Związek Radziecki w latach 20. i 30. XX w.

Toczona w latach 1918 – 1921 (według niektórych historyków 1917 – 1922) wojna domowa przeciwko siłom „białych” i interwentom z obcych państw zapewniła ostatecznie zwycięstwo frakcji bolszewickiej. Już wkrótce, 23.12.1922 roku Rosja została przekształcona w Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, państwo formalnie będące federacją niezależnych republik. W praktyce rządy republik sprawowały władzę autonomiczną, ale wszystkie ważne decyzje były zależne od decyzji płynących z Moskwy.

Pierwszym przywódcą państwa bolszewickiego był Włodzimierz Iljicz Lenin, rewolucjonista i faktyczny przywódca partii bolszewickiej. Jest uważany za jednego z najbardziej radykalnych i ideologicznych komunistów, jednak nawet on zdawał sobie sprawę z tego, że natychmiastowe wprowadzenie zasad komunizmu spowodowałoby głęboki krach ekonomiczny, a być może nawet kolejną wojnę domową. Stąd też wprowadzenie przez niego Nowej Polityki Ekonomicznej (NEP), który od 1921 zastępował wcześniejszy „komunizm wojenny”. NEP zakładał pozwolenie na, niedopuszczalną w „prawdziwym” komunizmie, możliwość prowadzenia niewielkiej, prywatnej działalności gospodarczej i kumulowania kapitału w rękach prywatnych. Władze przejściowo odeszły również od projektów kolektywizacji, czyli łączenia ziem chłopskich w duże państwowe gospodarstwa. Owa odbudowa sektora prywatnego bardzo dodatnio wpłynęła na ekonomię radziecką i okres lat 20. charakteryzuje się szybkim wzrostem produkcji i zamożności.

Śmierć Lenina w roku 1925 spowodowała walkę o władzę w łonie bolszewickiej partii, która rozgrywała się głównie pomiędzy zwolennikami i przeciwnikami Lwa Trockiego, bliskiego współpracownika Lenina. Dosyć niespodziewanie zwycięzcą w owym konflikcie okazał się Józef Stalin, dotąd uznawany za dosyć mało ambitnego członka partii. W roku 1929 Stalin oficjalnie odszedł od polityki NEP-u. Zamiast niego rozpoczęto masową i przymusową kolektywizację, co w połączeniu z różnorodnymi represjami i klęskami głodu pochłonęło wiele milionów istnień ludzkich, szczególnie na terytorium Ukrainy. Stalin wprowadził dosyć prędko Plan Pięcioletni – gwałtowny skok technologiczny i produkcyjny w ciągu pięciu lat rozbudowy. Od czasów Stalina kolejne „pięciolatki” stały się normą rozwoju Związku Radzieckiego.

Nowy dyktator ZSRR jest też uważany za winnego jednej z największych czystek i masowych mordów w historii. Od początku lat 30 Józef Stalin zaczął po kolei eliminować swoich politycznych wrogów. Pomagała mu w tym całkowicie mu podporządkowana policja polityczna – NKWD. Wkrótce skala represji wyszła daleko poza mury Kremla. Wraz z nasileniem się kultu jednostki wzrósł też terror, za najmniejszą krytykę władz można było stracić wolność i życie. W czasie tzw. Wielkiej Czystki (1937 – 1938) życie straciła większa część dowódców wojskowych, wielu działaczy partyjnych, jak również setki tysięcy zwykłych obywateli.

Stalin z zainteresowaniem spoglądał na wydarzenia w Europie, szukając możliwości na rozszerzenie swoich wpływów na nowe tereny i podporządkowanie sobie Starego Kontynentu. To właśnie niespodziewany sojusz III Rzeszy i ZSRR z roku 1939 (pakt Ribbentrop – Mołotow) pozwolił Hitlerowi na prowadzenie wojny na dwa fronty – z Polską i krajami zachodnimi. Tym samym Józef Stalin ponosi również winę za wybuch II wojny światowej.

Polecamy również:

  • Rządy Lenina w ZSRR - Komunistyczna Partia Związku Radzieckiego (KPZR) i jej reformy

    Włodzimierz Lenin był uważany za jednego z najbardziej charyzmatycznych polityków w partii bolszewickiej, był też bez wątpienia jej ideowym „ojcem”. Nic więc dziwnego, że po całkowitym opanowaniu terytorium rosyjskiego to właśnie on stał się faktycznym przywódcą Rosji Sowieckiej,... Więcej »

  • Dojście Stalina do władzy - data, okoliczności, opis

    Józef Wissarionowicz Dżugaszwili, lepiej znany jako Józef Stalin, aż do połowy lat 20. był jedynie urzędnikiem partyjnym średniego szczebla. Ów pochodzący z Gruzji bolszewik nie wydawał się być przesadnie ambitny, mimo dosyć długiego stażu w partii, sięgającego jeszcze czasów rewolucji... Więcej »

  • Rządy Stalina w ZSRR - charakterystyka

    Józef Stalin przejmował władzę w Związku Radzieckim wieloma etapami, wchodząc kolejno w sojusze z innymi członkami partii i pozbywając się ich, kiedy tylko przestawali mu być potrzebni. Stąd też trudno jest podać konkretną datę całkowitego przejęcia władzy przez Stalina. Historycy zgadzają się jednak... Więcej »

  • ZSRR jako przykład państwa totalitarnego

    Wiek XX jest okresem w którym doszło do powstania nowej formy państwa – państwowości totalitarnej, której cechą charakterystyczną jest zamierzona kontrola wszystkich aspektów życia obywatela. W większości wypadków (jeśli nie we wszystkich) państwo totalitarne jest odpowiedzialne za... Więcej »

  • Charakterystyka porównawcza ZSRR z III Rzeszą

    Najważniejsze zagadnienia dotyczące różnic ideologicznych i ekonomicznych zostały przedstawione w tabeli. Należy przyjąć, że oba państwa totalitarne miały podobny system działania i kontrolowania społeczeństwa - tworzenie nowej elity, opartej nie na urodzeniu, a na przynależności do "grupu trzymającej... Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 5 + 3 =
Ostatnio komentowane
jest ok ale malo wyczerpujace
eloelo • 2021-09-27 18:06:06
Łatwe
iwg • 2021-09-25 09:34:05
spoko
- • 2021-09-23 17:57:14
Przydatne na sprawdzian;)
Yoka • 2021-09-22 18:14:29
extra dziękuje
lol • 2021-09-21 15:40:54