John Stuart Mill - biografia, poglądy, dzieła

John Stuart Mill przyszedł na świat 20 maja 1806 r. w Londynie. Już od dziecka wychowywał się w myśl nowoczesnych prądów myślowych – jego ojciec, James Mill, był olbrzymim zwolennikiem utylitaryzmu (a także, obok Benthama, jednym z twórców tej doktryny), zgodnie z którą pragnął wychować syna.

Młodość Johna Stuarta Milla była okresem bardzo trudnym. Dojrzewał pod czujnym okiem ojca starającego się jak najlepiej ukształtować młodzieńca i zapewnić mu jak największą wiedzę. Rozkładał on akcenty w sposób nierówny, odgradzając syna od rówieśników (z wyjątkiem rodzeństwa) oraz pomijając jego sferę emocjonalną. Mill był najprawdopodobniej dzieckiem niezwykle utalentowanym – jak pisał w autobiografii, już w wieku trzech lat posługiwał się językiem greckim, a jako ośmiolatek znał już twórczość greckich myślicieli i odkrywców (m.in. Herodota).

W 1820 r. syn Jamesa Milla trafił do Francji, gdzie przez rok przebywał pod opieką rodziny sir Samuela Benthama (brata Jeremy’ego – angielskiego prawnika, prekursora pozytywizmu prawniczego). W tym czasie uczęszczał na liczne kursy naukowe w Montpellier (m.in. na chemię, logikę i wyższą matematykę). Mill na krótki okres zatrzymał się także w Paryżu. W stolicy Francji przebywał u Jeana Baptisty Saya (przyjaciela jego ojca), dzięki któremu poznał przedstawicieli francuskiej elity intelektualnej (w tym także Henriego de Saint-Simona).

Gdy John Stuart Mill miał 20 lat, dały o sobie znać braki wychowawcze, jakich dopuścił się jego ojciec w sferze emocjonalnej syna. Myśliciel pisał w autobiografii, że przeszedł wówczas silne załamanie nerwowe. Jednak z pomocą przyszła mu sztuka – Mill znalazł ukojenie w poezji Wordswortha i twórczości Jeana Francoisa Marmontela. W tym czasie nawiązał także korespondencyjną przyjaźń z Augustem Comtem, francuskim myślicielem, twórcą pozytywizmu.

W 1851 r. John Stuart Mill poślubił Harriet Taylor. Stała się ona dla niego inspiracją do podjęcia prac nad poprawą sytuacji kobiet. Już w 1858 r. wybranka Milla umarła, co było spowodowane przekrwieniem płuc. Angielski myśliciel postanowił wtedy poświęcić się karierze politycznej i jeszcze intensywniej walczyć o prawa kobiet. Szybko stał się jednym z najbardziej poważanych członków Partii Liberalnej (mówi się nawet, że był jej nieformalnym liderem). W okresie od 1865 do 1868 był członkiem Izby Gmin (niższa izba parlamentu brytyjskiego). Uznaje się, że był on pierwszą osobą w rządzie Wielkiej Brytanii, która apelowała o przyznanie kobietom prawa głosu.

John Stuart Mill zmarł 8 maja 1873 r. we Francji. Zostawił po sobie niezwykle cenną spuściznę naukową, stanowiącą przez wiele lat inspirację dla późniejszych myślicieli.

Najważniejsze poglądy Johna Stuarta Milla

Z dzisiejszej perspektywy myśl Johna Stuarta Milla dzieli się na 2 okresy.

W pierwszym był on gorącym zwolennikiem utylitaryzmu (echa nauki i dokonań ojca). Kontynuował on także myśl empiryczną (wywodzącą się od Johna Locke'a i Francisa Bacona). Utylitaryzm Milla ściśle wiązał się z etyką. Twierdził on, iż każdy człowiek, czyniąc rzeczy wartościowe z perspektywy społeczeństwa, ma szansę stać się jego wartościową częścią i wnieść wiele dobra w swoje życie.

Natomiast w dziedzinie empiryzmu wyróżnił on jego trzy najważniejsze rodzaje: empiryzm genetyczny (wiedza człowieka pochodzi z doświadczenia, sądy są nabyte), empiryzm epistemologiczny (wiedza może być sprawdzana tylko poprzez doświadczenie) oraz empiryzm metodologiczny (twierdzenia naukowe można wypracować tylko dzięki uprzedniemu przeprowadzeniu doświadczeń). W późniejszej części swojego życia zwrócił się on w stronę poglądów Comte'a

John Stuart Mill znacznie przyczynił się także do rozwoju myśli politycznej. Był kontynuatorem demokratyczno-liberalnych poglądów Johna Locke'a. Dostrzegał wiele zagrożeń dla demokracji, które wywodziły się od niej samej. Przestrzegał przed „dyktaturą większości”, mogącą narodzić się na gruncie polityki (monopolizowanie władzy przez jedną z partii poprzez wpływanie na przepływ informacji) oraz ekonomii (powstawanie monopolistycznych przedsiębiorstw). Z tego względu Mill bardzo starał się, by wolności obywatelskie (np. wolność zgromadzeń) były zagwarantowane przez konstytucję. W dodatku był on bardzo gorącym orędownikiem przyznania kobietom prawa głosu, co wielokrotnie podkreślał w swoich wystąpieniach.

Najważniejsze dzieła Johna Stuarta Milla to: „Utylitaryzm” (1863), „Zasady ekonomii politycznej i niektóre jej zastosowania do filozofii społecznej” (1848), „Poddaństwo kobiet” (1868), „O wolności” (1859).

John Stuart Mill biografia
John Stuart Mill

Polecamy również:

  • August Comte - biografia, poglądy, dzieła

    August Comte przyszedł na świat 19 stycznia 1798 r. w Montpellier. Po zakończeniu edukacji w szkole średniej  Lycée Joffre uczęszczał na uniwersytet w mieście, w którym się urodził. Następnym etapem jego nauki była elitarna politechnika w Palaiseau pod Paryżem (École Polytechnique),... Więcej »

  • Henry Spencer - biografia, poglądy, dzieła

    Herbert Spencer przyszedł na świat w angielskim mieście Derby dnia 27 kwietnia 1820 r. Jego ojciec – George Spencer – opuścił kościół metodystów na rzecz Religijnego Towarzystwa Przyjaciół (zwanego także kwakrami). Było to zgromadzenie pacyfistyczne i kładące wielki nacisk na... Więcej »

  • Hipolit Taine - biografia, poglądy, dzieła

    Hipolit Taine przyszedł na świat 21 kwietnia 1828 r. we francuskiej miejscowości Vouziers. Uczęszczał on do szkoły z internatem, zajęcia odbywały się w College Bourbon. Już jako trzynastolatek Taine odznaczał się on niesamowitymi zdolnościami, co przyniosło mu wiele nagród (zarówno w przedmiotach... Więcej »

  • Utylitaryzm - definicja, rodzaje, opis

    Utylitaryzm to koncepcja etyczna, która narodziła się w osiemnastowiecznej Anglii. Termin ten pochodzi od łacińskiego słowa „utilitas” oznaczającego pożytek, korzyść. Pogląd ten narodził się dzięki Jeremy’emu Benthamowi (1748 – 1832), a jego wielkim zwolennikiem i propagatorem był... Więcej »

  • Organicyzm - definicja, twórca, opis

    Organicyzm to pogląd filozoficzny, w myśl którego społeczeństwo postrzegane jest jako żywy organizm. Jego funkcjonowanie i rozwój zależne są od działania pomniejszych części – ściśle powiązanych ze sobą organów. Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 3 + 5 =
Ostatnio komentowane
ok
ktostam • 2021-06-19 15:17:37
Tak
Tak • 2021-06-17 07:30:57
spoko
:) • 2021-06-16 20:42:56
x - wpis został poprawiony, pozdrawiamy :)
ADMIN • 2021-06-15 06:34:20
Mudnok - poprawione, pozdrawiamy :)
ADMIN • 2021-06-15 06:37:39