Współczesność - charakterystyka (ramy czasowe, pojęcia, literatura) - strona 2

tradycji oświeceniowej z jej postulatami rozumu i wiary w postęp oraz wykluczenie z dyskursu odwołania do transcendencji. Postmodernizm podważa podstawowe kategorie filozoficzne takie jak prawda (nie sposób do niej dotrzeć), piękno (nie wiadomo, co to jest) dobro (uzależnione jest od sytuacji konkretnego człowieka, dlatego nie można konstruować żadnej uniwersalnej etyki).

Postmoderniści wierzą, że człowiek zamknięty jest w języku i nie potrafi dotrzeć przy jego użyciu do świata. Świat ludzki okazuje się zatem wielkim tekstem, którego charakter uzależniony jest od tego, jakie idee w danym momencie są najbardziej wpływowe. Światopoglądy filozoficzne poprzednich epok określane są mianem metanarracji. Metanarracja (termin Jean-François Lyotarda) to opowieść wyjaśniająca sens życia, cele człowieka, konstrukcje świata. Do tej pory istniało wiele metanarracji, na przykład chrześcijańska czy oświeceniowa. Wszystkie one mają jeden status: są fikcjami stworzonymi na potrzeby konkretnej chwili, przeważnie przez grupy społeczne, którym zależy na utrzymaniu władzy, więc wymyślają tego typu wielkie opowieści (Michel Foucault).

Postmoderniści podważają także status nauki, twierdząc, że nie odkrywa ona żadnej prawdy o świecie, ponieważ, z jednej strony, nie da się tego osiągnąć, z drugiej, każda teoria jest ideologią.

W literaturze postmodernizm zaowocował przekonaniem, że wszystko zostało już napisane, nikt więc nie zdoła stworzyć oryginalnego dzieła. Za każdym razem trzeba więc konstruować swoje teksty z elementów już istniejących (intertekstualność). Pisarze postmodernistyczni podkreślają w swoich tekstach fikcyjność kreowanych światów, często skupiają się w nich na własnych twórczych problemach (autotematyzm), podejmują różnorakie eksperymenty formalne, często starają się zaskakiwać czytelnika (skoro wszystko zostało już powiedziane, to cóż pozostaje?). Za dzieła postmodernistyczne uznaje się: „Imię róży” Umberto Eco, „49 idzie pod młotek” Thomasa Pynchona, „Grę w klasy” Julio Cortázara.

W literaturze polskiej występuje problem z określeniem, kto jest pisarzem postmodernistycznym. Przeważnie twórcy zastrzegają, że nie chcą, by to miano stosowano do ich twórczości. Jako przykład podaje się jednak często pisarstwo Manueli Gretkowskiej, a za postmodernistów uznaje się krytyków literackich skupionych wokół czasopisma „Fa-Art.”. Na gruncie polskim jest to związane także z tym, iż postmodernizm jako idea pojawił się dopiero po roku 1989, kiedy kultura polska mogła na powrót po epoce komunizmu  włączyć się w nurt europejski.

Trzeba zaznaczyć, że w omawianej epoce powstało (i nadal powstaje) wiele dzieł, których nie sposób porządkować do któregoś z wymienionych prądów. Do nich należą „Mistrz i Małgorzata” Michaiła Bułhakowa, „Doktor Faustus” Tomasza Manna, „Buszujący w zbożu” Jerome Salingera, „Spuścizna” Isaaca Bashevisa Singera , poezja Josifa Brodskiego, „Lolita” Vladimira Nabokova, eseistyka Milana Kundery i wiele innych.

Literatura polska

W literaturze polskiej okresu powojennego da się wyróżnić kilka etapów, które bardzo często związane są z ówczesnymi wydarzeniami politycznymi. Trzeba bowiem pamiętać, że aż do roku 1989 wielki wpływ na kształt kultury miał system komunistyczny.

Pierwszym wyraźnym okresem jest epoka socrealizmu. Jego nastanie proklamowano w roku 1949 na zjeździe Związku Literatów Polskich w Szczecinie i właściwie w owym momencie pisarze, którzy nadal chcieli wydawać, stracili swoją niezależność. Partia komunistyczna szczegółowo określała, jakie tematy wolno poruszać i jakie należy stosować środki. Nastał czas literatury propagandowej.

Polecamy również:

  • Umberto Eco - biografia, twórczość, poglądy

    Umberto Eco (ur. 05.01.1932) – włoski pisarz, filozof, semiotyk, mediewista. Urodził się w Aleksandrii. W młodości pomimo sprzeciwu ojca (który przeznaczył syna do zawodu prawnika) postanowił wstąpić na Uniwersytet w Turynie, by studiować średniowieczną filozofię i literaturę. Więcej »

  • Éric-Emmanuel Schmitt - biografia i twórczość

    Éric-Emmanuel Schmitt jest francuskim pisarzem - dramaturgiem, eseistą, powieściopisarzem. Urodził się 28 marca 1960 w Sainte-Foy-lès-Lyon. Z wykształcenia jest filozofem - w latach 1980-1985 uczęszczał École normale supérieure, elitarnej francuskiej uczelni.... Więcej »

  • Andrzej Sapkowski - biografia, książki, nargrody

    Andrzej Sapkowski - jeden z najpopularniejszych polskich twórców fantasy. Znany przede wszystkim jako autor bestselerowej sagi o Wiedźminie opowiadającej historię Geralta z Rivii. Więcej »

  • Barbara Kosmowska

    Barbara Kosmowska (ur. w 1958 r.) - polska powieściopisarka, autorka ksiażek dla dorosłych i młodzeży. Więcej »

  • Zygmunt Kubiak - biografia, twórczość

    Zygmunt Kubiak (1929-2004) – polski pisarz, eseista, tłumacz, historyk literatury, znawca historii i literatury starożytnej Grecji i Rzymu. Interesował się również literaturą staropolską i angielską poezją romantyczną. Samodzielnie nauczył się greki. Debiutował w wieku 17 lat w „Młodej... Więcej »

Komentarze (1)
Wynik działania 4 + 4 =
Kamilek
2020-02-13 10:31:47
Super tekst, pomógł mi w zadaniu polecam buziaczki :*
  • Najnowsze
  • Losowe
Ostatnio komentowane
kys(keepurselfsafe)
• 2024-02-28 14:36:21
Super i MEGA pomocne!
• 2024-02-28 10:18:34
joł joł jowisz najwiekszy olbrzym gazowy 5 od słonca na pewno nie przeoczysz choć mooj...
• 2024-02-27 14:59:44
Ok
• 2024-02-27 09:29:45
sztosik
• 2024-02-26 11:49:29