Personalizm - definicja, rodzaje, przedstawiciele

Personalizm (od łac. persona – osoba) to jeden ze współczesnych nurtów filozoficznych, który koncentruje się na szczególnym znaczeniu osoby ludzkiej, jej pragnień, dążeń i niepodważalnej wartości człowieka.

Termin ten może pojawiać się w kilku podstawowych znaczeniach. W sensie najszerszym personalizm to każda filozofia doceniająca znaczenie człowieka jako bytu przekraczającego swoją skończoność i otwartego na metafizykę (np. myśl św. Augustyna, św. Tomasza z Akwinu, Blaise'a Pascala, Sorena Kierkegaarda czy Karla Jaspersa).

Jest to także system myślenia stworzony we Francji przez Charlesa Renouviera. Wreszcie – to specyficzny kierunek w filozofii XX wieku, opozycyjny wobec wszelkich ideologii traktujących jednostkę jako część stosunków społeczno-ekonomicznych (a więc np. marksizmu). Renouvier uważał, że poznanie duchowego wymiaru człowieka jest najważniejszym celem filozofii w ogóle.

Szczególnie aktywny okazał się dwudziestowieczny personalizm chrześcijański, który ujmował człowieka w perspektywie jego relacji z osobowym Bogiem, a także wyrastał z myśli tomistycznej. Jego przedstawicielami byli: Jacques Maritain, Edyta Stein, Karol Wojtyła, ksiądz Józef Tischner. Maritain sformułował chrześcijańską teorię osoby jako najwyższej formy w hierarchii bytów, której wyjątkowość wynika z posiadania nieśmiertelnej duszy – pierwiastka boskości. Tak rozumianą „osobę” przeciwstawił pojęciu „indywiduum”, a więc każdego indywidualnego tworu. „Jednostka” jest zawsze częścią większej całości, której musi się podporządkować, inaczej niż „osoba” – wartość najwyższa, to dla niej istnieją struktury społeczne, a nie ona dla nich.

Wątek ten podjął Karol Wojtyła, który stwierdził, że to „człowiek jest drogą Kościoła”, a więc podkreślał uniwersalną godność osoby ludzkiej i niezbywalne prawo do znajdowania się w centrum każdej refleksji religijnej. Józef Tischner z kolei, nawiązując do teorii Emmanuela Levinasa, rozważał ludzką osobę w perspektywie dialogu z Innym.

Personalizm miał również odmianę społeczno-polityczną, w tym sensie, że zajmował się relacjami pomiędzy człowiekiem i strukturą władzy. Szczególną rolę odegrała tu myśl Emmanuela Mouniera, oponenta wszelkich form totalitaryzmu, ale także Jacquesa Maritaina, który podejmował tę problematykę w dziele „Człowiek i państwo”.

Personalizm to bardzo wpływowy nurt myślenia w XX wieku, który miał duże znaczenie dla przełomowych zmian w Kościele katolickim (Sobór Watykański II) oraz dla sformułowania współczesnej koncepcji praw człowieka.

Polecamy również:

  • Egzystencjalizm - definicja, założenia, przedstawiciele

    Egzystencjalizm to jeden z najważniejszych prądów filozofii XX wieku, który zdobył wielką popularność w czasie II wojny światowej, a także w latach 50., stając się inspiracją dla wielu znanych artystów. Więcej »

  • Postmodernizm - definicja, przedstawiciele, założenia

    Postmodernizm jest zbiorem różnorodnych nurtów myślenia, filozofii oraz koncepcji artystycznych, których zasadnicza cecha sprowadza się do tego, że zaistniały one „po” modernizmie, czyli po nowoczesności. Kierunki te zwykle sytuują się w opozycji do modernizmu, ale jednocześnie... Więcej »

  • Strukturalizm - definicja, założenia, przedstawiciele

    Strukturalizm to jeden ze współczesnych kierunków filozoficznych, ale też kierunek wielu innych dyscyplin – takich jak literaturoznawstwo, psychologia czy socjologia – którego największy rozkwit przypadł na lata 60. i 70. XX wieku. Jak wskazuje jednak Anna Burzyńska, można przyjąć,... Więcej »

  • Hermeneutyka - defnicja, założenia, przedstawiciele

    Termin hermeneutyka wywodzi się z greki i ma korzenie antyczne. Greckie „hermeneus” znaczy tyle, co: „tłumacz z innego języka”. Jak wskazuje Michał Paweł Markowski, hermeneutyka obejmuje trzy podstawowe znaczenia. Po pierwsze, jest to hermeneutyka techniczna, obejmująca hermeneutykę... Więcej »

  • Semiotyka - defnicja, założenia, przedstawiciele

    Semiotyka (od gr. semeiotikos – odnoszący się do znaku) to – w najogólniejszej definicji –  teoria znaków, która rozwija się od starożytności. Jej zręby, jak zaznacza Anna Burzyńska, pojawiły się u Platona, Arystotelesa, stoików, Filona Aleksandryjskiego czy Boecjusza. Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 2 + 4 =
  • Najnowsze
  • Losowe
Ostatnio komentowane
Fajne
• 2024-04-17 15:24:05
xdxd jestem taka sigma ze to szok pyr jala
• 2024-04-17 09:06:00
xd
• 2024-04-16 17:58:56
@Mariola - dziękujemy za zwrócenie uwagi, wpis został poprawiony. Pozdrawiamy :)
• 2024-04-16 07:36:55