Fenomenologia - definicja, założenia, przedstawiciele

Fenomenologia to jeden z najważniejszych dwudziestowiecznych nurtów w filozofii niemieckiej. Jego twórcą był Edmund Husserl, który rozumiał fenomenologię jako teorię poznania i bytu. Dla tego myśliciela była ona filozofią naukową, traktującą o faktach oczywistych, które można poznać za pomocą aktów czystej i biernej świadomości.

Przedmiotem fenomenologii są fenomeny, a więc to, co się objawia świadomości (fenomeny to inaczej przedmioty intencjonalne, niejako przefiltrowane przez świadomość). Poznanie fenomenów powinno być wolne od psychologizmu, który zniekształca prawdę i nie może być zapośredniczone przez żadne medium, np. język (metoda „redukcji fenomenologicznej”). Jest to więc poznanie bezpośrednie. Fenomenologia zdecydowanie odcinała się zatem od empiryzmu, w którym metodą poznania jest doświadczenie oraz od naturalizmu. Przedmiotem poznania według tej filozofii mogą być byty zarówno realne, jak i idealne, jedne i drugie istnieją bowiem obiektywnie, niezależnie od ludzkiej świadomości.

Za podstawowe prawo umysłu uważał Husserl jego intencjonalność, czyli jego wychylenie na zewnątrz, ku przedmiotom poza nim samym. Innymi słowy, świadomość ma charakter intencjonalny, ponieważ zawsze jest świadomością czegoś, nie istnieje sama dla siebie.

Tak jak Husserl postrzegał przedmioty idealne za byty obiektywne, podobnie Max Scheler za obiektywny, czyli istniejący niezależnie od człowieka, uważał system wartości. Scheler stworzył zatem fenomenologiczną teorię etyki. Piękno, prawda czy dobro to wartości, których nie można zakwestionować, ponieważ są one w pełni autonomiczne. Nie jest ważne, czy człowiek będzie miał ich świadomość, akceptował je, czy nie – są one odwieczne i nieredukowalne. W teorii Schelera wartości mają nie tylko obiektywny charakter, ale posiadają również określoną hierarchię. Najważniejsze są więc wartości religijne, następnie: duchowe, witalne i hedoniczne. Dzięki intuicyjnej hierarchii wartości (którą dysponuje człowiek) można dokonywać mądrych życiowych wyborów wiedząc, co jest ważniejsze, a co mniej istotne. Scheler był również twórcą fenomenologii religii.

Najważniejszym przedstawicielem tego kierunku w dziedzinie estetyki był natomiast Roman Ingarden, który zastosował twierdzenia fenomenologii do analizy dzieła literackiego (przede wszystkim analizy jego istnienia i poznawania). Dokonania polskiego filozofa kontynuowała zaś tak zwana Szkoła w Konstancji (Iser, Jauss, Stierle).

Polecamy również:

  • Egzystencjalizm - definicja, założenia, przedstawiciele

    Egzystencjalizm to jeden z najważniejszych prądów filozofii XX wieku, który zdobył wielką popularność w czasie II wojny światowej, a także w latach 50., stając się inspiracją dla wielu znanych artystów. Więcej »

  • Pragmatyzm - definicja, założenia, przedstawiciele

    Pragmatyzm to jeden z ważniejszych kierunków filozoficznych, jakie powstał na przełomie XIX i XX wieku w Stanach Zjednoczonych. Prekursorem, a jednocześnie pomysłodawcą nazwy był Charles Peirce – logik i matematyk, zwolennik ścisłości i przydatności filozofii. Więcej »

  • Katastrofizm - definicja, przedstawiciele, znaczenie

    Katastrofizm to nurt w myśli filozoficzno-społecznej dwudziestolecia międzywojennego, który powstał na początku lat 30. Katastrofizm miał trzy podstawowe oblicza: kulturowe, ekonomiczne oraz polityczne. Więcej »

  • Martin Heidegger - biografia i filozofia

    Martin Heidegger urodził się w 1889 roku. Odbył studia w zakresie scholastyki we Freiburgu i Marburgu pod opieką naukową Henryka Rickerta. Filozof interesował się również fenomenologią Husserla i Maxa Schelera, a także poglądami Kierkegaarda. Więcej »

  • Karl Jaspers - biografia i filozofia

    Karl Jaspers urodził się w 1883 roku w Dolnej Saksonii. Początkowo studiował prawo, jednak potem zmienił zainteresowania i zajął się medycyną, a dokładnie psychiatrią (uczył się w Berlinie, Getyndze i w Heidelbergu). W 1910 roku ożenił się z Gertrudą Mayer. Więcej »

Komentarze (1)
Wynik działania 2 + 5 =
Mariusz
2018-03-28 14:07:41
Bardzo dobre, treściwe i trafiające w sedno streszczenie czym jest fenomenologia. Czytałem niektóre pisma Husserla i właśnie taki obraz fenomenologii jak to przedstawiono w tekście pozostał mi w głowie. [email protected]
Ostatnio komentowane
slabe fch0j
• 2022-11-30 16:07:03
dzięki
• 2022-11-28 16:21:19
ok
• 2022-11-25 15:27:39
super
• 2022-11-24 18:51:50