Abstrakcjonizm - cechy, obrazy, przedstawiciele

Abstrakcjonizm - geneza, nazwa

Abstrakcjonizm to jeden z awangardowych kierunków w sztukach plastycznych, który zrodził się w Rosji na początku XX wieku. Jego największy rozkwit miał miejsce po I wojnie światowej – jako swoista reakcja na okrucieństwo europejskiej cywilizacji.

Tendencja ta, podobnie jak wszystkie inne awangardy, opierała się na całkowitej kontestacji rzeczywistości i tradycji, a narzędziem buntu okazało się w przypadku abstrakcjonizmu odejście od przedstawiania świata. Abstrakcjonizm zrezygnował zatem z wszelkiej figuratywności na rzecz zupełnie nowej estetyki, mianowicie – budowania dzieła plastycznego z jakości takich jak: kolor i jego różnorodne odcienie, linie czy geometryczne kształty.

Kazimierz Malewicz
Kazimierz Malewicz „Żniwa” (1911)

 

U podstaw abstrakcjonizmu leżało pragnienie stworzenie uniwersalnego języka sztuki, pokonującej bariery narodowe i polityczne. Abstrakcjonizm, operujący – jak sama nazwa wskazuje – abstrakcją, miał poruszać ludzkie emocje i zmysły. Sztuka ta wywoływała określone wrażenia: harmonii, spokoju lub przeciwnie – dysonansu i konsternacji. Liczyła się tu faktura obrazu, wzajemny stosunek proporcji, pionu i poziomu, kształt linii, barwy podstawowe.

Prąd ten poprzedzały kierunki takie, jak kubizm i futuryzm. Prekursorami abstrakcjonizmu byli: Wassily Kandinsky i Edward Munch.

Abstrakcjonizm - założenia, przedstawiciele, przykłady dzieł

W obrębie abstrakcjonizmu wyróżnia się abstrakcjonizm geometryczny i niegeometryczny. Pierwszy z nurtów operuje podstawowymi figurami geometrycznymi zgodnie z założeniem, że geometria stanowi uniwersalny język sztuki, dzięki któremu człowiek dostrzega i ujmuje proporcje i zależności. Tym samym geometria staje się narzędziem porządkowania świata, a jednocześnie oczyszcza obraz z elementów nieplastycznych. Jest ona więc swoistą materią pierwotną, zredukowanym jądrem rzeczywistości, na którą składa się pion, poziom i barwy podstawowe.

Paul Klee
Paul Klee „Twierdza i słońce” (1932)

 

Abstrakcja geometryczna ma kilka odmian, które nadają jej wewnętrzne zróżnicowanie: suprematyzm, minima art, optical art. Skrajną realizacją tego nurtu jest szkoła Bauhaua, a więc połączenie malarstwa z architekturą, w którym staje się ono zimnym, niemal rzemieślniczym dziełem.

Pierwszym obrazem abstrakcyjnym była „Akwarela abstrakcyjna” Wassily Kandinskiego (1910). W Polsce w duchu geometryzmu tworzył Kazimierz Malewicz („Biały kwadrat na białym tle”, „Kompozycja suprematyczna”, „Czarny kwadrat”).

Abstrakcjonizm niegeometryczny to natomiast nurt uważany za znacznie cieplejszy i bardziej emocjonalny niż czysta geometria. Dzieło sztuki ma tu bowiem stanowić ekspresję wewnętrznych przeżyć artysty.

Jego prekursorem był Edward Munch, tworzący na pograniczu ekspresjonizmu. Kierunek ten szczególnie dobrze rozwinął się w Stanach Zjednoczonych po II wojnie światowej pod wpływem malarstwa Jacksona Pollocka.

Inni znani abstrakcjoniści to: Paul Klee („Dzielnica willowa we Florencji, „Miasto włoskie”, „Ad Parnassum”, „Złamany klucz”), Sam Francis, Lucio Fontana („Czarne otoczenie”, „Cykl Quanta”).

Polscy współcześni abstrakcjoniści to: Henryk Stażewski, Adam Marczyński, Ryszard Winiarski czy Stefan Gierowski.

Polecamy również:

Komentarze (2)
Wynik działania 1 + 2 =
Krzych
2021-04-05 09:26:16
Taaaaa! Różnokolorowe figury geometryczne to jest najdoskonalszy przykład na brak figuratywności. Analogicznie jest z tym białym (?) kwadratem na białym tle. De facto obraz taki powinien przedstawiać jednolitą barwę (białą) na całej powierzchni. Jeśli zaś na płaszczyźnie występują co najmniej dwie barwy (odcienie) a tym bardziej, gdy jedna z tych barw nieprzypadkowo ukształtowana została w "jakąś" figurę to trudno mówić tu o nie istnieniu figuratywności. Czy woda namalowana kolorem pomarańczowym (tak zwanym pomarańczowym!) jest abstrakcją? Czy fragmenty włókien różnokolorowego swetra namalowane w powiększeniu tysiąckrotnym będą abstrakcją? Czy zielona kropka o średnicy 0,2 mm "pacnięta" na płótno o wymiarach 2 x 1 m jest abstrakcją? Abstrakcją jest całkowicie zamierzone przedstawienie "przedmiotu/tematu" w formie... znanej wyłącznie twórcy. Rozlanie farby w niezamierzony (czyt. przypadkowy) kształt nie jest abstrakcją. Obraz (w malarstwie) ma "coś" przedstawiać, zatem nie może być przypadkiem. Kiedyś pod tzw. wpływem, całkowicie przypadkiem trąciłem pojemnik z niebieską farbą, która... rozlała się na wcześniej zagruntowanym płótnie. .......i tak namalowałem obraz abstrakcyjny! Kurde, nikt nie był zainteresowany tym wiekopomnym dziełem najwyższego kunsztu malarskiego. Jutro namaluję kolejne wiekopomne dzieło: czarny kwadrat na czarnym tle. Ponieważ barw ci u nas dostatek, tylko patrzeć gdy zostanę rozchwytywanym malarzem abstrakcjonizmu.
Anna
2019-06-11 17:31:16
Abstrakcjonizm operuje abstrakcją! Zrezygnował, jak sam autor pisze, z wszelkiej figuratywności. Jak więc może być ilustrowany przykładem figuratywnego dzieła Malewicza "Żniwa", gdzie bardzo wyraźnie widać figury żniwiarzy??? To jest właśnie niezamierzona chyba abstrakcja.
  • Najnowsze
  • Losowe
Ostatnio komentowane
I cóż miał rację Marek Aureliusz który chciał podbić Germanię uderzeniem przez Mor...
• 2024-07-06 19:45:33
"Treść wiersza bezpośrednio nawiązuje też do istniejących wówczas, tajnych układó...
• 2024-07-02 05:43:44
O tym, że zmienne w czasie pole elektryczne jest źródłem pola magnetycznego, napisał ...
• 2024-06-27 07:25:33
ok
• 2024-06-05 13:52:17
nadal nie umiem tego napisać
• 2024-06-04 10:48:42