Stalinizm - geneza, założenia, skutki

Stalinizm to okres rządów Józefa Stalina, który w Związku Radzieckim przypadł na lata 1929-1953. Jednocześnie mianem stalinizmu określa się pierwszy etap komunizmu w krajach Europy Wschodniej, jakie po II wojnie światowej znalazły się pod protektoratem Rosji Sowieckiej. W Polsce czas ten przypadał na lata 1948-1956.

Stalinizm w Związku Radzieckim

Po śmierci Włodzimierza Lenina do władzy w sowieckiej Rosji pretendowali dwaj główni kandydaci: Józef Stalin i Lew Trocki, obaj zasłużeni w czasie rewolucji bolszewickiej. Stalinowi udało się pokonać przeciwnika, wykluczyć go z partii i wydalić z kraju.

Stalin wprowadził rządy krwawego terroru oparte na licznych aresztowaniach, torturach, zsyłaniu do łagru i masowej śmierci. Jego polityka wewnętrzna w zakresie gospodarki zakładała nacjonalizację przemysłu i kolektywizację rolnictwa, w wyniku czego z głodu zmarło kilka milionów ukraińskich chłopów. Od 1934 roku Stalin prowadził czystkę w obrębie samej partii – liczne bezpodstawne procesy wysokich urzędników państwowych i oskarżenia o zdradę oraz współpracę z zachodnim wywiadem. Do 1940 roku udało mu się wymienić wszystkich członków partii na nową wierną gwardię, w tym też roku z jego rozkazu zamordowano w Meksyku Lwa Trockiego.

W czasie II wojny światowej Stalin wprowadzał podobne zasady na okupowanych terytoriach. 17 września radzieckie wojska wkroczyły do Polski i zajęły wschodnią część Rzeczpospolitej. Polscy oficerowie zostali aresztowani i umieszczeni w obozach w Kozielsku, Ostaszkowie i Starobielsku. Wiosną 1940 roku z rozkazu Stalina doszło do masowego mordu w lasach katyńskich na ponad 20 tysiącach polskich żołnierzy.

W sensie ideologicznym stalinizm ściśle wiązał się z tak zwanym kultem jednostki, a więc oddawaniem niemal boskiej czci osobie dyktatora, przedstawianego jako ojciec narodu i dobroczyńca ludzkości.

Stalinizm w Polsce

Stalinizm w Polsce przypadł na lata 1948-1956. Do 1948 roku komunistom udało się w pełni przejąć władzę (między innymi sfałszować wynik wyborów do Sejmu z 1947 roku) i zlikwidować opozycję. W 1952 roku została uchwalona nowa konstytucja, a Polska przyjęła nazwę Polska Rzeczpospolita Ludowa

W skład Biura Politycznego sprawującego rzeczywiste rządy w kraju wszedł oddelegowany przez Stalina Rosjanin ubrany w polski mundur – marszałek Konstanty Rokossowski (prawdziwe nazwisko: Iwan Grochow). W okresie tym komuniści rozprawili się z jednostkami wywodzącymi się z AK. Prowadzono bezwzględną kampanię propagandową przeciwko członkom Armii Krajowej, wielu z nich aresztowano, skazano na wieloletnie więzienie lub rozstrzelano (zwłaszcza z oddziałów Łupaszki walczących na Wileńszczyźnie).

W latach 1946-1949 pomiędzy Stalinem i Zachodem trwała zimna wojna, a więc wyścig zbrojeń. Stalin miał również zamiar zniszczyć Kościół katolicki w Polsce, tak jak to uczynił z prawosławną cerkwią w Rosji, ale nie mógł tego zrobić równie otwarcie ze względu na Watykan. Wielu księży zostało jednak aresztowanych, torturowanych, a nawet skazanych na śmierć pod zarzutem szpiegostwa. Samego prymasa Stefana Wyszyńskiego aresztowano w 1953 roku ze względu na odmowę podpisania zgody na ustawę, zgodnie z którą rząd miałby wskazywać kandydatów na stanowiska kościelne.

Stalin zmarł w 1953 roku, a w 1956 roku Nikita Chruszczow w referacie wygłoszonym podczas XX Zjazdu KPZR ujawnił zbrodnie dyktatora, co dało początek okresowi odwilży.

Stalinizm - znaczenie i skutki

Stalinizm był okresem krwawego terroru, którego ofiary szacuje się na około 30 milionów ludzi. Wszystkie działania polityczne, ekonomiczne i kulturalne miały na celu zniszczenie jednostkowej woli obywateli i wprowadzenie systemu totalitarnego, opartego na bezwzględnym posłuszeństwie władzy. Był to zatem okres masowych zbrodni, który zapisał się w powszechnej świadomości jako najbardziej krwawy i tragiczny etap komunizmu.

Polecamy również:

  • Józef Stalin - biografia, działalność

    Józef Stalin (prawdziwe nazwisko: Iosif Wissarionowicz Dżugaszwili) urodził się w 1878 roku w Gori na terenie Gruzji. Jego ojciec prowadził zakład szewski, zaś matka była praczką. Dżugaszwili uczył się w seminarium duchownym, które przerwał z powodu kłopotów finansowych. Więcej »

Komentarze (2)
Wynik działania 3 + 1 =
nwm kto
2022-03-25 14:39:29
spk
ja
2021-03-02 19:05:24
nawet spoko
  • Najnowsze
  • Losowe
Ostatnio komentowane
"Mianem libertarianizmu zwykło się nazywać najbardziej radykalny nurt liberalizmu." No...
• 2024-03-01 10:11:23
kys(keepurselfsafe)
• 2024-02-28 14:36:21
Super i MEGA pomocne!
• 2024-02-28 10:18:34
joł joł jowisz najwiekszy olbrzym gazowy 5 od słonca na pewno nie przeoczysz choć mooj...
• 2024-02-27 14:59:44
Ok
• 2024-02-27 09:29:45