Strukturalizm - definicja, założenia, przedstawiciele

Strukturalizm to jeden ze współczesnych kierunków filozoficznych, ale też kierunek wielu innych dyscyplin – takich jak literaturoznawstwo, psychologia czy socjologia – którego największy rozkwit przypadł na lata 60. i 70. XX wieku.

Jak wskazuje jednak Anna Burzyńska, można przyjąć, że strukturalizm trwał przez całe stulecie i był jednym z najbardziej wpływowych teorii. Podłoże strukturalizmu miało charakter językoznawczy i powstało jeszcze przed I wojną światową. Podwaliny te stworzył przede wszystkim Ferdinand de Saussere, którego słynne dzieło pt.: „Kurs językoznawstwa ogólnego” (1916) zawierało nowatorską koncepcję języka jako pewnej struktury rządzącej się określonymi regułami.

Szwajcarski badacz podzielił język na: system składający się z określonych fonemów (langue) i mowę, czyli jednostkową realizację owego systemu (parole). Jego teoria została następnie rozwinięta przez Praską Szkołę Strukturalną (m.in. Jan Mukarowski, Roman Jacobson, Mikołaj Trubiecki) działającej w latach 20. XX wieku. W dalszej zaś kolejności słynny francuski antropolog Claude Levi-Strauss przeszczepił owe rozpoznania językowe na grunt rozważań nad ludzkim umysłem i teorią kultury, co zapoczątkowało powstanie strukturalizmu jako systemu filozoficznego.

Fundamentalną pracą badacza w tym zakresie była „Antropologia strukturalna”. Levi-Strauss był przekonany, że proces myślenia ma charakter językowy, a więc rządzą nim prawa analogiczne do praw języka. Twierdził on również, że kulturę można analizować w kategoriach strukturalnych. Antropolog, badając różnorodne cywilizacje, doszedł mianowicie do wniosku, że uniwersalnym kodem kultury są mity. Posiadają one podobny schemat, który można opisać za pomocą kombinacji tak zwanych „mitemów” – najmniejszych cząstek znaczeniowych mitu. Mity stoją na straży społecznych zachowań etycznych i zawierają prawdy natury ogólnej.

Ważnym osiągnięciami strukturalizmu były również: analiza bajki dokonana przez Władimira Proppa i stworzenie systemu gramatyki generatywno-transformatywnej Noama Chomsky'ego. Rosyjski folklorysta doszedł do wniosku, że bajki są skonstruowane według pewnego porządku, w którym można wyróżnić określone „funkcje” – fabularne schematy zachowań bohaterów. Z kolei amerykański językoznawca (Chomsky) poszukiwał gramatyki uniwersalnej – wspólnej dla wszystkich języków – dzięki której można by odkryć prawa rządzące ludzkim umysłem.

W dziedzinie literaturoznawstwa wszystkie te koncepcje wpłynęły na poglądy francuskiej szkoły narratologicznej (m.in. Roland Barthes, Claude Bremond, Tzevan Todorov), która stworzyła strukturalistyczną teorię narracji.

Polecamy również:

  • Egzystencjalizm - definicja, założenia, przedstawiciele

    Egzystencjalizm to jeden z najważniejszych prądów filozofii XX wieku, który zdobył wielką popularność w czasie II wojny światowej, a także w latach 50., stając się inspiracją dla wielu znanych artystów. Więcej »

  • Personalizm - definicja, rodzaje, przedstawiciele

    Personalizm (od łac. persona – osoba) to jeden ze współczesnych nurtów filozoficznych, który koncentruje się na szczególnym znaczeniu osoby ludzkiej, jej pragnień, dążeń i niepodważalnej wartości człowieka. Więcej »

  • Postmodernizm - definicja, przedstawiciele, założenia

    Postmodernizm jest zbiorem różnorodnych nurtów myślenia, filozofii oraz koncepcji artystycznych, których zasadnicza cecha sprowadza się do tego, że zaistniały one „po” modernizmie, czyli po nowoczesności. Kierunki te zwykle sytuują się w opozycji do modernizmu, ale jednocześnie... Więcej »

  • Hermeneutyka - defnicja, założenia, przedstawiciele

    Termin hermeneutyka wywodzi się z greki i ma korzenie antyczne. Greckie „hermeneus” znaczy tyle, co: „tłumacz z innego języka”. Jak wskazuje Michał Paweł Markowski, hermeneutyka obejmuje trzy podstawowe znaczenia. Po pierwsze, jest to hermeneutyka techniczna, obejmująca hermeneutykę... Więcej »

  • Semiotyka - defnicja, założenia, przedstawiciele

    Semiotyka (od gr. semeiotikos – odnoszący się do znaku) to – w najogólniejszej definicji –  teoria znaków, która rozwija się od starożytności. Jej zręby, jak zaznacza Anna Burzyńska, pojawiły się u Platona, Arystotelesa, stoików, Filona Aleksandryjskiego czy Boecjusza. Więcej »

Komentarze (1)
Wynik działania 2 + 1 =
bb
2023-10-12 06:25:31
myslałam że będzie więcej informacji
  • Najnowsze
  • Losowe
Ostatnio komentowane
Fajne
• 2024-04-17 15:24:05
xdxd jestem taka sigma ze to szok pyr jala
• 2024-04-17 09:06:00
xd
• 2024-04-16 17:58:56
@Mariola - dziękujemy za zwrócenie uwagi, wpis został poprawiony. Pozdrawiamy :)
• 2024-04-16 07:36:55