Witalizm - definicja, cechy, przedstawiciele

Witalizm to tendencja obecna w wielu kierunkach sztuki i w literaturze. Zakłada on, że we wszelkich zjawiskach życiowych obecne są niematerialne siły, tzw. siły witalne. Charakterystyczne dla tego nurtu są: fascynacja życiem, afirmacja rzeczywistości, euforia, optymizm i żywiołowość.

Witalizm jako koncepcja duszy obecny był już u Arystotelesa, który zakładał, że każdy byt posiada własną ucelowioną duszę. Myśl ta znalazła kontynuatorów na polu przyrodoznawstwa i filozofii. Utrzymywali oni, że wszelkie przejawy życia wynikają z siły życiowej, której nie da się wyjaśnić na drodze procesów fizykochemicznych ani mechanicznych. Współczesne badania w zakresie biologii molekularnej ujmują witalizm jako hipotezę pozanaukową i nieweryfikowalną.

W literaturze młodopolskiej witalizm stał się popularny za sprawą pism Henriego Bergsona i Friedricha Nietzschego. Francuski filozof wprowadził pojęcie élan vital na określenie wszechobecnej życiowej siły, będącej źródłem wszelkiej aktywności w świecie. Z kolei Nietzsche pisał o woli mocy, pragnieniu życia, pokonywaniu trudności.

Witalizm pojawił się w twórczości pisarzy pierwszej połowy XX wieku. Jego głównym założeniem było odtworzenie biegu życia, jego zmienności. Twórcom przyświecał kult ruchu, aktywności, dynamizmu. Człowiek ujmowany był w sposób biologiczny. Tendencja ta najsilniej zaznaczyła się w twórczości futurystów i ekspresjonistów.

Na gruncie polskim wyraźne tendencje witalistyczne można odnaleźć we wczesnej poezji skamandrytów, szczególnie u Juliana Tuwima i Kazimierza Wierzyńskiego. Przykładem jest pełen euforii i zachwytu nad samym życiem wiersz „Życie” Juliana Tuwima.

Życie? - - -
Rozprężę szeroko ramiona,
Nabiorę w płuca porannego wiewu,
W ziemię się skłonię błękitnemu niebu
I krzyknę, radośnie krzyknę:
- Jakie to szczęście, że krew jest czerwona!,

a także „Zielono mam w głowie” Kazimierza Wierzyńskiego

Zielono mam w głowie i fiołki w niej kwitną,
Na klombach mych myśli sadzone za młodu,
Pod słońcem, co dało mi duszę błękitną
I które mi świeci bez trosk i zachodu.

Obnoszę po ludziach mój śmiech i bukiety
Rozdaję wokoło i jestem radosną
Wichurą zachwytu i szczęścia poety,
Co zamiast człowiekiem, powinien być wiosną

Polecamy również:

  • Przełom antypozytywistyczny

    Zjawisko określane mianem przełomu antypozytywistycznego w rzeczywistości było rozciągniętym w czasie procesem. Pierwsze przejawy kryzysu światopoglądu pozytywistycznego można dostrzec już na początku lat 80. XIX wieku. Zainicjowali go przedstawiciele nauk ścisłych, kwestionujący dotychczasową metodologię badań. Więcej »

  • Artur Schopenhauer - biografia

    Artur Schopenhauer urodził się w Gdańsku w 1788 roku. Jego ojciec Heinrich Floris zajmował się handlem, matka Joanna z domu Trosiener była literatką. Z Gdańska wyemigrowali w 1793 roku, kiedy miasto zostało zajęte przez Prusy. Udali się wówczas do Hamburga. Wolą ojca było, by syn przejął jego interesy,... Więcej »

  • Fryderyk Nietzsche - biografia

    Fryderyk Nietzsche przyszedł na świat w 1844 roku w Röcken. Na jego późniejszy światopogląd duży wpływ miała religia protestancka, w jakiej został wychowywany. Kiedy miał zaledwie 5 lat, stracił ojca i był wychowywany przez kobiety – matkę, babkę, ciotki i siostrę. W następnym roku rodzina... Więcej »

  • Henri Bergson - biografia

    Henri Bergson urodził się w 1859 roku w Paryżu w żydowskiej rodzinie. Jego ojciec, Michał Bergson, był znanym pianistą i kompozytorem, a siostra – Moina Mathers – zasłynęła jako artystka i okultystka. Rodzina Bergsonów początkowo mieszkała w Londynie, Henri od dzieciństwa uczył się więc języka... Więcej »

  • Pesymizm (pogląd filozoficzny i postawa) - definicja, cechy, przedstawiciele

    Pesymizm to postawa ukierunkowana na dostrzeganie negatywnych zjawisk. Koncentrowanie się na ciemnej stronie życia, krytyczna ocena rzeczywistości i brak złudzeń co do przyszłości. Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 2 + 2 =
  • Najnowsze
  • Losowe
Ostatnio komentowane
okokok
• 2024-02-22 15:33:45
OK
• 2024-02-21 20:23:35
dziękuję bardzo ratujecie mnie
• 2024-02-21 19:08:12
i
• 2024-02-20 09:57:14
Bardzo pomogło mi w zadaniu domowym
• 2024-02-18 10:48:52