Pan od przyrody - interpretacja i analiza wiersza

Geneza

Wiersz jest wynikiem osobistych doświadczeń poety związanych z przeżywaniem rzeczywistości wojny. Wówczas wielu wartościowych ludzi zostało brutalnie zamordowanych. Okupanci szczególnie starali się zniszczyć polską inteligencję, dlatego takie grupy zawodowe jak nauczyciele czy wykładowcy uniwersyteccy w wyniku wojny poniosły ogromne straty, przede wszystkim z powodu śmierci wybitnych intelektualistów.

Sytuacja liryczna i podmiot liryczny

„Pan od przyrody” reprezentuje jednocześnie typ liryki narracyjnej oraz liryki wyznania. Opisywane zdarzenia są pretekstem dla wypowiedzenia przez podmiot własnych przemyśleń dotyczących poruszanych kwestii.

Podmiot liryczny prezentuje się w dwu przekrojach czasowych. Po pierwsze jako dorosły człowiek, który wypowiada się w czasie teraźniejszym, pod drugie jako dziecko postrzegające świat z właściwej mu perspektywy. Tematem wiersza jest osoba pana od przyrody i jej losy, które splatają się z historią kraju.

Interpretacja

Wiersz jest poświęcony osobie lubianego nauczyciela. Jest to z pewnością człowiek prawy i mądry, który próbuje przekazać swoim wychowankom wiedzę o świecie. Pierwsze dwa wersy nasuwają przypuszczenie, że możliwe, iż nie chodzi tu tylko i wyłącznie o konkretną osobę:

Nie mogę przypomnieć sobie
jego twarzy.

Skoro podmiot liryczny zupełnie nie potrafi przywołać rysów twarzy - które przecież najbardziej indywidualizują, ponieważ po rysach rozpoznajemy znane nam osoby - można uznać, że wiersz dotyczy wszystkich nauczycieli, którzy w jakiś sposób pozytywnie oddziałali na proces dojrzewania osoby mówiącej w wierszu. Wówczas pan od przyrody staje się symbolem każdego dobrego wychowawcy. Następnie wymienione są rzeczy, których odkrycie zawdzięcza się wspominanemu nauczycielowi.

W części środkowej wiersza następuje złamanie nastroju, mowa bowiem o tragicznej śmierci ulubionego pedagoga:

(...) w drugim roku wojny
zabili pana od przyrody
łobuzy od historii.

„Łobuzami od historii” są ci, którzy wywołali wojnę i w sposób bestialski obchodzili się z wrogami. Podmiot liryczny jednak powstrzymuje się od dokładnych określeń, w jaki sposób zginął nauczyciel. Najistotniejsze jest to, że w spokojne życie nagle wdarła się historia i położyła mu kres.

Następnie podmiot liryczny zastanawia się nad życiem pana od przyrody po śmierci. Rozważa dwie możliwości: mógł on trafić do nieba i z pewnością znalazł tam zasłużony odpoczynek i czas, by zająć się swoimi zainteresowaniami. Druga możliwość polega na tym, że pan od przyrody jednak nie dostał się do nieba. Ale w tej sytuacji podmiot liryczny wcale nie przypuszcza, by jakaś piekielna kara spotkała nauczyciela. Raczej zmienił się on w żuka i spaceruje gdzieś pomiędzy liśćmi. W obu przypadkach pan od przyrody nie przegrywa z mordercami. Jedyne, co mogli mu zrobić, to zmienić sposób jego istnienia, ale z pewnością nie unicestwić.

Cały wiersz jest wielkim hołdem dla wspominanego nauczyciela, ale także dla wszystkich pedagogów, którzy zginęli w czasie wojny.

Polecamy również:

  • Pan Cogito - interpretacja ogólna, opracowanie cyklu

    Zbigniew Herbert stworzył poetycką postać Pana Cogito na użytek swych wierszy podczas pobytu w USA – w 1971 roku. Tom poezji, zatytułowany „Pan Cogito”, powstał w tym samym roku (wydany w 1974 r.) i od tego czasu bohater wierszy stał się jednym z najważniejszych elementów poezji Herberta,... Więcej »

  • Potęga smaku - interpretacja i analiza wiersza

    Herbert napisał „Potęgę smaku” pod wpływem wniosków jakie wyciągał z obserwacji komunistycznej rzeczywistości. Z pewnością był przeciwny socrealistycznemu kierunkowi w sztuce, potem natomiast bardzo surowo, jak w prezentowanym wierszu, oceniał totalitarną rzeczywistość wypełnioną pustymi... Więcej »

  • Książka - interpretacja i analiza wiersza

    Tytułowa książka to Biblia. Takie jej określenie wskazuje – z jednej strony – na bezpośredni, familiarny stosunek autora do Pisma Świętego, któremu nie potrzeba do jej nazwania wzniosłych słów. Z drugiej strony – określenie „książka” podkreśla wyjątkowość tego dzieła.... Więcej »

  • Tren Fortynbrasa - interpretacja i analiza wiersza

    „Tren Fortynbrasa” pochodzi z tomu „Studium przedmiotu” wydanego w 1961 roku. Inspiracji do napisania utworu można dopatrywać się rzeczywistości lat 60. Komunistyczne państwo nieprzerwanie terroryzowało swoich obywateli od czasu zakończenia wojny. Więcej »

  • Sprawozdanie z raju - interpretacja i analiza wiersza

    „Sprawozdanie z raju” to utwór pełen ironii, którą uwypukla dysharmonia między stylem i treścią wypowiedzi, widoczna już w samym tytule. Wizja raju została ujęta w sposób sprawozdawczy. Jest to relacja na temat panujących w raju warunków, zapisana na wzór rządowych... Więcej »

Komentarze (1)
Wynik działania 1 + 4 =
Kala
2018-05-08 10:39:29
Uważam, że całe opracowanie jest swietnieza zrobione. Mam tylko jedno pytanie co do koncówki wiersza. Co oznacza "w pokojuszkole profesorskim na końcu korytarza liści" ( dwie ostatnie linijki utworu ) ? Ponieważ w interpretacji nie bylo mowy o końcu wiersza
Ostatnio komentowane
Ola jest fajną dziewczyną i lubi się bawić z dziećmi i jest w ogóle fajną kobietą....
• 2022-08-09 19:00:20
Rosja nadal jest państwem totalitarnym, a Polska sie nim staje.
• 2022-08-02 19:37:03
Ef. 6:12 [ 11 - 20]. 1Tes.2:13 ; 4: 8..... w tedy i dziś. Łuk.10: 16 .....
• 2022-08-01 16:36:20
To bardzo ciekawa historia godna uwagi każdego.
• 2022-07-12 15:12:25
@cotymowisz - dziękujemy za zwrócenie uwagi, wpis został poprawiony. Pozdrawiamy eszkol...
• 2022-07-07 11:03:54