Henry Spencer - biografia, poglądy, dzieła

Herbert Spencer
Herbert Spencer

Herbert Spencer przyszedł na świat w angielskim mieście Derby dnia 27 kwietnia 1820 r. Jego ojciec – George Spencer – opuścił kościół metodystów na rzecz Religijnego Towarzystwa Przyjaciół (zwanego także kwakrami). Było to zgromadzenie pacyfistyczne i kładące wielki nacisk na indywidualne przeżywanie wiary. Badacze życia Herberta Spencera podkreślają, iż postępowanie ojca wywarło znaczny wpływ na angielskiego myśliciela, w którym utrwaliła się przez to wielka niechęć do wszelkich form władzy autorytarnej.

Herbert Spencer w młodości uczęszczał do szkoły prowadzonej w myśl innowacyjnych programów nauczania Johanna Heinricha Pestalozziego, wybitnego szwajcarskiego pedagoga. Później podjął pracę sekretarza w mieszczącym się w Derby Towarzystwie Socjologicznym założonym przez dziadka Karola Darwina. Następnie postanowił odsunąć się od nauki (nie potrafił zdecydować się, która jej dyscyplina najbardziej go fascynuje) i rozpoczął pracę inżyniera. W międzyczasie dorabiał sobie, pisząc artykuły głównie o tematyce religijnej i politycznej do nonkonformistycznej prasy.

Po pewnym czasie Herbert Spencer podjął pracę w dzienniku „The Economist”, gdzie zawarł wiele cennych znajomości, które pozwoliły mu obracać się w kręgach największych angielskich myślicieli. Wtedy też zaczął mocniej interesować się psychologią i socjologią. Zajął się także publikowaniem swoich dzieł, które cieszyły się wielką popularnością. Systematycznie poszerzał również zakres swoich badań, badając coraz to nowsze i bardziej aktualne zagadnienia.

Ostatnia dekada życia Spencera upłynęła pod znakiem olbrzymiego zmęczenia (głównie psychicznego). Myśliciel, który nigdy nie wszedł w związek małżeński, spędzał wiele czasu w osamotnieniu, co zdecydowanie nie miało na niego pozytywnego wpływu. Stawał się coraz trudniejszym człowiekiem, na co wielki wpływ miała jego hipochondria. W tym czasie znacznie zintensyfikował swoje zainteresowanie literaturą.

Herbert Spencer zmarł 8 grudnia 1903 r.

Najważniejsze poglądy Herberta Spencera

Dzisiaj Herberta Spencera postrzega się głównie jako twórcę organicyzmu (przekonania, że społeczeństwo funkcjonuje w taki sposób, w jaki działa organizm) oraz filozoficznej teorii ewolucji. Według jego myśli, wszechświat podlegał ciągłemu rozwojowi. Proces ten przebiegał na trzech płaszczyznach: nieorganicznej, organicznej i nadorganicznej (nieożywionej, żywej oraz w sferze wytworów kultury). Wszystkie one podlegają tym samym prawom, a warstwy wyższej nie da się zredukować do niższej.

Ewolucja w ujęciu Spencera nie była jednorodna – każdy organizm (także społeczeństwo) rozwijał się w sposób ściśle określony, zależny od warunków, w jakich proces ten przebiegał (stąd pogląd, że ewolucja różnicuje). Najpełniejszy i najlepszy model ewolucyjny można było wyodrębnić dopiero podczas starcia się różnych wytworów tego działania (np. w czasie wojny).

Herbert Spencer zajmował się także religią i jej rozwojem. Twierdził on, iż pierwotną formą wiary był manizm – wiara w dusze przodków, ich opiekę nad żyjącymi. To właśnie jego rozwój zaowocował powstaniem wielkich systemów religijnych. W dodatku uważał Spencer, że bogowie powstali dzięki ludziom postrzeganym za życia jako jednostki wyjątkowe i niezwykłe. Ich kult nasilał się po śmierci, owocując boską czcią. Sam Spencer odrzucał tradycyjne religie, zwracając się w stronę ateizmu i materializmu.

Zainteresowaniami Spencera były także prawo i polityka. Gorąco opowiadał się on za ustrojem liberalnym wierząc, iż pochodzi on od prawa naturalnego. W systemie tym jednostka samodzielnie decyduje o swoim losie poprzez wykazywanie lub niewykazywanie aktywności. Jego zdaniem państwo powinno stanowić twór przypominający zakład pracy, w którym obowiązki każdego obywatela-pracownika byłyby równo podzielone.

Najważniejsze dzieła Spencera to: „Statyka społeczna” (1851), „Program systemu filozofii syntetycznej” (1862-1893, 10 tomów)”, „Autobiografia” (opublikowana w 1904 r., 2 lata po śmierci Spencera).

Polecamy również:

  • August Comte - biografia, poglądy, dzieła

    August Comte przyszedł na świat 19 stycznia 1798 r. w Montpellier. Po zakończeniu edukacji w szkole średniej  Lycée Joffre uczęszczał na uniwersytet w mieście, w którym się urodził. Następnym etapem jego nauki była elitarna politechnika w Palaiseau pod Paryżem (École Polytechnique),... Więcej »

  • John Stuart Mill - biografia, poglądy, dzieła

    John Stuart Mill przyszedł na świat 20 maja 1806 r. w Londynie. Już od dziecka wychowywał się w myśl nowoczesnych prądów myślowych – jego ojciec, James Mill, był olbrzymim zwolennikiem utylitaryzmu (a także, obok Benthama, jednym z twórców tej doktryny), zgodnie z którą pragnął... Więcej »

  • Hipolit Taine - biografia, poglądy, dzieła

    Hipolit Taine przyszedł na świat 21 kwietnia 1828 r. we francuskiej miejscowości Vouziers. Uczęszczał on do szkoły z internatem, zajęcia odbywały się w College Bourbon. Już jako trzynastolatek Taine odznaczał się on niesamowitymi zdolnościami, co przyniosło mu wiele nagród (zarówno w przedmiotach... Więcej »

  • Utylitaryzm - definicja, rodzaje, opis

    Utylitaryzm to koncepcja etyczna, która narodziła się w osiemnastowiecznej Anglii. Termin ten pochodzi od łacińskiego słowa „utilitas” oznaczającego pożytek, korzyść. Pogląd ten narodził się dzięki Jeremy’emu Benthamowi (1748 – 1832), a jego wielkim zwolennikiem i propagatorem był... Więcej »

  • Organicyzm - definicja, twórca, opis

    Organicyzm to pogląd filozoficzny, w myśl którego społeczeństwo postrzegane jest jako żywy organizm. Jego funkcjonowanie i rozwój zależne są od działania pomniejszych części – ściśle powiązanych ze sobą organów. Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 4 + 5 =
  • Najnowsze
  • Losowe
Ostatnio komentowane
xd
• 2024-04-16 17:58:56
@Mariola - dziękujemy za zwrócenie uwagi, wpis został poprawiony. Pozdrawiamy :)
• 2024-04-16 07:36:55
Co za wstyd pomyśleć, że ja nie istnieje.
• 2024-04-12 15:30:23
supier
• 2024-04-11 18:27:13
bardzo pomocne
• 2024-04-09 17:22:24