Behawioryzm - charakterystyka (założenia, znaczenie)

Behawioryzm to jeden z najważniejszych kierunków w psychologii XX wieku, który ukształtował się w Stanach Zjednoczonych pod wpływem rewolucyjnych teorii Johna Watsona, kwestionującego istnienie ludzkiej świadomości.

Badacz inspirował się skrajną wersją psychologii zwierząt i niemowląt (zwłaszcza dziełami J. Loeba), opierającymi się na założeniu, że jednostki te działają bez udziału świadomości, niejako na zasadzie automatycznej. Behawioryści wykluczyli z psychologii introspekcję, jako nienaukową metodę badań i skupili się jedynie na analizie zewnętrznych ludzkich zachowań. Co więcej, w ujęciu behawiorystów człowiek jest tworem zbudowany na zasadzie schematycznie działającego mechanizmu.

W tym sensie swoistą inspirację Watsona stanowiło słynne dzieło La Mettrie „Człowiek-maszyna”. Szczególnie ważne dla rozwoju tego kierunku było odkrycie odruchów warunkowych przez Iwana Pawłowa, badającego reakcje psów na określone bodźce.

Watson głosząc niemożność introspekcji, a przede wszystkim zaprzeczając istnieniu świadomości, przeciwstawiał się wyraźnie podstawowej teorii Kartezjusza („Myślę, więc jestem”). Jak zaznacza Władysław Tatarkiewicz, twierdzenie to można jednak interpretować bardziej jako negację ludzkiej duszy niż świadomości. W centrum refleksji behawiorystów znalazło się zatem ludzkie zachowanie. Nazwa kierunku wywodzi się od angielskiego słowa „behaviour” czyli „zachowanie”. Chodziło o opisanie relacji między określoną „podnietą” a „reakcją”, jaką ona wywołuje.

Behawioryści za podstawowy proces rządzący ludzkim organizmem (zarówno w sensie fizycznym, jak i psychicznym) uważali uczenie się. Ich zdaniem można wyuczyć się poruszania kończynami, doświadczania wzruszeń i myślenia (postrzegali je jako „ciche mówienie”). Watson przeciwstawił się również teorii dziedziczności twierdząc, że człowiek rodzi się tylko z trzema podstawowymi reakcjami: reakcją miłości, lęku i złości, wszystkie inne są zaś nabywane w procesie wychowywania.

W behawioryzmie uczucia są więc jedynie swoistymi czynnościami gruczołów wewnętrznych, a myślenie to „reakcja mięśni”.

Spadkobiercy myśli Watsona nie byli już tak radykalni w swoich poglądach. Znanymi behawiorystami byli: W. S. Hunter i E. Ch. Tolman. Behawioryzm zdobył dużą popularność w Stanach Zjednoczonych zarówno jako terapia stosowana zwłaszcza w leczeniu fobii i lęków, jak i inspiracja dla sztuki. Najsłynniejszym pisarzem, który przetransponował behawioryzm na teren literatury, był Ernest Hemingway.

Polecamy również:

Komentarze (0)
Wynik działania 1 + 3 =
  • Najnowsze
  • Losowe
Ostatnio komentowane
W filmie nie ma ochronki, Ale strzały do robotników
• 2024-05-18 14:53:16
łatwe
• 2024-05-16 19:37:20
Abc
• 2024-05-16 08:13:44
Przydatny na po prawe oceny z historii
• 2024-05-15 14:52:53
Witam, nie wiem czy jeszcze strona jest obsługiwana, ale chciałbym poinformować, iż ni...
• 2024-05-14 16:29:23