Żelazna kurtyna - pojęcie, historia, znaczenie

Żelazna kurtyna to określenie podziału politycznego, jaki nastąpił w Europie po II wojnie światowej na mocy postanowień konferencji w Jałcie w 1945 roku. Wówczas to bowiem Wielka Trójka (Józef Stalin, Winston Churchill i Franklin Roosevelt) spowodowała, że kraje Europy wschodniej (w tym Polska) utraciły suwerenność i znalazły się pod zwierzchnictwem Związku Radzieckiego. Jednocześnie wschodnia część starego kontynentu została całkowicie odizolowana od reszty świata. Określenia „żelazna kurtyna” (iron curtain) po raz pierwszy użył Winston Churchill w przemówieniu w Fulton z 1946 roku, w którym powiedział, że zapadła ona od Szczecina po Triest.

Dosłownym znakiem wzajemnej izolacji Wschodu i Zachodu stał się mur berliński wzniesiony w 1961 roku. Państwom znajdującym się w radzieckiej strefie wpływów narzucono ustrój komunistyczny, zostały one związane zbrojnym sojuszem – Układem Warszawskim, który był wymierzony w pakt NATO. Obie strony świata znalazły się w stanie „zimnej wojny”, a więc nieustannego wyścigu zbrojeń. Granice państw bloku wschodniego zamknięto, a obywatelom odebrano prawo do swobodnego przemieszczania się. Nikt bez zgody władzy i specjalnego, ograniczonego czasowo paszportu nie mógł wyjechać na Zachód. Ponadto ludzie, którym udało się opuścić kraj, byli często nakłaniania do współpracy z tajnymi służbami i inwigilowani. Nastąpiło całkowite odcięcie od informacji z zagranicy.

W Polsce nad każdym podawanym do publicznej wiadomości komunikatem czuwała Polska Agencja Prasowa, która dbała o odpowiednią ideologiczną obróbkę informacji. Wiele spraw w ogóle nie było podawanych do wiadomości. Stąd tak ważną rolę odgrywało Radio Wolna Europa, które było systematycznie zagłuszane przez władze. Ponadto nastąpił podział na kultury krajowe i emigracyjne. Ci, którzy zdecydowali się zostać za granicą, praktycznie tracili kontakt ze swoimi rodzinami.

Żelazna kurtyna miała również wymiar gospodarczy, państwa komunistyczne nie prowadziły bowiem swobodnej wymiany handlowej z Zachodem (gospodarka centralnie planowana). Żelazna kurtyna istniała do 1989 roku, czyli do momentu przejęcia władzy przez Solidarność w Polsce i upadku muru berlińskiego. Ostatecznym aktem potwierdzającym koniec starego porządku był rozpad Związku Radzieckiego w 1991 roku.

Polecamy również:

  • Stalinizm - geneza, założenia, skutki

    Stalinizm to okres rządów Józefa Stalina, który w Związku Radzieckim przypadł na lata 1929-1953. Jednocześnie mianem stalinizmu określa się pierwszy etap komunizmu w krajach Europy Wschodniej, jakie po II wojnie światowej znalazły się pod protektoratem Rosji Sowieckiej. W Polsce czas ten... Więcej »

  • Powstanie ONZ - historia i cele

    ONZ, czyli Organizacja Narodów Zjednoczonych to międzynarodowa pokojowa organizacja powołana po II wojnie światowej, w 1945 roku, w miejsce przedwojennej Ligii Narodów (rozwiązanej oficjalnie w 1946 roku). Zamysł powstania takiego organu był jednym z punktów obrad konferencji w Teheranie w 1943... Więcej »

  • Powstanie NATO - państwa założycielskie, historia, cele

    NATO (ang. North Atlantic Treaty Organisation) – Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego to sojusz polityczno-militarny zawiązany w 1949 roku, który początkowo miał na celu obronę państw Europy zachodniej i Stanów Zjednoczonych przed ekspansją Związku Radzieckiego na zachód. Więcej »

  • Zimna wojna - przyczyny, przebieg, skutki

    Określenie „zimna wojna” oznacza wzajemne relacje pomiędzy Związkiem Radzieckim i krajami Europy Środkowo-Wschodniej a Europą zachodnią i Stanami Zjednoczonymi w latach 1946 – 1989. Więcej »

  • Układ Warszawski - informacje

    Układ Warszawski był sojuszem polityczno-wojskowym państw europejskich, które po zakończeniu II wojny światowej znajdowały się w radzieckiej strefie wpływów. Wiodącą i decydującą rolę w owym sojuszu pełnił Związek Radziecki. W jego skład wchodziły Polska, Bułgaria, Czechosłowacja, NRD, Rumunia i... Więcej »

Komentarze (4)
Wynik działania 3 + 3 =
ADMIN
2016-05-30 13:47:01
@Krystian, dziękujemy za zwrócenie uwagi; literówka poprawiona
Krystian
2016-05-10 21:22:41
błąd Józef Stalin (Józef Salin)
ADMIN
2015-10-15 09:02:40
@Sabina, dziękujemy za zwrócenie uwagi; poprawione
Sabina
2015-10-05 18:09:54
Tego określenia po raz pierwszy W. Churchill użył w Fulton, a nie w Felton.
  • Najnowsze
  • Losowe
Ostatnio komentowane
ok
• 2024-05-20 16:01:25
W filmie nie ma ochronki, Ale strzały do robotników
• 2024-05-18 14:53:16
łatwe
• 2024-05-16 19:37:20
Przydatny na po prawe oceny z historii
• 2024-05-15 14:52:53
Witam, nie wiem czy jeszcze strona jest obsługiwana, ale chciałbym poinformować, iż ni...
• 2024-05-14 16:29:23