Komunizm w Polsce - opracowanie ogólne

Ustrój komunistyczny w Polsce nie był wynikiem wolnego wyboru obywateli, ale został narzucony siłą przez władze radzieckie, kiedy Polska utraciła suwerenność i znalazła się w strefie wpływów Stalina. Los kraju został praktycznie przesądzony już w 1943 podczas konferencji w Teheranie (w Persji), na której Józef Stalin, Winston Churchill i Franklin Roosevelt za plecami polskiej dyplomacji wytyczyli kształt Europy, jaki miał obowiązywać po II wojnie światowej. Polska wraz z Rumunią, Bułgarią, Węgrami i państwami bałtyckimi miała zostać związana sojuszem ze Związkiem Radzieckim.

W 1944 roku został więc utworzony Tymczasowy Rząd Komunistyczny w Polsce (powstały z przekształcenia PKWN – Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego). Szybkie działania Stalina zaniepokoiły nieco Anglię i Stany Zjednoczone, ale w obliczu wielkich sukcesów armii radzieckiej na froncie (i względnej słabości aliantów), postanowienia dotyczące Polski ostatecznie zostały przeforsowane na konferencji w Jałcie w 1945 roku. Ustalono nowe granice Polski – przesunięte na zachód. Co więcej, przekształcono Tymczasowy Rząd Komunistyczny w Polski Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej i ustalono jego skład. Odebrano więc polskim obywatelom podstawowe prawo do wyboru własnego rządu. Jednocześnie Roosevelt i Churchill zadowolili się obietnicą Stalina, że w Polsce zostaną wkrótce przeprowadzone wolne wybory.

Tymczasem komuniści przejmujący władzę w poszczególnych rejonach kraju dokonywali „oczyszczania” terenu z byłych żołnierzy Armii Krajowej, która została rozwiązana w 1945 roku. Oddziały MO, funkcjonariuszy UB, a następnie również KBW (Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego) pacyfikowały polskie podziemie, dokonując licznych aresztowań. 27 marca 1945 roku 16 przywódców polskiego podziemia (w tym generała Okulickiego) zwabiono podstępem na tajne rokowania z Rosjanami, a następnie aresztowano i wywieziono na Łubiankę. 5 lipca 1945 roku Rząd Jedności Narodowej został uznany oficjalnie za jedyny rząd polski, zaś rząd londyński stracił realne znaczenie. W kolejnych latach komuniści stopniowo przejmowali władzę, wprowadzając cenzurę i posługując się jaskrawą propagandą.

Dwa najważniejsze posunięcia komunistów sprowadzały się do całkowitej likwidacji podziemia i rozprawienia się z opozycją demokratyczną. Jedyną realną partię opozycyjną dla PPR i innych partii komunistycznych był jedynie PSL pod wodzą Stanisława Mikołajczyka. Jednakże do momentu wyborów w 1947 roku komuniści całkowicie rozbili tę partię za pomocą aresztowań, morderstw i zastraszeń. Sam Mikołajczyk musiał uciekać z kraju. Wyniki wyborów zostały sfałszowane.

W 1948 roku miał miejsce kongres zjednoczeniowy „wygranych” partii i utworzono PZPR – Polską Zjednoczoną Partię Robotniczą, co w praktyce oznaczało przede wszystkim likwidację PPS – jedynej resztki prawdziwej tradycji socjalistycznej. Uchwalono Małą Konstytucję, zatwierdzającą komunizm jako ustrój Polski. Prezydentem został Bolesław Bierut, a rząd miał utworzyć Józef Cyrankiewicz. Od 1947 roku komuniści prowadzili „bitwę o handel”, a więc nacjonalizację własności prywatnej. W 1952 roku uchwalono Konstytucję Polski Rzeczpospolitej Ludowej (to była nowa nazwa kraju). Zlikwidowano też urząd prezydenta, w zamian zaś wprowadzono zasadę wodzostwa – najważniejszą osobą miał być I Sekretarz KC PZPR. Bierut pełnił tę funkcję od 1954 do 1956 roku, czyli do momentu swojej tajemniczej śmierci w Moskwie. Od marca do października 1956 roku jego funkcję pełnił Edward Ochab.

W okresie stalinizmu w kręgach PZPR miała miejsce czystka pod hasłem „odchylenia nacjonalistyczno-prawicowego”, której ofiarą padł między innymi Władysław Gomułka, uwięziony w 1951 roku. Na fali odwilży 1956 roku to właśnie on został nowym I Sekretarzem KC, otrzymując zresztą wielkie poparcie społeczne. Funkcję tę pełnił do grudnia 1970 roku, kiedy w efekcie masakry na Wybrzeżu został odsunięty od władzy. Nowym przywódcą został Edward Gierek. W 1980 roku na krótko na czele partii stanął z kolei Stanisław Kania. Od października 1981 roku do 1989 roku I Sekretarzem był generał Wojciech Jaruzelski. Ostatnim przywódcą PZPR był natomiast Mieczysław Rakowski (lipiec 1989 – styczeń 1990).

Polecamy również:

  • Polski październik 1956 (odwilż październikowa) - przyczyny i skutki

    Mianem Polskiego Października określa się ogół wydarzeń, które nastąpiły w Polsce po śmierci Józefa Stalina (1953) i zmianach w Moskwie oraz w innych krajach bloku wschodniego. Prawa ręka Stalina, przywódca NKWD, Ławrientij Beria został aresztowany i stracony. Więcej »

  • Mała stabilizacja - definicja, opis, znaczenie

    Określenie „mała stabilizacja” wywodzi się z dramatu Tadeusza Różewicza pt. „Świadkowie, albo nasza mała stabilizacja” (1964). Początkowo, jak wskazuje Stanisław Burkot, nazwa ta miała podtekst ironiczny, oznaczała bowiem cały szereg zmian, jakie nastąpiły w życiu społecznym i w... Więcej »

  • Marzec 1968 (wydarzenia marcowe) - przyczyny, przebieg, skutki

    Geneza wydarzeń marcowych 1968 roku jest związana z sytuacją międzynarodową. W 1967 roku wybuchła wojna izraelsko-arabska, zaś Związek Radziecki opowiedział się jednoznacznie po stronie Palestyny. Taka postawa Moskwy wywarła nacisk na Władysława Gomułkę, by ten również potępił działanie Izraela. W partii... Więcej »

  • Grudzień 1970 - przyczyny, przebieg, skutki

    Pod nazwą Grudzień 1970 kryje się krwawa masakra robotników, do jakiej doszło na Wybrzeżu (w Gdańsku, w Szczecinie i w Elblągu). Tłem tych wydarzeń była pogarszająca się sytuacja ekonomiczna polskich obywateli w II połowie lat 60. Pomysłem władz na wyjście z kryzysu była podwyżka cen żywności, którą... Więcej »

  • Sierpień 1980 - przyczyny, przebieg, skutki

    Geneza polskiego sierpnia 1980 roku sięga połowy lat 70, a dokładnie przełomu 1975 i 1976 roku. Pierwsza data to próba wprowadzenia zmian do Konstytucji PRL, która spotkała się z dużym protestem intelektualistów (Memoriał 101). Czerwiec 1976 roku to z kolei czas strajków... Więcej »

Komentarze (1)
Wynik działania 5 + 2 =
Nie kłam w historii
2019-03-20 22:24:14
W roku 1944 został utworzony Rząd Tymczasowy Rzeczypospolitej Polskiej,a nie jakiś komunistyczny czy jedności narodowej, korzystanie z tych opracowań to pewna jedynka jako ocena.
  • Najnowsze
  • Losowe
Ostatnio komentowane
W filmie nie ma ochronki, Ale strzały do robotników
• 2024-05-18 14:53:16
łatwe
• 2024-05-16 19:37:20
Abc
• 2024-05-16 08:13:44
Przydatny na po prawe oceny z historii
• 2024-05-15 14:52:53
Witam, nie wiem czy jeszcze strona jest obsługiwana, ale chciałbym poinformować, iż ni...
• 2024-05-14 16:29:23