Postmodernizm - definicja, przedstawiciele, założenia

Postmodernizm jest zbiorem różnorodnych nurtów myślenia, filozofii oraz koncepcji artystycznych, których zasadnicza cecha sprowadza się do tego, że zaistniały one „po” modernizmie, czyli po nowoczesności. Kierunki te zwykle sytuują się w opozycji do modernizmu, ale jednocześnie przetwarzają, bądź wykorzystują jego elementy.

Postmodernizm powstał na gruncie europejskim, a jego początki przypadły na lata 1966-1968. Termin ten po raz pierwszy pojawił się u francuskiego filozofa Jeana-Francoisa Lyotarda w dziele pt.: „Kondycja ponowoczesna”. W sensie filozoficznym i światopoglądowym postmodernizm oznacza krytykę myślenia, które legło u podstaw szeroko rozumianego modernizmu, czyli przede wszystkim tradycji oświecenia, właściwych mu racjonalizmu i idei postępu. To właśnie wówczas zrodziły się bowiem „wielkie narracje” opisujące świat, przede wszystkim zaś obiektywne koncepcje historii jako procesu w pełni poznawalnego, odbywającego się wedle określonych reguł. Ich przejawem była dialektyka Hegla, a następnie marksizm – największa narracja XX wieku.

Słynny „koniec historii” ogłoszony przez Lyotarda i Jurgena Habermasa odnosi się więc głównie do zakwestionowania ideologicznego dyskursu o dziejach. Innymi słowy, postmodernizm odżegnuje się od możliwości odkrycia jakiejś logiki dziejów, widząc w takiej praktyce przejaw totalizmu. Kres historii oznacza więc kres wszelkich systemów wartości rozumianych jako jedynie słuszne. Ideowym patronem postmodernizmu jest w tym sensie Fryderyk Nietzsche, który jako pierwszy podważył możliwość dotarcia do obiektywnej prawdy twierdząc, że „nie ma faktów, są tylko interpretacje”.

Zasadniczymi cechami postmodernizmu jako filozofii i światopoglądu są zatem antyesencjalizm, a także podważenie kategorii postępu, co przekłada się na przeświadczenie, że o świecie nie da się powiedzieć nic nowego, można jedynie przetwarzać w nieskończoność istniejące idee. Głównym nurtem postmodernizmu filozoficznego na gruncie amerykańskim są poststrukturalizm i dekonstrukcja, a więc myśl Jacquesa Derridy, Michela Foucaulta, Rolanda Barthesa, Julii Kristevej i Paula de Mana.

Ważną rolę w obrębie koncepcji postmodernistycznych odgrywa również Hayden White i Nowy Historycyzm. Zarówno White, jak i Nowy Historycyzm kwestionują kategorię sensu dziejów i podkreślają niemożność odkrycia „historycznej prawdy”. Historia jest tu bowiem rozumiana albo jako zwykła opowieść (tekst) rządząca się regułami retorycznymi (White) albo jako opowieść osadzona w określonym kontekście kulturowym, którego nie sposób odtworzyć.

Polecamy również:

  • Egzystencjalizm - definicja, założenia, przedstawiciele

    Egzystencjalizm to jeden z najważniejszych prądów filozofii XX wieku, który zdobył wielką popularność w czasie II wojny światowej, a także w latach 50., stając się inspiracją dla wielu znanych artystów. Więcej »

  • Personalizm - definicja, rodzaje, przedstawiciele

    Personalizm (od łac. persona – osoba) to jeden ze współczesnych nurtów filozoficznych, który koncentruje się na szczególnym znaczeniu osoby ludzkiej, jej pragnień, dążeń i niepodważalnej wartości człowieka. Więcej »

  • Strukturalizm - definicja, założenia, przedstawiciele

    Strukturalizm to jeden ze współczesnych kierunków filozoficznych, ale też kierunek wielu innych dyscyplin – takich jak literaturoznawstwo, psychologia czy socjologia – którego największy rozkwit przypadł na lata 60. i 70. XX wieku. Jak wskazuje jednak Anna Burzyńska, można przyjąć,... Więcej »

  • Hermeneutyka - defnicja, założenia, przedstawiciele

    Termin hermeneutyka wywodzi się z greki i ma korzenie antyczne. Greckie „hermeneus” znaczy tyle, co: „tłumacz z innego języka”. Jak wskazuje Michał Paweł Markowski, hermeneutyka obejmuje trzy podstawowe znaczenia. Po pierwsze, jest to hermeneutyka techniczna, obejmująca hermeneutykę... Więcej »

  • Semiotyka - defnicja, założenia, przedstawiciele

    Semiotyka (od gr. semeiotikos – odnoszący się do znaku) to – w najogólniejszej definicji –  teoria znaków, która rozwija się od starożytności. Jej zręby, jak zaznacza Anna Burzyńska, pojawiły się u Platona, Arystotelesa, stoików, Filona Aleksandryjskiego czy Boecjusza. Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 2 + 5 =
  • Najnowsze
  • Losowe
Ostatnio komentowane
bez marii bylby nikim, bez pozdra
• 2024-04-18 17:47:36
walter white heisenberg?
• 2024-04-18 17:47:07
walter white?
• 2024-04-18 17:46:34
bARDZO FAJY TEKST! POWIEM SZCZERZE, ŻE MIAŁEM WZWÓD W TEMACIE PANIEN pOCKICH, ZWŁasza ...
• 2024-04-18 14:07:19