Henryk Sienkiewicz - biografia i twórczość

Henryk Sienkiewicz (1846-1916) – polski pisarz, nowelista, laureat Literackiej Nagrody Nobla.

Urodził się 5 maja 1846 roku w Woli Okrzejskiej w zubożałej rodzinie szlacheckiej (Sienkiewiczowie posługiwali się herbem „Oszyk”). W 1861 roku rodzina przeniosła się do Warszawy. Sienkiewicz uczęszczał tam do gimnazjum (w trakcie nauki podjął się pracy guwernera w rodzinie Weyherów). Studiował w Szkole Głównej na Wydziale Prawa, później przeniósł się na Wydział Historyczno-Filologiczny.

We wczesnej młodości współpracował jako felietonista z warszawskimi dziennikami: „Gazetą Polską”, „Niwą” i „Słowem”. W latach 1874-78 był współwłaścicielem „Niwy”. Za debiut pisarza uważa się wydane w 1872 roku „Humoreski z teki Worszyłły” (wcześniej Sienkiewicz publikował felietony i recenzje). W kolejnych latach ukazują się trzy ważne dzieła: „Stary sługa”, „Hania”, „Selim Mirza”.

W latach 1876-78 Sienkiewicz wyjeżdża do Stanów Zjednoczonych jako korespondent „Gazety Polskiej”, podróżuje wraz z grupą przyjaciół (m.in. aktorką Heleną Modrzejewską). Jego korespondencje ukazują się w „Gazecie Polskiej” jako „Listy z podróży”. Refleksje z podróży po Ameryce znalazły swoje w odbicie w takich utworach jak: „Sachem”, „Przez stepy”, „Za chlebem” i „Latarnik”. Po powrocie do kraju Sienkiewicz ogłasza szereg odczytów. W 1879 roku poznaje swoją przyszłą żonę, Marię z Szetkiewiczów. Małżeństwo zawarte w 1881 roku trwa zaledwie cztery lata. Maria umiera na suchoty, pozostawiając dwójkę dzieci, Jadwigę i Henryka. W tym samym czasie powstaje najbardziej znane dzieło Sienkiewicza – Trylogia („Ogniem i mieczem”, „Potop”, „Pan Wołodyjowski”), ukazująca się odcinkami w „Słowie” i „Czasie”, w latach 1883-1888.

Sienkiewicz tworzy i podróżuje, zwiedzając takie miejsca jak, m.in.: Konstantynopol, Neapol, Rzym, Hiszpania, Afryka. Kolejne wielkie powieści – „Bez dogmatu”, „Rodzina Połanieckich”, „Krzyżacy”, „Quo vadis” – przynoszą pisarzowi ogromną popularność. W 1900 roku pisarz obchodzi wielki jubileusz swojej pracy, przyjmując niezwykły dar od narodu – dworek w Oblęgorku. W 1904 roku poślubią swoją daleką krewną Marię Babską (drugie małżeństwo pisarza z Marią Romanowską, zawarte w 1893 roku zostaje unieważnione).

Rok później (1905) autor Trylogii otrzymuje Literacką Nagrodę Nobla.

Po wybuchu I wojny światowej pisarz wyjeżdża do Szwajcarii. Umiera 15 listopada 1916 roku w Vevey. Prochy Sienkiewicza zostają sprowadzone do kraju w roku 1924 i złożone w warszawskiej katedrze św. Jana.

Dzieła Henryka Sienkiewicza:

1873 – „Humoreski z teki Worszyłły”
1875 – „Hania”
1876 – „Stary sługa”
1877 – „Selim Mirza”
„Szkice węglem”
1880 – „Janko Muzykant”
„Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela”
„Za chlebem”
1882 – „Bartek zwycięzca”
„Latarnik”
1884 – „Ogniem i mieczem”
1886 – „Potop”
1888 – „Pan Wołodyjowski”
1889 – „Sachem”
1891 – „Bez dogmatu”
1894 – „Rodzina Połanieckich”
1896 – „Quo vadis”
1900 – „Krzyżacy”
1906 – „Na polu chwały”
1910 – „Wiry”
1912 – „W pustyni i w puszczy”

Henryk Sienkiewicz - twórczość

Działalność pisarska Henryka Sienkiewicza była niesamowicie zróżnicowana. Olbrzymie sukcesy odnosił w publicystyce. Jego artykuły były pozytywnie odbierane przez czytelników, a szczególną popularnością cieszyły się „Listy z podróży do Ameryki” oraz późniejsze „Listy z Afryki” – pełne wspaniałych opisów przyrody oraz przesycone tęsknotą za ojczyzną.

W swoich tekstach drukowanych w czasopismach Sienkiewicz podejmował rozmaitą tematykę. Nawiązywał do najważniejszych kwestii społecznych, pisał recenzje ze spektaklów teatralnych, tworzył teksty o literaturze oraz odnosił się do współczesnej obyczajowości.

Ważną dziedziną twórczości Henryka Sienkiewicza była nowelistyka, w której poruszał głównie palące problemy społeczne. Pierwszym dziełem tego typu były „Humoreski z teki Worszyłły” opublikowane w 1872 r. Dzieło to zawierało dwa krótkie utwory: „Nikt nie jest prorokiem między swymi” oraz „Dwie drogi”. Sam autor jednak niezbyt wysoko je cenił i nie chciał zaliczać ich do swojej twórczości.

Już w 1875 r. ukazał się utwór uznawany przez badaczy twórczości Sienkiewicza za jego pierwsze dzieło o wielkiej wartości artystycznej – „Stary sługa”, nowela stylizowana na gawędę szlachecką.

Najbardziej rozpoznawalnymi nowelami autora „Potopu” do dzisiaj pozostają jednak: „Janko Muzykant” (1878), „Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela” (1880), „Latarnik” (1881), „Jamioł” (1882) oraz „Sachem” (1889).

Największą sławę przyniosły Henrykowi Sienkiewiczowi jego wielkie powieści. Szczególną popularnością cieszyły się: „Ogniem i mieczem” (1884), „Potop” (1886) oraz „Pan Wołodyjowski” (1888) – „Trylogia”, w której pisarz nawiązał do wspaniałej historii Polski, dając jej w miarę realistyczny obraz, skupiając się jednak na wydarzeniach pomyślnych dla ojczyzny. Do powieści historycznych zaliczyć można także „Krzyżaków”, nad którymi pracę zakończył w 1900 r. Wszystkie wymienione utwory można odczytywać w kontekście pragnienia „pokrzepienia serc” zniewolonych rodaków, przypomnienia im o wielkich dokonaniach Polaków na przestrzeni wieków, co miało wzmacniać poczucie jedności narodowej, umacniać patriotyzm i narodowego ducha.

Wielką sławę na całym świecie zyskało „Quo vadis” – dzieło odnoszące się do losów pierwszych chrześcijan i w realistyczny sposób ukazujące starożytny Rzym. Jego tematyka nie była tak specyficzna (narodowa) jak wielu innych dzieł autora, dlatego powieść cieszyła się olbrzymią popularnością również wśród obcokrajowców. Ceniony był także jej najważniejszy przekaz, mianowicie – wiara w szlachetne idee może pokonać, zdawałoby się, nieograniczenie potężną władzę i bezwzględną siłę.

Nieco gorzej odbierane były powieści obyczajowe Sienkiewicza, spośród których wymienić należy: „Bez dogmatu” (1891) oraz „Rodzinę Połanieckich” (1894). Sam fakt, że nie cieszyły się one przesadnym uznaniem ówczesnych krytyków w żaden sposób nie przekreśla ich wartości artystycznej. Pierwsza z nich – często uważana za dzieło psychologiczne – traktowała o ogólnych tendencjach społecznych końca XIX stulecia, o zaczątkach modernizmu i stopniowym odchodzeniu od wypracowanych norm oraz postulatów w stronę bezcelowości i schyłkowych nastrojów. Druga powieść dotyczyła z kolei losów Stanisława Połanieckiego, który po małżeństwie ze zubożałą szlachcianką zaczął zmieniać swoje życie, stopniowo stając się człowiekiem wyznającym tradycyjne zasady.

Jednym z najważniejszych dzieł Sienkiewicza było wydane pod koniec jego życia „W pustyni i w puszczy” – powieść przygodowa adresowana głównie do młodzieży. O jej wartości decydowała nie tylko doskonała, trzymająca w napięciu fabuła, lecz także bardzo trafne oddanie sytuacji ówczesnej Afryki, a także niezwykłe opisy przyrody.

Polecamy również:

  • Potop - streszczenie

    TOM I Jest zima 1655 roku. Szlachcianka Aleksandra Billewiczówna modli się, rozmyślając o testamencie zmarłego niedawno dziadka. Herakliusz Billewicz zapisał wnuczce cały majątek zaznaczając, że dziewczyna ma poślubić Andrzeja Kmicica lub pójść do klasztoru. Wtem w izbie pojawia się tajemniczy... Więcej »

  • Pan Wołodyjowski - streszczenie

    Dzieło Henryka Sienkiewicza rozpoczyna się smutnym wydarzeniem. Jeszcze na kartach „Potopu” autor opisał zaręczyny małego rycerza z Anusią Borzobohatą. Szczęście pary nie trwało długo – pewnego dnia kobieta dostała gorączki i zmarła. Wiadomość tę przyniósł Kmicicom Charłamp, który... Więcej »

  • Ogniem i mieczem - streszczenie

    Utwór Henryka Sienkiewicza rozpoczyna się opisem dziwnych wydarzeń mających miejsce w roku 1647 (wyjątkowo lekka zima, plaga szarańczy, mogiła ukazująca się w chmurach nad Warszawą). Zwiastowały one, że najbliższy czas przyniesie wielkie katastrofy i niebezpieczeństwa. Wszyscy zwracali oczy w stronę stepu,... Więcej »

  • Quo vadis - streszczenie

    Petroniusz, patrycjusz rzymski, wstał blisko południa. Był jeszcze zmęczony po uczcie u Nerona, która odbyła się poprzedniej nocy. Dzień rozpoczął od kąpieli i „ugniatania ciała”. W czasie, gdy niewolnice zajmowały się Petroniuszem, przybył Marek Winicjusz. Winicjusz opowiedział wujowi o... Więcej »

  • Sachem - streszczenie

    Nowela „Sachem” Henryka Sienkiewicza przenosi czytelnika do XIX-wiecznego Teksasu. Miejscem akcji jest miasto Antylopa – jeszcze przed piętnastoma laty stała na jego miejscu indiańska wioska Chiavatta – do którego przyjeżdża trupa cyrkowa. Poruszenie wśród mieszkańców... Więcej »

Komentarze (2)
Wynik działania 1 + 2 =
ania
2023-10-30 11:41:34
git
Dawid Struczyński
2021-10-23 17:37:30
okej nikt nie pytał
  • Najnowsze
  • Losowe
Ostatnio komentowane
ok
• 2024-05-20 16:01:25
W filmie nie ma ochronki, Ale strzały do robotników
• 2024-05-18 14:53:16
łatwe
• 2024-05-16 19:37:20
Przydatny na po prawe oceny z historii
• 2024-05-15 14:52:53
Witam, nie wiem czy jeszcze strona jest obsługiwana, ale chciałbym poinformować, iż ni...
• 2024-05-14 16:29:23