Namuzowywanie - interpretacja i analiza wiersza

Wiersz „Namuzowywanie” pochodzi z tomu „Mylne wzruszenia” (1959), a więc z książki poetyckiej, w której Miron Białoszewski ostatecznie obrał lingwistyczną grę jako główną metodę swojej twórczości.

Tekst na pierwszy rzut oka robi wrażenie poetyckiego żartu, a nawet zgrywy. Mamy do czynienia z bardzo krótkim wierszem, który przypomina urwany fragment większej całości. Białoszewski nawiązuje do formy inwokacji, otwierającej wielki poemat czy epopeję. W inwokacji poeta tradycyjnie zwraca się do bóstwa (często Muzy), prosząc je o natchnienie konieczne do stworzenia dzieła. Tymczasem okazuje się, że u Białoszewskiego poemat nie może zaistnieć, ponieważ autor cierpi na „niepisaniowość”, a więc niemoc twórczą.

Użyty w wierszu język sprawia, że sytuacja braku natchnienia nie stanowi jednak wielkiego dramatu dla artysty, ale jawi się jako fakt bardzo zabawny. Poeta stosując neologizmy, a także podział wyrazów na poszczególne morfemy, odbiera własnej niemocy twórczej tradycyjną powagę. Poezja przestaje więc być sprawą boską, a zyskuje wymiar radosnej gry z językiem i odbiorcą.

Co więcej, podmiot porównuje proces tworzenia do szkolnego ćwiczenia z odmianą słów, mówi bowiem: „tak ci końcówkuję”, co można tłumaczyć jako: „odmieniam poszukując właściwych końcówek”. Z drugiej strony – odbiorca dowiaduje się, że „końcówkowanie” wynika „z niepisaniowości”, a więc posiada konkretną przyczynę.

Gry słowne w „Namuzowywaniu”

Poeta nie mogąc znaleźć odpowiednich słów do swojego wiersza, podejmuje się niejako jałowego ćwiczenia gramatycznego, dokonując słowotwórczego podziału kluczowych wyrazów na temat, przedrostki i przyrostki, a także łącząc owe morfemy w dziwaczne konstrukcje.

W ten sposób powstaje neologizm „Natchniuza”, będąca zestawieniem cząstki wyrazu „natchnienie” i końcówki wyrazu „muza”. Zabieg ten można potraktować jako zabawne dążenie do ekonomii językowej, która za pomocą jednego słowa wyraża oba przywołane znaczenia. Ponadto „Natchniuza” brzmi również jako nowe imię muzy – poeta zwraca się bezpośrednio do tego bóstwa, która daje natchnienie. Prosi ją by „natreściła” mu „ości” i „uzo”. Chodzi tu o wypełnienie treścią (sensem) „ości” (od „niepisaniowość”). Ość to również samodzielne słowo w języku polskim, kojarzące się tu z powiedzeniem: „stanąć ością w gardle”. Ość to coś nieprzyjemnego, sprawiającego ból, stąd niemoc twórcza to właśnie „niepisaniowość”.

Podobnemu zabiegowi słowotwórczemu podlega tytuł wiersza: „namuzowywanie” – cząstka „na” może pochodzić od wyrazów takich jak „nawoływanie”, ale też „nawozić”, „nawadniać” (a więc uprawiać), „nacierać”, „naoliwiać” (a więc uczynić zdatnym do użytku). Tym samym „namuzowywanie” można tłumaczyć jako „nawoływanie muzy”. Stanisław Burkot uważa zaś, że można tu widzieć również „przygotowanie gruntu pod uprawę”, którym jest ćwiczenie z rymami i odmianą. Być może ten rzeczownik odczasownikowy odnosi się także do czynności „nastrajania” muzy.

„Namuzowywanie” - autotematyczna refleksja o sztuce

Niespodziewanie niewinny żart językowy przeradza się w wypowiedź o charakterze autotematycznym. Poeta nie tylko przyznaje się do własnej niemocy twórczej, ale również dostrzega w niej głębszy sens. „Niepisaniowość” może bowiem, jak pisze Burkot, przygotowywać pisarza na doświadczenie twórcze, niejako „namuzowywać” jego wyobraźnię i warsztat twórczy.

Polecamy również:

  • Pamiętnik z powstania warszawskiego - streszczenie

    „Pamiętnik” rozpoczyna się 1 sierpnia 1944 roku, w dzień „Święta Słoneczników”. Główny bohater wychodzi ze swojego mieszkania w Warszawie przy ulicy Chłodnej 40. Trwa wojna. Akcja przenosi się do roku 1967. Wiadomo już, że autor przeżył wojnę, a jego pamiętnik zawiera... Więcej »

  • Karuzela z Madonnami - interpretacja i analiza wiersza

    „Karuzela z Madonnami” to wiersz Białoszewskiego, pochodzący z debiutanckiego tomu poety pt.: „Obroty rzeczy”. Jak w większości tekstów umieszczonych w tym zbiorze, centralnym problemem jest tu metamorfoza rzeczywistości – rekwizyty będące częścią realnego świata, ulegają... Więcej »

  • Szare eminencje zachwytu - interpretacja i analiza wiersza

    „Szare eminencje zachwytu” to wiersz napisany w 1952 roku, można więc powiedzieć, że zwiastuje on tendencje artystyczne charakterystyczne dla debiutanckiego tomu poetyckiego Mirona Białoszewskiego, „Obroty rzeczy”. Głównym tematem tekstu są prozaiczne rekwizyty codzienności: łyżka... Więcej »

  • Miron Białoszewski Wywiad - interpretacja i analiza wiersza

    „Wywiad” to wiersz pochodzący z tomu „Oho” (1985), a więc z późnego okresu pisarstwa Mirona Białoszewskiego. Mamy tu do czynienia z pewną zmianą w porównaniu do poprzednich etapów twórczości poety. O ile debiut Białoszewskiego („Obroty rzeczy”) był... Więcej »

  • Ballada o zejściu do sklepu - interpretacja i analiza wiersza

    „Ballada o zejściu do sklepu” Mirona Białoszewskiego pochodzi z tomu „Obroty rzeczy” (1956). Zasadniczą ramę tematyczną całego zbioru stanowi zainteresowanie codziennością oraz światem prostych przedmiotów i czynności. Tak też jest w „Balladzie…” – wierszu,... Więcej »

Komentarze (1)
Wynik działania 3 + 5 =
kamyk
2016-04-20 21:08:26
Dzięki Dzięki, Dzięki wielkie
Ostatnio komentowane
Ola jest fajną dziewczyną i lubi się bawić z dziećmi i jest w ogóle fajną kobietą....
• 2022-08-09 19:00:20
Rosja nadal jest państwem totalitarnym, a Polska sie nim staje.
• 2022-08-02 19:37:03
Ef. 6:12 [ 11 - 20]. 1Tes.2:13 ; 4: 8..... w tedy i dziś. Łuk.10: 16 .....
• 2022-08-01 16:36:20
To bardzo ciekawa historia godna uwagi każdego.
• 2022-07-12 15:12:25
@cotymowisz - dziękujemy za zwrócenie uwagi, wpis został poprawiony. Pozdrawiamy eszkol...
• 2022-07-07 11:03:54