Liga Narodów w okresie międzywojennym - działalność, ocena skuteczności

Liga Narodów była pierwszą w historii próbą stworzenia organizacji międzynarodowej, która czuwałaby nad pokojem na świecie i zapobiegała wybuchowi konfliktów. Zadanie to było bardzo ambitne, ale i trudne do zrealizowania. W skład Ligii wchodziło wielu wpływowych polityków, reprezentujących silne państwa, jednakże często trudno im było osiągnąć porozumienie w istotnych sprawach. Kłopotem był też dobór środków, którymi mogła posługiwać się Liga, by realizować swoje cele. O ile w pierwszych latach po wojnie kluczowe znaczenie miał sam autorytet zwycięskich państw Ententy, później znaczenie tego czynnika spadało. Jednym z największych ciosów dla Ligii był brak zaangażowania się Stanów Zjednoczonych, jednego z inicjatorów powstania organizacji, który później niespodziewanie wycofał się z tworzonych struktur.

Na początku działalności Ligi, w latach 20. XX wieku udało jej się odnieść kilka dużych sukcesów w kwestiach konfliktów granicznych. Udało jej się rozwiązać m.in. spór dotyczący przynależności Wysp Alandzkich pomiędzy Finlandią a Szwecją, problem autonomii Memla (Kłajpedy), czy też konflikt polsko – niemiecki o Śląsk. Z dużym niezadowoleniem Ligii spotkała się natomiast polska akcja przejęcia z rąk litewskich Wilna, tzw. „bunt Żeligowskiego”. Liga interweniowała też w lokalnym konflikcie grecko – włoskim.

O ile jednak małe, lokalne konflikty lat 20. zostały przez Ligę rozwiązane w mniejszym lub większym stopniu, lata 30. były okresem trudnych sprawdzianów, którym już nie udało się sprostać. Jako jeden z pierwszych można wymienić początek konfliktu pomiędzy Chinami a Japonią w roku 1932, kiedy to Liga Narodów nie była w stanie zająć wspólnego stanowiska w sprawie inwazji. Sytuacja ta powtórzyła się w drugiej fazie konfliktu, od roku 1937, kiedy to apele o zachowanie pokoju i zakończenie walk pozostały bez odpowiedzi. Podobnie bezowocne były próby mediacji przeprowadzone podczas włoskiej inwazji na Abisynię w roku 1935. Embargo nałożone na Włochy nie zaszkodziło zbytnio gospodarce tego kraju, a wkrótce aneksja terenów Abisynii stała się faktem. Niedługo potem zresztą, bo już w 1937 roku, Włochy opuściły Ligę Narodów. Kompromitacją zakończyła się również próba mediacji w czasie wojny domowej w Hiszpanii (1936 – 1939), gdzie Liga apelowała najpierw o zachowanie pokoju, później zaś o wstrzymanie dostaw broni i ochotników z innych państw. Oba apele zostały całkowicie zignorowane. W tym okresie apele Ligii straciły już na znaczeniu i nie przejmowała się już nimi ani III Rzesza, ani Związek Radziecki. Stąd też podejmowane w latach 1938 - 1939 akcje Ligii mające na celu zachowanie pokoju w Europie spełzły na niczym, a organizacja ta przestała się liczyć jako realna siła polityczna.

Liga Narodów, mimo szczytnych intencji, nie była w stanie spełnić roli jaką w niej pokładano. Było to wynikiem kilku czynników, z których do najważniejszych należą brak zaangażowania USA, niezgodność pomiędzy różnymi członkami Ligii w kluczowych kwestiach i sprzeczne interesy wielu mocarstw wchodzących w jej skład. Nie należy jednak oceniać jej działalności jako całkiem bezowocnej. Jej podstawowe idee i przykład stały się później inspiracją i swoistą kopalnią doświadczeń dla znacznie doskonalszego tworu, zorganizowanego po wojnie, jakim jest ONZ.

Polecamy również:

  • Nowe państwa po I wojnie światowej w Europie

    I wojna światowa była jednym z nielicznych konfliktów, które spowodowały całkowitą zmianę kształtu Europy. Rozpad trzech największych państw Europy Środkowo - Wschodniej doprowadził do powstania szeregu nowych państw, które jeszcze przez kilka lat prowadziły między sobą wojny o ustalenie granic... Więcej »

  • Sytuacja Niemiec po I wojnie światowej (gospodarcza, polityczna i in.)

    Pokonane w I wojnie światowej Niemcy boleśnie odczuły swoją porażkę. Państwo to, jeszcze w roku 1914 stanowiące jedno z największych mocarstw światowych, w wyniku czteroletniej wojny i ciężkich warunków pokojowych zostało zredukowane do roli kraju drugiej kategorii. Podpisany 28.06.1919 roku traktat... Więcej »

  • Wojna domowa w Rosji (1918-1922) - przyczyny, przebieg, skutki - Powstanie Związku Radzieckiego (1922)

    Przejęcie władzy w Rosji przez bolszewików, do którego doszło w październiku 1917 roku zadecydowało o wycofaniu się owego państwa z wojny. Jednocześnie zaś jednak był to początek nowego, wewnętrznego konfliktu, który toczył się w latach 1918 – 1921 i objął większą część terytorium... Więcej »

  • Konferencja waszyngtońska i jej postanowienia

    Zwycięski udział w I wojnie światowej pozwolił USA na powrót do wielkiej polityki międzynarodowej, z której państwo to wycofało się dobrowolnie w połowie XIX wieku. Po raz pierwszy od wielu lat społeczeństwo amerykańskie było entuzjastycznie nastawione do aktywnej polityki zagranicznej i zerwania z... Więcej »

  • Konferencja w Spa (1920) i jej postanowienia

    Wypracowany w wyniku konferencji paryskiej (1919) nowy ład europejski miał w założeniu ukształtować nowoczesną, wolną od wojen Europę. Założenia te przyświecały zwłaszcza przedstawicielom zwycięskich krajów Ententy, którzy chcieli teraz pełnić rolę arbitrów w różnorakich konfliktach... Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 4 + 3 =
Ostatnio komentowane
wow
lika • 2021-12-05 17:24:11
Pewien błąd się wkradł. "W 1912 r. Byron wygłosił w Izbie Lordów przemówienie" sta...
Ruda • 2021-12-05 16:35:07
Łatwo
bynio • 2021-12-05 15:42:03
T
Jack • 2021-12-05 13:16:14
ok
Shrek • 2021-12-04 18:50:37