Maria Konopnicka - biografia i twórczość

Dzieciństwo i młodość

Maria Konopnicka przyszła na świat 23 maja 1842 r. w Suwałkach. Jej ojcem był Józef Wasiłowski – prawnik, a matką Scholastyka z Turskich. Po siedmiu latach spędzonych w miejscu narodzin przyszłej poetki rodzina przeniosła się do Kalisza, gdzie ojciec znalazł dobrze płatną pracę. Życie w nowym mieście przyniosło Konopnickiej wiele bólu. Jako dziecko była świadkiem epidemii cholery oraz groźnego pożaru miasta. Z kolei będąc zaledwie dwunastolatką, straciła matkę, która osierociła szóstkę dzieci.

Zdarzenie to miało bardzo głęboki wpływ na jej ojca. Wasiłowski od tego momentu stał się człowiekiem niezwykle zamkniętym w sobie, skoncentrowanym na pracy i z oddaniem poświęcającym się religii. Sam wychowywał swoje dzieci, zapewniając im przy tym edukację. Tylko przez krótki czas (1855-1856) przyszła poetka znajdowała się na pensji u sióstr Sakramentek.

Małżeństwo z Konopnickim

Dnia 10 września 1862 r. Maria Wasiłowska poślubiła Jana Jarosława z Kroczowa Konopnickiego – właściciela majątku w Bronowie. Początkowo ich związek układał się bardzo dobrze, a kobieta cieszyła się wielkim szczęściem. Sytuację tę zakłóciło powstanie styczniowe. Jej mąż wspomagał okoliczne oddziały walczące z zaborcami, dlatego też po jego klęsce groziły mu poważne represje. Rodzina szybko podjęła decyzję o ucieczce za granicę. Kiedy już powrócili oni na ziemię ojczystą, zastali swój dworek w opłakanym stanie. Kolejne lata poświęcili na odbudowę dóbr, a przyszła poetka w tym czasie bardzo zbliżyła się do natury oraz poznała los chłopów, którzy w gospodarstwie jej męża cieszyli się szacunkiem (Jan Jarosław bardzo starał się pomagać najbiedniejszym i poprawiać ich los). W czasie pobytu w Bronowie miał miejsce debiut poetycki Konopnickiej – opublikowała utwór poetycki w „Kaliszaninie” podpisując go „Marko”.

W 1872 r. majątek w Bronowie został sprzedany, a państwo Konopniccy przenieśli się do Gusina, gdzie zamieszkali w mniejszych dobrach. Czas ten był dla nich trudny, lecz dobrze sobie radzili. Ze względu na wielką ilość pracy małżonkowie zaczęli się od siebie nieco oddalać, a Konopnicka najprawdopodobniej nawiązywała przelotne romanse. W okresie tym odbyła ona krótką kurację gardła w Szczawnicy. Tam właśnie poznała urok polskich gór, co wkrótce zaowocowało cyklem wierszy „W górach”, który bardzo pozytywnie ocenił Henryk Sienkiewicz (dzieło ukazało się w „Tygodniku Ilustrowanym”).

Konopnicka w Warszawie

Rok 1877 przyniósł przenosiny Konopnickiej do Warszawy. Całkiem obiecująco zapowiadająca się poetka postanowiła samodzielnie wychowywać tam szóstkę swoich dzieci. Z pomocą przyszedł jej ojciec zajmujący od niedawna dobrą posadę w stolicy. Związek z Janem Jarosławem był już nie do uratowania – mężczyzna lwią część pieniędzy przeznaczał na procesy oraz wykupywanie chłopów z służby wojskowej. Jednakże już rok później ojciec Konopnickiej zmarł, a kobieta musiała zacząć łączyć obowiązki matki z pracą zarobkową. Podejmowała się wielu zajęć: byłą guwernantką, dziennikarką oraz tłumaczką. Równolegle pisała, pragnąć w końcu odegrać znaczącą rolę w polskiej literaturze.

Bardzo pomocny dla Marii Konopnickiej okazał się Henryk Sienkiewicz, który pozytywnie wypowiadał się o jej utworach. Autor „Trylogii” był wówczas człowiekiem tak poważanym, iż jego zdanie mogło zdziałać naprawdę wiele. Dzięki jego przychylności początkująca literatka mogła liczyć na zatrudnienie w ukazujących się wówczas czasopismach.

Uznana autorka

W Warszawie poetka pozostawała do roku 1890 (chociaż w międzyczasie odbywała krótkie podróże). Później, zmęczona ciężką pracą i szukająca wytchnienia, postanowiła wyjechać zagranicę. Ojczyznę opuszczała już jako ciesząca się uznaniem artystka. W 1903 r. otrzymała dwór w Żarnowcu (w ten sposób uczczono 25 lat jej pracy artystycznej), gdzie zamieszkała wraz z bliską przyjaciółką, Elżbietą Dulębianką. Obie kobiety wiodły dynamiczny tryb życia, często wyjeżdżając zagranicę – szczególnie w rejony alpejskie, których powietrze Konopnicka bardzo sobie ceniła.

Autorka „Roty” zmarła dnia 8 lipca 1910 r. we Lwowie. Przyczyną jej śmierci było zapalenie płuc. Na jej pogrzebie pojawiło się ok. 50000 ludzi, a ceremonia bardzo szybko przekształciła się w manifestację narodową.

Maria Konopnicka - charakterystyka twórczości

Od samego początku twórczość Marii Konopnickiej naznaczona była niezwykłą wrażliwością. W sposób szczególny potrafiła ona postrzegać przyrodę, jeszcze więcej uwagi zwracała na ludzką krzywdę, którą starała się zwalczać. Szczególnie dużo miejsca w swojej twórczości poświęcała warstwom najbiedniejszym, wiedząc z doświadczenia, że ich życie pełne jest rozmaitych trudności. Postawa ta znalazła potwierdzenie w jej prywatnym życiu, gdyż poetka niespecjalnie ceniła sobie towarzystwo wyższych sfer.

Konopnicka wielokrotnie próbowała walczyć z zepsuciem arystokracji, dla której patriotyzm i zwykły szacunek do innych ludzi były czymś zupełnie niewartym uwagi. Z tego też względu krytycy i odbiorcy często nazywali ją „poetką proletariatu”.

W twórczości autorki „Roty” bardzo widoczne są tendencje postępowe. Nie wahała się ona atakować Kościoła, szczególną uwagę zwracając na jego materializm. Starcia z konserwatystami dosyć znacznie zmieniły jej pozycję na scenie literackiej – coraz mniej cenił ją Sienkiewicz, za to większe uznanie znajdowała w oczach Orzeszkowej oraz Kraszewskiego, Świętochowskiego i Chmielowskiego. Z tego względu kolejne publikacje Konopnickiej nie cieszyły się już tak wielką popularnością, a tom „Poezje” został niemal zupełnie pominięty przez krytyków.

W latach 1884-1886 autorka „Dymu” była redaktorką naczelną adresowanego do kobiet pisma „Świt”. Jego główny cel stanowiło budzenie u odbiorczyń zainteresowania sztuką i nauką. Praca ta gwarantowała Konopnickiej dobre warunki materialne, jednak po dwóch latach zrezygnowała z tej posady twierdząc, iż nie czuła się w niej swobodnie. Pismo upadło już w następnym roku.

Kolejne lata przynosiły w twórczości Konopnickiej silny zwrot ku patriotyzmowi. Autorka swoimi działaniami artystycznymi coraz mocniej nawiązywała do romantyków, otwarcie krytykując zaborców i podejmowane przez nich działania. Ojczyzna zajmowała ważnie miejsce w jej systemie wartości, zatem często podejmowała tę tematykę w literaturze, starając się budzić w ludziach świadomość narodową i miłość do swojego kraju.

Niezwykłym uznaniem cieszyły się także – cieszą się zresztą nadal – utwory Konopnickiej adresowane do dzieci. Dzieła te nie tylko opowiadały wspaniałe historie, ale zawierały w sobie sporo nienachalnego dydaktyzmu; pozwalały kiełkować poczuciu tożsamości u młodych odbiorców, także tej związanej z ich pochodzeniem.

Schyłkowy okres twórczości Marii Konopnickiej zdominowany został przez tematykę filozoficzną i narodową. Najbardziej rozpoznawalnym dziełem z tego czasu jest napisana w 1908 r. „Rota” – reakcja na wynaradawiające działania pruskich zaborców.

W twórczości Marii Konopnickiej swoje miejsce znalazły niemal wszystkie gatunki literackie. Pisała ona utwory poetyckie, chętnie sięgała także po formy prozatorskie. Niewątpliwie była autorką niezwykle wszechstronną, a szczególna wrażliwość zapewniła jej stałe miejsce w kanonie literatury polskiej.

Najważniejsze utwory Konopnickiej

Poezja: trzy serie zatytułowane „Poezye”, sześć serii zatytułowanych „Poezye w nowym układzie”, dziesięć serii zatytułowanych „Poezye wydanie zupełne, krytyczne”. Dodatkowo: „Linie i dźwięki”, „Głosy ciszy”, „Psałterz dziecka”.

Proza: „Moi znajomi” (1890), „Nowele” (1897), „Nasza szkapa” (1913), „Dym” (1914), „Mendel Gdański” (1930).

Najważniejsze utwory i ich opracowania

Maria Konopnicka
Maria Konopnicka

Polecamy również:

  • Mendel Gdański - streszczenie

    Wyglądając przez okno, stary Mendel rozmyśla o życiu uliczki, przy której mieszka. Żyje tam od wielu lat, a od ponad ćwierć wieku prowadzi tu swój warsztat introligatorski. W pewnym momencie jego uwagę przykuwa grupka obcych ludzi. Jedni zaczepiają robotników stawiających nowy dom niciarza,... Więcej »

  • Dym - streszczenie

    Nowela Marii Konopnickiej rozpoczyna się opisem kobiety, która z okna swojego mieszkania często spoglądała na gęsty dym wydostający się z komina fabryki. Traktowała go nie jak zwykłe zjawisko, ponieważ dym: „(...) mówił do niej, rozumiała go, był w jej oczach niemal żywą istotą”. Wszak to... Więcej »

  • Miłosierdzie gminy - streszczenie

    Rano przed nowym gmachem gminy zbierają się ludzie, którzy czekają na przybycie pana Radcy i rozpoczęcie licytacji. Radca rozmawia w pobliskiej kawiarni z panem sędzią, po czym udaje się do pracy razem ze swoim seterem. Punktualnie o dziewiątej rozpoczyna się licytacja. Dzięki odpowiednim ustawom, wszyscy... Więcej »

  • Nasza szkapa - streszczenie i plan wydarzeń

    Stary Mostowiak wraca do domu ze złą wiadomością. Zlecenia na wożenie żwiru, jakie miał do tej pory, skończyły się,więc będzie woził już tylko piasek. Przygnębia to chorą żonę Mostowiaka. Ten wpada na pomysł, by sprzedać łóżko, na którym śpi trójka jego synów. Dzieci chętnie zgadzają... Więcej »

  • Obrazki więzienne - streszczenie

    „Podług księgi” - Pod więzienną bramę zajechał po południu wóz z kapustą. Nikt nie zareagował na wołanie parobka z prośbą o otworzenie bramy. Woźnica zszedł z wozu i walił pięściami w zamknięte drzwi tak długo, nim je ktoś otworzył. Na dziedzińcu panowało zamieszanie, więc parobek mógł... Więcej »

Komentarze (1)
Wynik działania 2 + 1 =
zuza
2018-05-22 11:55:13
mam konkurs o mari konopnickiej
Ostatnio komentowane
tak
\bartuniko • 2021-10-27 16:05:35
ok
proboszcz oskor • 2021-10-27 12:57:22
git
Głupi jasio • 2021-10-26 23:37:32
a jeśli liczba protonów=60 a liczba neutronów=100 to będzie nad??
xd • 2021-10-26 17:52:41
super tekst
mojnickt • 2021-10-26 17:35:48