Zimna wojna - przyczyny, przebieg, skutki

Określenie „zimna wojna” oznacza wzajemne relacje pomiędzy Związkiem Radzieckim i krajami Europy Środkowo-Wschodniej a Europą Zachodnią i Stanami Zjednoczonymi w latach 1946 – 1989. Zimna wojna polegała na szeroko rozumianej rywalizacji, wrogości i napięciu pomiędzy tymi dwoma blokami państw. Autorem terminu był amerykański polityk Bernard Baruch.

Początek zimnej wojny miał miejsce w 1946 roku, kiedy Józef Stalin wygłosił przemówienie, które powszechnie odebrano jako zapowiedź dążenia do III wojny światowej pomiędzy krajami o ustroju socjalistycznym a krajami kapitalistycznymi. W konsekwencji zerwano stosunki gospodarcze między Europą wschodnią i Zachodem i rozpoczęto wyścig zbrojeń. Był to zatem oficjalny koniec Wielkiej Koalicji, jaka obowiązywała podczas II wojny światowej. Stalin jawnie deklarował ideę ekspansywnej rewolucji komunistycznej, która powinna objąć cały świat. W tej sytuacji Zachód musiał podjąć działania obronne, zwłaszcza, że komunizm stawał się coraz bardziej popularną ideologią wśród licznych kręgów zachodnich intelektualistów.

Jednym z owoców zimnej wojny było powstanie z jednej strony NATO – militarnego Paktu Północnoatlantyckiego, skupiającego kraje Europy Zachodniej i Stany Zjednoczone (1949), a z drugiej Układu Warszawskiego (1955). W latach 1946 – 1955 obie strony balansowały na granicy realnej możliwości wzniecenia zbrojnego konfliktu z użyciem broni nuklearnej.

Największe natężenie zimnej wojny przypadło na początek lat 50., a jej szczytowym momentem był konflikt koreański (1950 – 1953). Najbardziej niebezpieczny etap tej rywalizacji zakończył się w 1955 roku, kiedy już po śmierci Stalina doszło w Genewie do spotkania przedstawicieli USA, Wielkiej Brytanii, Francji i ZSRR, na którym odwołano deklarację Stalina o nieuniknionym wybuchu III wojny światowej. Wyścig zbrojny i wzajemna rywalizacja o wpływy na świecie trwały jednak nadal. W 1949 roku ZSRR wyprodukował pierwszą broń atomową, a latach 70. doszło do wyrównania poziomu zbrojnego obu bloków.

Szczególnie kryzysowym momentem w przebiegu zimnej wojny po 1955 roku był kryzys kubański w 1962 roku, kiedy to Zawiązek Radziecki na terytorium Kuby rozmieścił rakiety skierowane w USA. Efektem zimnej wojny były również tak zwane „wojny zastępcze”, a więc konflikty zbrojne, w które angażowały się obie strony, a które nie rozgrywały się na ich terytorium, jak np. wojna w Afganistanie w latach 1979 – 1989. Ostateczny koniec zimnej wojny miał miejsce w 1991 roku, wraz z rozpadem Związku Radzieckiego.

Polecamy również:

  • Stalinizm - geneza, założenia, skutki

    Stalinizm to okres rządów Józefa Stalina, który w Związku Radzieckim przypadł na lata 1929-1953. Jednocześnie mianem stalinizmu określa się pierwszy etap komunizmu w krajach Europy Wschodniej, jakie po II wojnie światowej znalazły się pod protektoratem Rosji Sowieckiej. W Polsce czas ten... Więcej »

  • Powstanie ONZ - historia i cele

    ONZ, czyli Organizacja Narodów Zjednoczonych to międzynarodowa pokojowa organizacja powołana po II wojnie światowej, w 1945 roku, w miejsce przedwojennej Ligii Narodów (rozwiązanej oficjalnie w 1946 roku). Zamysł powstania takiego organu był jednym z punktów obrad konferencji w Teheranie w 1943... Więcej »

  • Powstanie NATO - państwa założycielskie, historia, cele

    NATO (ang. North Atlantic Treaty Organisation) – Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego to sojusz polityczno-militarny zawiązany w 1949 roku, który początkowo miał na celu obronę państw Europy zachodniej i Stanów Zjednoczonych przed ekspansją Związku Radzieckiego na zachód. Więcej »

  • Żelazna kurtyna - pojęcie, historia, znaczenie

    Żelazna kurtyna to określenie podziału politycznego, jaki nastąpił w Europie po II wojnie światowej na mocy postanowień konferencji w Jałcie w 1945 roku. Wówczas to bowiem Wielka Trójka (Józef Stalin, Winston Churchill i Franklin Roosevelt) spowodowała, że kraje Europy wschodniej (w tym Polska)... Więcej »

  • Układ Warszawski - informacje

    Układ Warszawski był sojuszem polityczno-wojskowym państw europejskich, które po zakończeniu II wojny światowej znajdowały się w radzieckiej strefie wpływów. Wiodącą i decydującą rolę w owym sojuszu pełnił Związek Radziecki. W jego skład wchodziły Polska, Bułgaria, Czechosłowacja, NRD, Rumunia i... Więcej »

Komentarze (2)
Wynik działania 2 + 2 =
Ta od Graba
2016-01-29 11:49:17
Stalin na wiecu przed wyborami (9 lutego 1946 roku) wygłosił przemówienie, w którym określił kapitalizm, jako ideologię, która sama w sobie posiada elementy zgubne i prowadzi do wszystkich konfliktów zbrojnych. Wtedy 5 marca w odpowiedzi Churchill w Fulton (Stany Zjednoczone) wygłosił referat, w którym mówił o żelaznej kurtynie, która zapadła na Europę "Od Szczecina nad Bałtykiem, do Triestu nad Adriatykiem dzieląc nasz kontynent." Tak więc autor dobrze określił rozpoczęcie zimnej wojny. :)
M
2015-01-05 13:42:20
Początek zimnej wojny miał miejsce w 1946 roku, kiedy Józef Stalin wygłosił przemówienie. Przemówienie wygłoszone zostało przez Churchilla w Fulton - 5 marzec 1946 rok.
  • Najnowsze
  • Losowe
Ostatnio komentowane
"Mianem libertarianizmu zwykło się nazywać najbardziej radykalny nurt liberalizmu." No...
• 2024-03-01 10:11:23
kys(keepurselfsafe)
• 2024-02-28 14:36:21
Super i MEGA pomocne!
• 2024-02-28 10:18:34
joł joł jowisz najwiekszy olbrzym gazowy 5 od słonca na pewno nie przeoczysz choć mooj...
• 2024-02-27 14:59:44
Ok
• 2024-02-27 09:29:45