Hermeneutyka - defnicja, założenia, przedstawiciele

Termin hermeneutyka wywodzi się z greki i ma korzenie antyczne. Greckie „hermeneus” znaczy tyle, co: „tłumacz z innego języka”. Jak wskazuje Michał Paweł Markowski, hermeneutyka obejmuje trzy podstawowe znaczenia. Po pierwsze, jest to hermeneutyka techniczna, obejmująca hermeneutykę teologiczną (nastawioną na wyjaśnianie Pisma Świętego) oraz hermeneutykę filologiczną, a więc sztukę interpretacji wszelkich tekstów.

Po drugie, wyróżnia się hermeneutykę filozoficzną. Oznacza ona teoretyczną refleksję nad interpretacją w ogóle, a więc innymi słowy – zajmuje się odpowiedzią na pytanie, w jaki sposób przebiega ludzki proces „rozumienia”. Termin „rozumienie” od czasów Dilthey'a jest przeciwieństwem „wyjaśniania”. O ile bowiem rozumienie odnosi się do nauk humanistycznych (poszukiwania sensu), o tyle wyjaśnianie faktów to domena nauk matematyczno-przyrodniczych. Hermeneutyka filozoficzna ukształtowała się w XIX wieku za sprawą dwóch filozofów: Friedricha Schleiermachera i wspomnianego Wilhelma Dilthey'a. Zobrazowali oni proces rozumienia za pomocą tak zwanego koła hermeneutycznego. Polega ono na tym, że każda interpretacja przebiega w dwóch kierunkach: od ogólnego sensu całości do szczegółów (nie rozumiemy części bez całości) i odwrotnie – na podstawie szczegółowych elementów wnioskuje się o całości (nie rozumiemy całości bez odwołania do poszczególnych części).

Z kolei za sprawą Fryderyka Nietzschego i Martina Heideggera doszło do wyodrębnienia się trzeciego rodzaju hermeneutyki, a mianowicie filozofii hermeneutycznej, w której rozumienie nie odnosi się jedynie do poznawania świata, ale jest sposobem istnienia człowieka w świecie. W tym sensie jest to filozofia egzystencji. Heidegger nieco inaczej objaśniał na przykład zasadę koła hermeneutycznego twierdząc, że każde rozumienie odbywa się w oparciu o pewne przed-sądy. Nie istnieje zatem interpretacja „czysta”, która nie byłaby uwikłana w rozmaite konteksty.

Kontynuatorem rozważań hermeneutycznych był Hans-Georg Gadamer, który uważał, że rozumienie odnosi się tylko i wyłącznie do dziedziny języka. W tym sensie hermeneutyka wyraźnie odcięła się od kartezjanizmu twierdząc, że wszelkie poznanie jest zapośredniczone przez język – nie ma poznania dokonującego się za pomocą czystej świadomości (jak np. w fenomenologii). Poznanie zawsze ma miejsce w dialogu, który u Gadamera, a także u Paula Ricoeura, przybiera formę dialogu z przeszłością i kulturą.

Polecamy również:

  • Egzystencjalizm - definicja, założenia, przedstawiciele

    Egzystencjalizm to jeden z najważniejszych prądów filozofii XX wieku, który zdobył wielką popularność w czasie II wojny światowej, a także w latach 50., stając się inspiracją dla wielu znanych artystów. Więcej »

  • Personalizm - definicja, rodzaje, przedstawiciele

    Personalizm (od łac. persona – osoba) to jeden ze współczesnych nurtów filozoficznych, który koncentruje się na szczególnym znaczeniu osoby ludzkiej, jej pragnień, dążeń i niepodważalnej wartości człowieka. Więcej »

  • Postmodernizm - definicja, przedstawiciele, założenia

    Postmodernizm jest zbiorem różnorodnych nurtów myślenia, filozofii oraz koncepcji artystycznych, których zasadnicza cecha sprowadza się do tego, że zaistniały one „po” modernizmie, czyli po nowoczesności. Kierunki te zwykle sytuują się w opozycji do modernizmu, ale jednocześnie... Więcej »

  • Strukturalizm - definicja, założenia, przedstawiciele

    Strukturalizm to jeden ze współczesnych kierunków filozoficznych, ale też kierunek wielu innych dyscyplin – takich jak literaturoznawstwo, psychologia czy socjologia – którego największy rozkwit przypadł na lata 60. i 70. XX wieku. Jak wskazuje jednak Anna Burzyńska, można przyjąć,... Więcej »

  • Semiotyka - defnicja, założenia, przedstawiciele

    Semiotyka (od gr. semeiotikos – odnoszący się do znaku) to – w najogólniejszej definicji –  teoria znaków, która rozwija się od starożytności. Jej zręby, jak zaznacza Anna Burzyńska, pojawiły się u Platona, Arystotelesa, stoików, Filona Aleksandryjskiego czy Boecjusza. Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 2 + 5 =
Ostatnio komentowane
By
• 2022-09-28 17:03:33
git
• 2022-09-27 14:46:23
Ok
• 2022-09-27 12:59:27
Bardzo łatwe
• 2022-09-27 10:53:50
Fajowe
• 2022-09-26 18:31:03