Papiestwo i cesarstwo w średniowieczu (X-XIII w.) - historia

W roku 962 nastąpiła koronacja Ottona I. Od tego momentu władza cesarska znalazła się trwale w posiadaniu królów Niemiec. Jednak aby osiągnąć koronę cesarską, każdy nowy władca musiał wyprawić się do Stolicy Apostolskiej, gdzie koronacji dokonywał papież. Pomimo, że w X w. oraz w pierwszej połowie XI w. przewaga militarna i polityczna cesarstwa nad papiestwem była przygniatająca, nie doprowadziło to do wytworzenia się jednej władzy uniwersalnej.

Na przełomie X i XI w. kościół był jednak silnie uzależniony od władzy świeckiej. Cesarz miał bowiem wpływy na wybór nowego papieża, a poszczególni monarchowie na wybór biskupów. Sam tryb życia duchownych w ówczesnym czasie był świecki – nie wliczając w to zakonników. Mieli rodziny, uczestniczyli w wojnach, a urzędy kościelne często kupowali – symonia.

Taka sytuacja budziła chęć naprawy. W opactwie benedyktyńskim w Cluny, rozpoczął się ruch reformy kościelnej. W X w. powstała sieć klasztorów uznająca przywództwo Cluny, gdzie skupiały się najwybitniejsze jednostki ze stanu duchownego. Po zdobyciu wpływów na dworze papieskim w połowie XI w., za ich sprawą został zmieniony sposób wyboru nowego Ojca Świętego.

Od tego momentu wybór nowego papieża zależał od zgromadzenia kardynałów – konklawe. Ograniczyło to zdecydowanie możliwości kolejnych cesarzy w kwestii wyboru nowego papieża.

Władcy świeccy nie mogli również poprzeć działań Kościoła zmierzających do uniezależnienia wyboru biskupów od monarchów. Na tym tle doszło do tzw. sporu o inwestyturę między papiestwem a cesarstwem. Pierwszą ze stron w konflikcie reprezentował papież Grzegorz VII (1073 – 1084), drugą natomiast król Niemiec (później cesarza) – Henryk IV (1056 – 1106).

W momencie, gdy papież zażądał pełnego zwierzchnictwa w kwestii biskupów, cesarza ogłosił detronizacje Grzegorza VII. Reakcją papieża było rzucenie klątwy na króla Niemiec w roku 1076. W jej efekcie poddani Henryka IV byli zwolnieni z obowiązku wierności wobec swojego władcy.

Przeciw cesarzowi bunt podnieśli możnowładcy, a następnie zależne do tej pory od cesarstwa Polska i Węgry poparły papieża. W tak zaistniałej sytuacji Henryk udał się bez wojska do Włoch i pod zamkiem Canossa w roku 1077 – odbył przed papieżem pokutę, klątwa została zdjęta.

Po odbudowaniu swojej pozycji w Niemczech, Henryk wyprawił się ponownie do Włoch – tym razem jednak zbrojnie. Doprowadził do wygania Grzegorza VII, następnie do wyboru nowego papieża. Otrzymał od niego koronę cesarską w roku 1084.

Spór został jednak rozstrzygnięty ostatecznie dopiero w roku 1122. Na konkordacie w Wormacji, Henryk V oraz papież Kaliksta II ustalili, że biskupów powołuje papież i przekazuje im władzę duchowną, a władza polityczna oraz lenno leżą w kompetencjach cesarza.

W okresie, gdy stopniowo słabła władza cesarska, papiestwo przeżywało czasy rozkwitu. Za papieża Innocentego III (1198 – 1214) oraz jego następców w XIII w., zwierzchnictwo Stolicy Apostolskiej uznawały liczne monarchie ówczesnej Europy. Do Rzymu napływały wówczas masowo daniny – nazywane świętopietrzem.

Polecamy również:

  • Cesarstwo Ottonów - charakterystyka. Polityka Cesarstwa Ottonów

    Po podziale imperium karolińskiego w roku 843 w Verdun, konfliktach dynastycznych oraz najazdach wikingów, doszło do osłabienia, a następie upadku władzy cesarskiej. W X w. ukształtowało się Królestwo Francji w zachodniej części monarchii, a we wschodniej – Niemiec. Cesarstwo rzymskie na... Więcej »

  • Cesarstwo uniwersalne Ottona III - definicja, na czym polega - Historia

    Po śmierci cesarza Ottona II w roku 983, jego syn i następca miał wówczas zaledwie trzy lata. Pomimo, że już w roku 983 Otton III został koronowany na króla Niemiec, był zbyt młody aby rządzić cesarstwem po śmierci ojca. Po długoletnim okresie regencji, osobiste rządy objął w roku 995. Więcej »

  • Cezaropapizm, papocezaryzm - co to jest, historia. Spory o dominację - przykłady

    Po bezpotomnej śmierci cesarza Henryka II władzę w kraju przejmuje dynastia Salicka. Jej pierwszym przedstawicielem był Konrad II. Nowy władca podczas swoich rządów dążył przed wszystkim do wzmocnienia wewnętrznego Rzeszy. W trakcie jego panowania dużym niebezpieczeństwem był wzrost pozycji feudałów... Więcej »

  • Reforma gregoriańska - na czym polegała?

    Reformą gregoriańską określa się szereg działań reformatorskich, które Kościół katolicki podjął na przestrzeni XI-XII w. Ich celem było m.in. usunięcie symonii (czyli handlu godnościami oraz stanowiskami kościelnymi), wprowadzenie celibatu, a przede wszystkim powstrzymanie ingerencji... Więcej »

  • Spór o inwestyturę - przyczyny

    Po koronacji Ottona I na cesarza Świętego Cesarstwa Rzymskiego w roku 962, władca niemiecki został wywyższony wśród innych ówczesnych monarchów chrześcijańskich. W tym samym roku cesarz wydał statut na mocy którego, wszyscy najwyżsi duchowni niemieccy byli zobowiązani do składania hołdu... Więcej »

Komentarze (2)
Wynik działania 4 + 4 =
tupik
2019-03-21 16:33:52
fajny pomugl n o oki
tupson
2019-03-21 16:32:30
spoko
Ostatnio komentowane
to 6
• 2022-05-25 18:28:33
js2115
• 2022-05-25 16:06:43
Punkt 3. Nie jest to prawda. Modlitwa w INTENCJACH Ojca Świętego. To znaczy, że modlimy...
• 2022-05-24 15:08:48
Git
• 2022-05-23 19:46:38