Termopile polskie - interpretacja i analiza wiersza

„Termopile polskie” to wiersz polemiczny, nawiązujący do słynnej obrony spartańskich żołnierzy przed nieporównywalnie większymi siłami wroga. Walka w wąwozie termopilskim przeszła do historii i stała się synonimem heroizmu i poświęcenia.

U Różewicza patos zostaje zastąpiony brzydotą, okropieństwem, dosłownością. Śmierć ukazana jest w wymiarze fizjologicznym, pojawiają się tu mózgi, arterie, flaki. Dosadne słownictwo odbiera obrazowi śmierci wszelką wzniosłość. Poeta pragnie ukazać prawdę o wojnie, o zabijaniu i umieraniu. Kontrast między poetyckim patosem i rzeczywistością oddaje strofa: „partyzant dźwiga/ flaki niebieskie/ rozwalony na polu chwały/ poległ”. „Pole chwały” i czasownik „poległ” to zwroty charakterystyczne dla literatury opiewającej bohaterskie czyny. U Różewicza partyzant dźwiga swoje flaki, leży rozwalony – w słowach tych brak wzniosłości, to nie legenda, lecz rzeczywistość.

Kolejne strofy zawierają brutalny opis cierpienia i śmierci. Poeta tworzy ten przejmujący obraz za pomocą metafor („mury obrastały mózgami”, „Przebite na ciemność oczy”), porównań („głowy ciosane łopatą/ jak meduzy z purpurowym rdzeniem”) i epitetów („sine krocze”, „miedzianowłosy Żyd”). Badacze literatury zwracają uwagę na związki tego obrazowania z surrealizmem: oniryzm, osobliwe zestawienia, nierealność, dziwaczność kształtów i bogactwo kolorów. Różewicz ukazuje szczegóły, pochyla się nad jednostkami: kurierką, partyzantem, Żydem, ale każdemu poświęca zaledwie słowo: poległ, zwisł, wyskoczyła z pociągu. Takich przykładów są tysiące, dlatego „twarze matek” notują je tak skrótowo, niczym w rejestrze.

Porządek graficzny (siedem części) nie pokrywa się z podziałem interpunkcyjnym, którzy wyróżnia cztery zdania: pierwsze zawierające zarysowanie sytuacji lirycznej – procesu wspominania, drugie ukazujące w sposób metaforyczny obraz śmierci, trzecie ujmujące w sposób dosadny zapis tego, co „notują twarze matek”, i czwarte wprowadzając nawiązanie do łagodnej śmierci od cyjanku.

Wersy: „zbierajcie każdą kroplę krwi/ która nie będzie policzona”, stanowią bezpośredni zwrot do odbiorcy. Są nakazem pamięci o poległych. Nawiązują one do Biblii, do zapewnień Chrystusa, że kiedyś zostanie wymierzona sprawiedliwość: „U was zaś nawet włosy na głowie wszystkie są policzone. Dlatego nie bójcie się:”.

Poeta w to nie wierzy – nie tylko włosy nie są policzone, ale nawet przelana krew. W tym kontekście ta tragiczna, masowa śmierć najczęściej młodych ludzi jest niepotrzebna i pozostanie bez nagrody. Jedyne, co można dla nich zrobić, to zbierać krople krwi, czyli pamiętać o nich.

Polecamy również:

  • Kartoteka - streszczenie

    Tekst „Kartoteki” jest zbiorem luźno powiązanych ze sobą rozmów, jakie prowadzą pojawiające się na scenie dramatu osoby. Niektóre z nich to osoby z teraźniejszości, inne pochodzą z przeszłości Bohatera. Główny Bohater to człowiek w nieokreślonym wieku – raz jest małym... Więcej »

  • Ocalony - interpretacja i analiza wiersza

    Utwór „Ocalony” powstał pod wpływem wojennych doświadczeń Tadeusza Różewicza. Jako młodemu człowiekowi przyszło mu się zmierzyć z okropnościami trudnymi do wyobrażenia: obozy koncentracyjne, komory gazowe, dzielenie ludzi ze względu na rasę i eliminowanie ich ze względu na pochodzenie. Więcej »

  • Prawa i obowiązki - interpretacja i analiza wiersza

    „Prawa i obowiązki” to kolejny wiersz Tadeusza Różewicza, którego powstanie można łączyć z doświadczeniami wojennymi poety. Uzasadnione jest przypuszczenie, że opisana zmiana postawy światopoglądowej dokonała się właśnie pod ich wpływem. W pierwszej części utworu podmiot liryczny opisuje... Więcej »

  • Różewicz Lament - interpretacja

    „Lament”, podobnie jak inny wiersz poety – „Ocalony”, powstał w wyniku głęboko bolesnego przeżycia przez Różewicza okresu wojny. Bardzo charakterystyczna dla tej poezji jest refleksja nad kondycją człowieka, któremu udało się fizycznie przetrwać, ale który przegrał... Więcej »

  • Warkoczyk - interpretacja i analiza wiersza

    Wiersz pt.: „Warkoczyk” powstał pod wpływem wrażeń wyniesionych z pobytu poety w muzeum w Oświęcimiu. Do dzisiaj napawa ono odwiedzających grozą i smutkiem, jednak zaraz po wojnie każda wizyta w tym miejscu kaźni była jeszcze bardziej dramatyczna. Muzeum utworzono w 1947 roku, zaledwie dwa lata po... Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 5 + 4 =
  • Najnowsze
  • Losowe
Ostatnio komentowane
Fajne
• 2024-04-17 15:24:05
xdxd jestem taka sigma ze to szok pyr jala
• 2024-04-17 09:06:00
xd
• 2024-04-16 17:58:56
@Mariola - dziękujemy za zwrócenie uwagi, wpis został poprawiony. Pozdrawiamy :)
• 2024-04-16 07:36:55