Stan wojenny w Polsce - najważniejsze informacje

Stan wojenny został wprowadzony w Polsce w nocy z 12 na 13 grudnia 1981 roku. Bezpośrednią przyczyną jego ogłoszenia była próba zniszczenia NSZZ Solidarność, która na mocy porozumień sierpniowych z 1980 roku została uznana za legalny związek zawodowy, a w ciągu roku poparcie dla niej zadeklarowało około 10 milionów ludzi. W obliczu narastającego kryzysu ekonomicznego Solidarność oznaczała dla komunistów ogromne zagrożenie, dlatego starano się wszelkimi środkami doprowadzić do jej rozbicia. Pomimo prowadzonych rozmów polskich władz z Moskwą, ZSRR uznało, że Polska powinna rozwiązać kwestię kryzysu politycznego własnymi środkami.

Oficjalnie podano do wiadomości, że powodem wprowadzenia stanu wojennego była zła sytuacja gospodarcza kraju i zagrożenie bezpieczeństwa energetycznego. W późniejszych uzasadnieniach mówiono natomiast o groźbie zbrojnej interwencji wojsk Układu Warszawskiego w Polsce, co do tej pory nie zostało potwierdzone.

13 grudnia o godzinie 6 rano generał Wojciech Jaruzelski ogłosił w telewizji decyzję o wprowadzeniu stanu wojennego, a także przejęciu władzy przez Wojskową Radę Ocalenia Narodowego. Jeszcze nocą telewizja została obsadzona przez wojsko, a spikerzy występowali przed kamerą w mundurach. Wprowadzono godzinę policyjną między 22 a 6 rano. Solidarność została zawieszona i zakazano wszelkich publicznych zgromadzeń. Do 3 stycznia przerwano naukę w szkołach i na wyższych uczelniach.

Cenzurowano korespondencję, wyłączono telefony, ograniczono możliwość wyjazdów, zaś na ulicach pojawiły się czołgi oraz  uzbrojeni żołnierze i oddziały ZOMO. Zawieszono wszystkie organy prasy z wyjątkiem „Trybuny Ludu” i „Żołnierza Wolności”. Większość działaczy Solidarności została aresztowana i internowana. Aresztowano również Edwarda Gierka i kilku ludzi z jego ekipy, jednak miało to jedynie charakter propagandowy.

W całym kraju wybuchły strajki, które były brutalnie tłumione. Do najbardziej krwawych zajść doszło w kopalni „Wujek” w Katowicach, gdzie 16 grudnia zginęło 9 górników.

Wprowadzenie stanu wojennego wywołało fale protestów zagranicznej opinii publicznej, a Stany Zjednoczone nałożyły na Polskę Ludową sankcje ekonomiczne. Zniesienie stanu wojennego miało miejsce 22 lipca 1983 roku.  

W ciągu trwania tych wydarzeń internowano około 10 000 osób, aresztowanych skazywano na wysokie kary więzienia, innych pozbawiono zatrudnienia i zmuszano do emigracji. Zwalniano nie tylko protestujących robotników, ale także dziennikarzy czy wykładowców. Ponadto zlikwidowano powiązane z Solidarnością Niezależne Zrzeszenie Studentów, Stowarzyszenie Dziennikarzy Polskich, Związek Polskich Artystów i Plastyków, Związek Literatów Polskich. Śmierć poniosło około 100 osób. Do dzisiaj trwają spory historyków o to, czy stan wojenny był zamachem stanu i czy groźba radzieckiej interwencji była realna.

Polecamy również:

  • Komunizm w Polsce - opracowanie ogólne

    Ustrój komunistyczny w Polsce nie był wynikiem wolnego wyboru obywateli, ale został narzucony siłą przez władze radzieckie, kiedy Polska utraciła suwerenność i znalazła się w strefie wpływów Stalina. Więcej »

  • Polski październik 1956 (odwilż październikowa) - przyczyny i skutki

    Mianem Polskiego Października określa się ogół wydarzeń, które nastąpiły w Polsce po śmierci Józefa Stalina (1953) i zmianach w Moskwie oraz w innych krajach bloku wschodniego. Prawa ręka Stalina, przywódca NKWD, Ławrientij Beria został aresztowany i stracony. Więcej »

  • Mała stabilizacja - definicja, opis, znaczenie

    Określenie „mała stabilizacja” wywodzi się z dramatu Tadeusza Różewicza pt. „Świadkowie, albo nasza mała stabilizacja” (1964). Początkowo, jak wskazuje Stanisław Burkot, nazwa ta miała podtekst ironiczny, oznaczała bowiem cały szereg zmian, jakie nastąpiły w życiu społecznym i w... Więcej »

  • Marzec 1968 (wydarzenia marcowe) - przyczyny, przebieg, skutki

    Geneza wydarzeń marcowych 1968 roku jest związana z sytuacją międzynarodową. W 1967 roku wybuchła wojna izraelsko-arabska, zaś Związek Radziecki opowiedział się jednoznacznie po stronie Palestyny. Taka postawa Moskwy wywarła nacisk na Władysława Gomułkę, by ten również potępił działanie Izraela. W partii... Więcej »

  • Grudzień 1970 - przyczyny, przebieg, skutki

    Pod nazwą Grudzień 1970 kryje się krwawa masakra robotników, do jakiej doszło na Wybrzeżu (w Gdańsku, w Szczecinie i w Elblągu). Tłem tych wydarzeń była pogarszająca się sytuacja ekonomiczna polskich obywateli w II połowie lat 60. Pomysłem władz na wyjście z kryzysu była podwyżka cen żywności, którą... Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 1 + 4 =
Ostatnio komentowane
slabe fch0j
• 2022-11-30 16:07:03
dzięki
• 2022-11-28 16:21:19
ok
• 2022-11-25 15:27:39
super
• 2022-11-24 18:51:50