Mała stabilizacja - definicja, opis, znaczenie

Definicja

Określenie „mała stabilizacja” wywodzi się z dramatu Tadeusza Różewicza pt. „Świadkowie, albo nasza mała stabilizacja” (1964). Początkowo, jak wskazuje Stanisław Burkot, nazwa ta miała podtekst ironiczny, oznaczała bowiem cały szereg zmian, jakie nastąpiły w życiu społecznym i w kulturze po październiku 1956 roku, a które w wielu aspektach miały złudny charakter.

Opis

Okres małej stabilizacji zamyka się zatem w latach 1956 – 1968. Rozpoczyna go entuzjastyczny Październik, kończy zaś kampania antyinteligencka i antysemicka 1968 roku oraz masakra na Wybrzeżu w grudniu 1970 roku. Chodzi tu zatem o chwilowy proces liberalizacji polityki wewnętrznej państwa, złagodzenie cenzury, nowe inicjatywy kulturalne. Okres ten otwiera dojście do władzy Władysława Gomułki i warszawski wiec poparcia dla jego osoby.

W dziedzinie polityki i gospodarki zmiany nie były aż tak daleko idące, jak by się mogło wydawać. Wprawdzie czarny okres stalinizmu odszedł do przeszłości, ogłoszono amnestię dla więźniów politycznych, oczyszczono najwyższe kręgi władzy z przedstawicieli ZSRR (np. generała Rokossowskiego), zrezygnowano z całkowitej nacjonalizacji rolnictwa, jednak stopa życiowa obywateli była niska, a komuniści trzymali „rękę na pulsie” i budowali jedynie pozory wolności.

Znaczenie

Najdonioślejsze wydarzenia nastąpiły jednak w obrębie kultury. Sztuka porzuciła doktrynę socrealizmu i pojawiła się potrzeba rozrachunku ze stalinizmem. Młodzi krytycy: Ludwik Flaszen czy Jan Błoński ogłosili upadek twórców, którzy zdecydowali się na skalanie swojej twórczości realizmem socjalistycznym. Leszek Kołakowski wystąpił przeciwko skostnieniu i wypaczeniu idei marksizmu w artykule „Światopogląd i krytyka” w „Nowej Kulturze”. W dziedzinie filmu zrodziła się „polska szkoła filmowa”: np. Andrzej Wajda („Pokolenie”, „Kanał”, „Popiół i diament”), Andrzej Munk („Błękitny krzyż”, „Eroica”). Ponadto nastąpiło „uchylenie” żelaznej kurtyny i do Polski wreszcie dotarła kultura zachodnia: filmy, muzyka, literatura. Można wręcz mówić o pewnym zachłyśnięciu się Zachodem. Do łask powróciła również sztuka awangardowa. Jej inauguracją była Wystawa Dziewięciu w Krakowie (m.inn. Tadeusz Kantor, Jerzy Nowosielski, Jerzy Skarżyński.

W literaturze doszedł do głosu nurt obrachunkowy, ale też satyryczny („Poemat dla dorosłych A. Ważyka) i odkłamujący historię II wojny światowej („Polska jesień Jana Józefa Szczepańskiego, „Czarny potok” Leopolda Buczkowskiego). Ponadto odrodziła się kultura studencka z jej instytucjami – kabaretami („Bim-Bom”, „Piwnica pod Baranami”, klub „Pod Jaszczurami”), teatrami i pismami. Wśród periodyków studenckich na czoło wybiło się czasopismo „Po prostu”. Swoją pozycję odzyskał „Tygodnik Powszechny” i „Twórczość”. Powstało czasopismo „Współczesność”, wokół którego skupili się młodzi pisarze i poeci. Zaczęto drukować pisarzy-emigrantów: Witolda Gombrowicza, Marię Kuncewiczową, Teodora Parnickiego, Melchiora Wańkowicza. Powstał Festiwal Muzyki Współczesnej „Warszawska Jesień”, który umożliwił polskim twórcom kontakt z muzyką światową (tu prezentowali swoje dzieła np. Krzysztof Penderecki czy Witold Lutosławski).

Polecamy również:

  • Komunizm w Polsce - opracowanie ogólne

    Ustrój komunistyczny w Polsce nie był wynikiem wolnego wyboru obywateli, ale został narzucony siłą przez władze radzieckie, kiedy Polska utraciła suwerenność i znalazła się w strefie wpływów Stalina. Więcej »

  • Polski październik 1956 (odwilż październikowa) - przyczyny i skutki

    Mianem Polskiego Października określa się ogół wydarzeń, które nastąpiły w Polsce po śmierci Józefa Stalina (1953) i zmianach w Moskwie oraz w innych krajach bloku wschodniego. Prawa ręka Stalina, przywódca NKWD, Ławrientij Beria został aresztowany i stracony. Więcej »

  • Marzec 1968 (wydarzenia marcowe) - przyczyny, przebieg, skutki

    Geneza wydarzeń marcowych 1968 roku jest związana z sytuacją międzynarodową. W 1967 roku wybuchła wojna izraelsko-arabska, zaś Związek Radziecki opowiedział się jednoznacznie po stronie Palestyny. Taka postawa Moskwy wywarła nacisk na Władysława Gomułkę, by ten również potępił działanie Izraela. W partii... Więcej »

  • Grudzień 1970 - przyczyny, przebieg, skutki

    Pod nazwą Grudzień 1970 kryje się krwawa masakra robotników, do jakiej doszło na Wybrzeżu (w Gdańsku, w Szczecinie i w Elblągu). Tłem tych wydarzeń była pogarszająca się sytuacja ekonomiczna polskich obywateli w II połowie lat 60. Pomysłem władz na wyjście z kryzysu była podwyżka cen żywności, którą... Więcej »

  • Sierpień 1980 - przyczyny, przebieg, skutki

    Geneza polskiego sierpnia 1980 roku sięga połowy lat 70, a dokładnie przełomu 1975 i 1976 roku. Pierwsza data to próba wprowadzenia zmian do Konstytucji PRL, która spotkała się z dużym protestem intelektualistów (Memoriał 101). Czerwiec 1976 roku to z kolei czas strajków... Więcej »

Komentarze (2)
Wynik działania 3 + 5 =
xdd
2020-04-21 10:43:18
Nie polecam, niezbyt rzetelne informacje
+1
2019-06-02 08:35:04
+1
Ostatnio komentowane
Ola jest fajną dziewczyną i lubi się bawić z dziećmi i jest w ogóle fajną kobietą....
• 2022-08-09 19:00:20
Rosja nadal jest państwem totalitarnym, a Polska sie nim staje.
• 2022-08-02 19:37:03
Ef. 6:12 [ 11 - 20]. 1Tes.2:13 ; 4: 8..... w tedy i dziś. Łuk.10: 16 .....
• 2022-08-01 16:36:20
To bardzo ciekawa historia godna uwagi każdego.
• 2022-07-12 15:12:25
@cotymowisz - dziękujemy za zwrócenie uwagi, wpis został poprawiony. Pozdrawiamy eszkol...
• 2022-07-07 11:03:54