Jesień Ludów - przyczyny, przebieg, skutki

Przyczyny

Jesień Ludów to określenie politycznego przełomu, jaki dokonał się w 1989 roku w Europie środkowo-wschodniej, którego skutkiem było obalenie trwającego przez prawie 50 lat komunizmu, a następnie rozpad Związku Radzieckiego. Termin ten został wprowadzony jako analogia do Wiosny Ludów 1848 roku dla podkreślenia wyjątkowości owego wydarzenia w historii starego kontynentu.

Geneza wielkiego zrywu narodów wiąże się ściśle z powstaniem w Polsce w sierpniu 1980 roku Związku Zawodowego „Solidarność” pod wodzą Lecha Wałęsy. Związek ten niespodziewanie stał się opozycją demokratyczną i ruchem ogólnonarodowym, a w dalszej perspektywie doprowadził do odsunięcia komunistów od władzy. Po wprowadzeniu stanu wojennego w 1981 roku opozycja antykomunistyczna została jednak stłumiona i wydawało się, że już się nie odrodzi. Sygnał do zmian przyszedł ze Związku Radzieckiego, gdzie w 1985 roku doszedł do władzy Michaił Gorbaczow i zaczął wprowadzać stopniowy program pierestrojki. Jednocześnie wielki kryzys ekonomiczny lat 80. postawił Polskę na skraju bankructwa, dlatego komuniści zaczęli pertraktować z Solidarnością, co skończyło się obradami Okrągłego Stołu.

Przebieg

Z początkiem kwietnia 1989 roku odbyły się historyczne obrady Okrągłego Stołu, dzięki którym w Polsce mogły odbyć się pierwsze częściowo wolne wybory. Miały one zapewniać opozycji 35 % miejsc w parlamencie, jednak w obliczu druzgocącego zwycięstwa Solidarności stanowiły ostateczną klęskę komunistów. We wrześniu powstał koalicyjny rząd Tadeusza Mazowieckiego.

Wydarzenia te stały się sygnałem dla pozostałej części krajów uzależnionych od ZSRR do podobnych działań. W maju na Węgrzech doszło do otworzenia granicy z Austrią, a w październiku w wyniku obrad Trójkątnego Stołu nastąpiło porozumienie partii komunistycznej i opozycji ustalono przeprowadzenie wolnych wyborów. Nowym prezydentem wybranym w 1990 roku został Arpad Goncz.  

23 sierpnia kraje bałtyckie: Litwa, Łotwa i Estonia utworzyły „bałtycki łańcuch” w proteście przeciw sytuacji swoich krajów, co przyczyniło się do odłączenia tych krajów od ZSRR w 1990 roku.

9 listopada doszło do tak spektakularnego wydarzenia, jak zburzenie muru berlińskiego, co stało się początkiem zjednoczenia Niemiec.

Na przełomie listopada i grudnia w Czechosłowacji miała miejsce aksamitna rewolucja. W efekcie tych zmian w grudniu obalono komunizm również w Bułgarii i w Rumunii. W tym ostatnim kraju aktem obalenia starego reżimu stała się egzekucja dyktatora Nicolae Causescu i jego żony 22 grudnia.

Skutki

Najważniejszym skutkiem Jesieni Ludów był rozpad Związku Radzieckiego w 1991 roku, który stał się ostatecznym końcem komunizmu w Europie. Dzięki temu wiele narodów mogło odzyskać poczucie godności i zbudować własną suwerenność. Po pięćdziesięciu latach zlikwidowano w Europie sztuczne podziały i zintensyfikowano proces globalizacji, czego najpełniejszym wyrazem jest idea powstania Unii Europejskiej.

Dla wielu krajów wyzwanie wolności, zwłaszcza w sensie gospodarczym stało się bardzo trudne, a hegemonia Rosji nadal utrzymuje się w stosunku do krajów takich, jak Białoruś czy Ukraina. Europa wschodnia wciąż musi gonić państwa zachodnie, jednak zdobycze 1989 roku pozostają niekwestionowanym dobrem.

Polecamy również:

  • Stalinizm - geneza, założenia, skutki

    Stalinizm to okres rządów Józefa Stalina, który w Związku Radzieckim przypadł na lata 1929-1953. Jednocześnie mianem stalinizmu określa się pierwszy etap komunizmu w krajach Europy Wschodniej, jakie po II wojnie światowej znalazły się pod protektoratem Rosji Sowieckiej. W Polsce czas ten... Więcej »

  • Powstanie ONZ - historia i cele

    ONZ, czyli Organizacja Narodów Zjednoczonych to międzynarodowa pokojowa organizacja powołana po II wojnie światowej, w 1945 roku, w miejsce przedwojennej Ligii Narodów (rozwiązanej oficjalnie w 1946 roku). Zamysł powstania takiego organu był jednym z punktów obrad konferencji w Teheranie w 1943... Więcej »

  • Powstanie NATO - państwa założycielskie, historia, cele

    NATO (ang. North Atlantic Treaty Organisation) – Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego to sojusz polityczno-militarny zawiązany w 1949 roku, który początkowo miał na celu obronę państw Europy zachodniej i Stanów Zjednoczonych przed ekspansją Związku Radzieckiego na zachód. Więcej »

  • Żelazna kurtyna - pojęcie, historia, znaczenie

    Żelazna kurtyna to określenie podziału politycznego, jaki nastąpił w Europie po II wojnie światowej na mocy postanowień konferencji w Jałcie w 1945 roku. Wówczas to bowiem Wielka Trójka (Józef Stalin, Winston Churchill i Franklin Roosevelt) spowodowała, że kraje Europy wschodniej (w tym Polska)... Więcej »

  • Zimna wojna - przyczyny, przebieg, skutki

    Określenie „zimna wojna” oznacza wzajemne relacje pomiędzy Związkiem Radzieckim i krajami Europy Środkowo-Wschodniej a Europą zachodnią i Stanami Zjednoczonymi w latach 1946 – 1989. Więcej »

Komentarze (1)
Wynik działania 5 + 3 =
Kk
2021-06-02 16:57:33
4
  • Najnowsze
  • Losowe
Ostatnio komentowane
Ani słowa o czworościanie którego krawędzie, powierzchnie i objętość - są wyrażon...
• 2024-03-04 21:58:56
takie łątwe
• 2024-03-04 15:46:48
"Mianem libertarianizmu zwykło się nazywać najbardziej radykalny nurt liberalizmu." No...
• 2024-03-01 10:11:23
Super i MEGA pomocne!
• 2024-02-28 10:18:34
joł joł jowisz najwiekszy olbrzym gazowy 5 od słonca na pewno nie przeoczysz choć mooj...
• 2024-02-27 14:59:44