują się cechy nowej epoki.
• Rozkwit średniowiecza od przełomu X i XI w. do końca XIII w. Najpełniejsza forma cech cywilizacji średniowiecznej, rozciągnięcie jej wpływów na obszarze Europy Środkowo – Wschodniej oraz Północnej.
• Późne średniowiecze – stulecia XIV i XV w. Załamywanie się wytworzonych form kultury przy jednoczesnym powstawaniu nowych. Był to okres wojen, kryzysu oraz silnych zmian w kwestiach gospodarczych i państwowych.

Jako początek epoki średniowiecza podaje się datę 476 r. – Upadek Cesarstwa Rzymskiego na zachodzie. Jednak ze względu na długotrwały proces zmian jaki zachodziły w kwestiach politycznych, kulturalnych czy też gospodarczych, jest to tylko data umowa (symboliczna). Podobnie sytuacja wygląda przy określeniu daty końca epoki. Oprócz najbardziej spopularyzowanej daty – zdobycie Konstantynopolu przez Turków w roku 1453, podaje się również: rok 1450 – wynalezienie ruchomej czcionki przez Guttenberga, rok 1492 – odkrycie Ameryki przez Krzysztofa Kolumba.

Dla charakteru przyszłej historii europejskiej wielkie znaczenie miało przyjęcie chrztu przez pogańskich Franków. Od tej pory ich królestwo stało się głównym ośrodkiem, z którego chrześcijaństwo rozprzestrzeniało się wśród innych plemion, wpływając w ten sposób na łączenie się zróżnicowanych przejawów kultury.

Pojmowanie pojęcia epoki średniowiecza, cech charakterystycznych oraz podziałów chronologicznych dotyczy przede wszystkim chrześcijańskiej cywilizacji europejskiej. Dla innych wyodrębnionych cywilizacji pojęcie to ma tylko i wyłącznie zastosowanie częściowe. Inne niż chrześcijańskiej były etapy rozwoju cywilizacji islamu, dla której np. upadek cesarstwa zachodoniorzymskiego nie miał większego znaczenia. Największy okres rozkwitu tej cywilizacji trwał do XII w., następnie w XIV i XV w. nastąpiła wielka ekspansja tej kultury – zdobycie Konstantynopola oraz utworzenie Imperium Osmańskiego. Dla cywilizacji azjatyckich, afrykańskich oraz prekolumbijskich, pojęcie średniowiecza nie ma w praktyce zastosowania. Ważne dla tych kultur jest jedynie końcowy okres epoki – koniec XV w., na który przypadają wielkie odkrycia geograficzne.

Dominującą grupą społeczną epoki średniowiecza stanowiło duchowieństwo, których przedstawiciele funkcjonowali praktycznie na wszystkich płaszczyznach w poszczególnych wspólnotach. Najistotniejszym wydarzeniem był podział chrześcijaństwa na dwa odłamy – zachodnie, łacińskie oraz wschodnie, bizantyjskie – schizma wschodnia z roku 1054.

W toku postępowania epoki dochodziło do coraz częstszych konfliktów między uprzywilejowanym duchowieństwem, a przedstawicielami stanu rycerskiego. Ustrojem społecznym panującym w średniowieczu był feudalizm. Chłopi byli poddani szlachcie, co na przestrzeni dziejów doprowadziło do ich licznych, często bardzo krwawych powstań.

W Polsce za początek średniowiecza uznaje się rok 966 – przyjęcie chrztu przez Mieszka I. Od tego momentu Polska znalazła się w kręgu państw chrześcijańskich, a sama religia pomogła w wewnętrznym zintegrowaniu państwa. Dzięki temu wydarzeniu kolejni królowie polscy mieli wpływ nie tylko na dzieje swojego państwa, lecz również na historie całej średniowiecznej Europy. Do najważniejszych wydarzeń zalicza się również początki polskiej organizacji państwowej, ukształtowanie się pierwszego sejmu jako ogólnopolskiej władzy przedstawicielskiej za Jana Olbrachta oraz uchwalenie przez sejm walny Konstytucji Nihil Novi.

Źródła:
M. Chmaj, W. Sokół, J. Wrona – Historia (Repetytorium); Difin; Warszawa 2003
T. Manteuffel – Historia Powszechna, Średniowiecze; PWN; Warszawa 1994

Polecamy również:

  • Aldona Anna Giedyminówna – biografia

    Źródła nie podają zbyt wielu informacji na temat młodości Aldony Anny Giedyminówny. Wiadomo, że Aldona była córką wielkiego księcia Litwy, Giedymina. Nawet jej data narodzin wzbudza wiele wątpliwości, przyjmuje się, że przyszła na świat między 1309 a 1313 rokiem. Prawdopodobnie jej matką była... Więcej »

  • Zamek Ogrodzieniec - historia

    Zamek w Ogrodzieńcu zbudowano w XIV wieku, jego właścicielem był wtedy rycerski ród Włodków Sulimczyków zwanych też Ogrodzienieckimi. Nazwa świadczy o tym, iż było to miejsce ogrodzone czyli otoczone murem obronnym. Wcześniej na jego miejscu znajdował się gród warowny, który... Więcej »

  • Plemiona barbarzyńskie i Królestwa Barbarzyńskie na zachodzie Europy (V-VII w.)

    W okresie wczesnego średniowiecza rozpadła się dotychczasowa jedność starożytnego świata, za sprawą najazdów plemion germańskim. Cesarstwo wschodnie odparło najazdy barbarzyńców i przetrwało jako Cesarstwo Bizantyjskie. Gorzej wyglądała sytuacja na obszarach należących do cesarstwa... Więcej »

  • Bizancjum w średniowieczu (V-IX w.) - historia, położenie, rola

    W roku 395 Cesarz Teodozjusz Wielki dokonał podziału Cesarstwa Rzymskiego między dwóch swoich synów – Zachodnią część otrzymał Honoriusz, a Wschodnia przypadła Arkadiuszowi. Datę te uznaje się za początek Cesarstwa Bizantyjskiego, lub też rok 330 – przeniesienie stolicy do Konstantynopola. Więcej »

  • Państwo Franków - historia, najważniejsze informacje

    Pierwsze plemiona franków, które już w roku 355 osiedliły się w Galii, były silnie podzielone, często walczące między sobą. Wszyscy Frankowie pozostawali poganami i w odróżnieniu od innych plemion germańskich utrzymywały stałe kontakty z współbratyńcami na prawym brzegu Renu. Początkowo... Więcej »

Komentarze (1)
Wynik działania 3 + 3 =
StelaMarisjoł
2019-05-21 15:33:29
Dziękuję za pomoc!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
Ostatnio komentowane
xdddddddddd
ddsaddsa • 2021-04-16 12:04:14
Ja nie ogarniam
Twój Stary • 2021-04-15 15:55:35
PIĘKNIE
KOTEK • 2021-04-15 08:11:52
ok
ja • 2021-04-14 15:02:54
Super
KKK • 2021-04-14 08:17:42