Abstrakcjonizm - cechy, obrazy, przedstawiciele

Abstrakcjonizm - geneza, nazwa

Abstrakcjonizm to jeden z awangardowych kierunków w sztukach plastycznych, który zrodził się w Rosji na początku XX wieku. Jego największy rozkwit miał miejsce po I wojnie światowej – jako swoista reakcja na okrucieństwo europejskiej cywilizacji.

Tendencja ta, podobnie jak wszystkie inne awangardy, opierała się na całkowitej kontestacji rzeczywistości i tradycji, a narzędziem buntu okazało się w przypadku abstrakcjonizmu odejście od przedstawiania świata. Abstrakcjonizm zrezygnował zatem z wszelkiej figuratywności na rzecz zupełnie nowej estetyki, mianowicie – budowania dzieła plastycznego z jakości takich jak: kolor i jego różnorodne odcienie, linie czy geometryczne kształty.

Kazimierz Malewicz
Kazimierz Malewicz „Żniwa” (1911)

 

U podstaw abstrakcjonizmu leżało pragnienie stworzenie uniwersalnego języka sztuki, pokonującej bariery narodowe i polityczne. Abstrakcjonizm, operujący – jak sama nazwa wskazuje – abstrakcją, miał poruszać ludzkie emocje i zmysły. Sztuka ta wywoływała określone wrażenia: harmonii, spokoju lub przeciwnie – dysonansu i konsternacji. Liczyła się tu faktura obrazu, wzajemny stosunek proporcji, pionu i poziomu, kształt linii, barwy podstawowe.

Prąd ten poprzedzały kierunki takie, jak kubizm i futuryzm. Prekursorami abstrakcjonizmu byli: Wassily Kandinsky i Edward Munch.

Abstrakcjonizm - założenia, przedstawiciele, przykłady dzieł

W obrębie abstrakcjonizmu wyróżnia się abstrakcjonizm geometryczny i niegeometryczny. Pierwszy z nurtów operuje podstawowymi figurami geometrycznymi zgodnie z założeniem, że geometria stanowi uniwersalny język sztuki, dzięki któremu człowiek dostrzega i ujmuje proporcje i zależności. Tym samym geometria staje się narzędziem porządkowania świata, a jednocześnie oczyszcza obraz z elementów nieplastycznych. Jest ona więc swoistą materią pierwotną, zredukowanym jądrem rzeczywistości, na którą składa się pion, poziom i barwy podstawowe.

Paul Klee
Paul Klee „Twierdza i słońce” (1932)

 

Abstrakcja geometryczna ma kilka odmian, które nadają jej wewnętrzne zróżnicowanie: suprematyzm, minima art, optical art. Skrajną realizacją tego nurtu jest szkoła Bauhaua, a więc połączenie malarstwa z architekturą, w którym staje się ono zimnym, niemal rzemieślniczym dziełem.

Pierwszym obrazem abstrakcyjnym była „Akwarela abstrakcyjna” Wassily Kandinskiego (1910). W Polsce w duchu geometryzmu tworzył Kazimierz Malewicz („Biały kwadrat na białym tle”, „Kompozycja suprematyczna”, „Czarny kwadrat”).

Abstrakcjonizm niegeometryczny to natomiast nurt uważany za znacznie cieplejszy i bardziej emocjonalny niż czysta geometria. Dzieło sztuki ma tu bowiem stanowić ekspresję wewnętrznych przeżyć artysty.

Jego prekursorem był Edward Munch, tworzący na pograniczu ekspresjonizmu. Kierunek ten szczególnie dobrze rozwinął się w Stanach Zjednoczonych po II wojnie światowej pod wpływem malarstwa Jacksona Pollocka.

Inni znani abstrakcjoniści to: Paul Klee („Dzielnica willowa we Florencji, „Miasto włoskie”, „Ad Parnassum”, „Złamany klucz”), Sam Francis, Lucio Fontana („Czarne otoczenie”, „Cykl Quanta”).

Polscy współcześni abstrakcjoniści to: Henryk Stażewski, Adam Marczyński, Ryszard Winiarski czy Stefan Gierowski.

Polecamy również:

Komentarze (2)
Wynik działania 5 + 1 =
Krzych
2021-04-05 09:26:16
Taaaaa! Różnokolorowe figury geometryczne to jest najdoskonalszy przykład na brak figuratywności. Analogicznie jest z tym białym (?) kwadratem na białym tle. De facto obraz taki powinien przedstawiać jednolitą barwę (białą) na całej powierzchni. Jeśli zaś na płaszczyźnie występują co najmniej dwie barwy (odcienie) a tym bardziej, gdy jedna z tych barw nieprzypadkowo ukształtowana została w "jakąś" figurę to trudno mówić tu o nie istnieniu figuratywności. Czy woda namalowana kolorem pomarańczowym (tak zwanym pomarańczowym!) jest abstrakcją? Czy fragmenty włókien różnokolorowego swetra namalowane w powiększeniu tysiąckrotnym będą abstrakcją? Czy zielona kropka o średnicy 0,2 mm "pacnięta" na płótno o wymiarach 2 x 1 m jest abstrakcją? Abstrakcją jest całkowicie zamierzone przedstawienie "przedmiotu/tematu" w formie... znanej wyłącznie twórcy. Rozlanie farby w niezamierzony (czyt. przypadkowy) kształt nie jest abstrakcją. Obraz (w malarstwie) ma "coś" przedstawiać, zatem nie może być przypadkiem. Kiedyś pod tzw. wpływem, całkowicie przypadkiem trąciłem pojemnik z niebieską farbą, która... rozlała się na wcześniej zagruntowanym płótnie. .......i tak namalowałem obraz abstrakcyjny! Kurde, nikt nie był zainteresowany tym wiekopomnym dziełem najwyższego kunsztu malarskiego. Jutro namaluję kolejne wiekopomne dzieło: czarny kwadrat na czarnym tle. Ponieważ barw ci u nas dostatek, tylko patrzeć gdy zostanę rozchwytywanym malarzem abstrakcjonizmu.
Anna
2019-06-11 17:31:16
Abstrakcjonizm operuje abstrakcją! Zrezygnował, jak sam autor pisze, z wszelkiej figuratywności. Jak więc może być ilustrowany przykładem figuratywnego dzieła Malewicza "Żniwa", gdzie bardzo wyraźnie widać figury żniwiarzy??? To jest właśnie niezamierzona chyba abstrakcja.
Ostatnio komentowane
Czyli,powiedzenie Polak Węgier dwa bratanki,nie jak się nie odnoszą względem pochodzen...
• 2022-06-16 19:03:58
ekstra
• 2022-06-18 17:12:40
ok
• 2022-06-08 15:52:28
dzięks
• 2022-06-06 19:26:13
Ale proste
• 2022-06-06 14:23:48