Wybory parlamentarne 1989 w Polsce

Pierwsze częściowo wolne wybory w Polsce powojennej odbyły się 4 i 18 czerwca 1989 roku jako następstwo postanowień Okrągłego Stołu. Dzięki innym decyzjom podjętym w trakcie obrad państwo straciło monopol w dziedzinie mediów, dlatego opozycja mogła prezentować swój program wyborczy w telewizji, w radiu, a ponadto stworzyła własne, niezależnie od władzy czasopisma: „Tygodnik Solidarność”, którego redaktorem naczelnym był Tadeusz Mazowiecki oraz „Gazetę Wyborczą”. Pierwszy numer „GW” ukazał się 9 maja 1989 roku pod redakcją Adama Michnika.

Wybory nie miały charakteru w pełni wolnego, ponieważ podczas Okrągłego Stołu ustalono, że Solidarność może zdobyć jedynie 35 % miejsc w Sejmie, a reszta (65%) będzie należała do PZPR, SD i SL. Ponadto miały się odbyć również wybory do Senatu, który nie istniał przez cały okres istnienia PRL. 7 kwietnia uchwalono zmianę Konstytucji i zatwierdzono te zmiany (łącznie z rejestracją Solidarności).

Komitet Obywatelski (Solidarność) wystawił 161 kandydatów do Sejmu i 100 do Senatu. W wyniku wyborów 4 czerwca nie obsadzono wszystkich miejsc w parlamencie, a jedynie 427 mandatów poselskich na 460 i 92 mandaty senatorskie na 100. W tej sytuacji odbyła się druga tura wyborów, 18 czerwca. W obu turach zdecydowanie wygrała Solidarność (zdobyła 161 mandatów w Sejmie i 100 w Senacie). Oczywiście zgodnie z wcześniejszymi ustaleniami realna ilość posłów opozycji mogła stanowić jedynie 35 % całości.

Pierwszym efektem wyborów był tak zwany kryzys prezydencki. PZPR wysunęło kandydaturę Wojciecha Jaruzelskiego na prezydenta, przeciwko czemu społeczeństwo zaczęło organizować liczne protesty. Mimo to większością jednego głosu udało się przeforsować jego kandydaturę i 19 lipca został on wybrany prezydentem.

Kolejnym problemem była sprawa powołania rządu. Członkowie Solidarności utworzyli Obywatelski Klub Parlamentarny, któremu przewodniczył Bronisław Geremek. Klub zawiązał koalicję z SD i SL, w skutek czego PZPR straciła większość w Sejmie, a mianowany przez Jaruzelskiego premier, Czesław Kiszczak, nie był w stanie utworzyć rządu, dlatego podał się do dymisji. Wtedy Jaruzelski wskazał na premiera Tadeusza Mazowieckiego, który został pierwszym niekomunistycznym szefem rządu w Polsce od 1947 roku.

Co ciekawe, dokładnie taki przebieg wydarzeń przewidział Adam Michnik w słynnym artykule z 3 lipca 1989 roku opublikowanym w „Gazecie Wyborczej”, „Wasz prezydent, nasz premier”.

Polecamy również:

  • Komunizm w Polsce - opracowanie ogólne

    Ustrój komunistyczny w Polsce nie był wynikiem wolnego wyboru obywateli, ale został narzucony siłą przez władze radzieckie, kiedy Polska utraciła suwerenność i znalazła się w strefie wpływów Stalina. Więcej »

  • Polski październik 1956 (odwilż październikowa) - przyczyny i skutki

    Mianem Polskiego Października określa się ogół wydarzeń, które nastąpiły w Polsce po śmierci Józefa Stalina (1953) i zmianach w Moskwie oraz w innych krajach bloku wschodniego. Prawa ręka Stalina, przywódca NKWD, Ławrientij Beria został aresztowany i stracony. Więcej »

  • Mała stabilizacja - definicja, opis, znaczenie

    Określenie „mała stabilizacja” wywodzi się z dramatu Tadeusza Różewicza pt. „Świadkowie, albo nasza mała stabilizacja” (1964). Początkowo, jak wskazuje Stanisław Burkot, nazwa ta miała podtekst ironiczny, oznaczała bowiem cały szereg zmian, jakie nastąpiły w życiu społecznym i w... Więcej »

  • Marzec 1968 (wydarzenia marcowe) - przyczyny, przebieg, skutki

    Geneza wydarzeń marcowych 1968 roku jest związana z sytuacją międzynarodową. W 1967 roku wybuchła wojna izraelsko-arabska, zaś Związek Radziecki opowiedział się jednoznacznie po stronie Palestyny. Taka postawa Moskwy wywarła nacisk na Władysława Gomułkę, by ten również potępił działanie Izraela. W partii... Więcej »

  • Grudzień 1970 - przyczyny, przebieg, skutki

    Pod nazwą Grudzień 1970 kryje się krwawa masakra robotników, do jakiej doszło na Wybrzeżu (w Gdańsku, w Szczecinie i w Elblągu). Tłem tych wydarzeń była pogarszająca się sytuacja ekonomiczna polskich obywateli w II połowie lat 60. Pomysłem władz na wyjście z kryzysu była podwyżka cen żywności, którą... Więcej »

Komentarze (1)
Wynik działania 5 + 1 =
ja
2019-06-06 19:32:24
mało
  • Najnowsze
  • Losowe
Ostatnio komentowane
@Mariola - dziękujemy za zwrócenie uwagi, wpis został poprawiony. Pozdrawiamy :)
• 2024-04-16 07:36:55
Co za wstyd pomyśleć, że ja nie istnieje.
• 2024-04-12 15:30:23
supier
• 2024-04-11 18:27:13
bardzo pomocne
• 2024-04-09 17:22:24
Bardzo przydatne!
• 2024-03-24 16:49:06