Teatr i dramat modernistyczny - cechy, twórcy, założenia

Dramat modernistyczny – czyli nowoczesny – ukształtował się pod koniec XIX wieku pod wpływem idei modernizmu.

Zrywał on z konwencją realistycznego oddawania rzeczywistości na scenie. Dramat modernistyczny obejmuje szeroki zakres konwencji, które łączy odejście od obiektywizmu, realizmu i tradycyjnie pojmowanej intrygi. Chętnie posługiwał się on: symbolem, groteską, przerysowaniem, deformacją. Wyraźne są też tu wpływy dekadentyzmu.

W dramacie modernistycznym wyróżnia się trzy podstawowe poetyki: naturalistyczną, symboliczną i ekspresjonistyczną.

Dramat modernistyczny - cechy charakterystyczne

- zerwanie z tradycją (antyczną, realistyczną, romantyczną itd.)
- zerwanie z podziałem na tragedię i komedię
- przeplatanie się scen realistycznych z fantastycznymi
- synkretyzm sztuk (teatru, muzyki, malarstwa, tańca)
- oniryzm
- nastrój tajemniczości, niezwykłości
- symbolizm
- ekspresjonizm
- naturalizm
- baśniowość, ludowość
- indywidualizacja języka bohaterów, posługiwanie się językiem potocznym, także gwarą
- dekadentyzm
- konflikt między mentalnością modernistyczną a filisterską
- pogłębiona analiza psychologiczna bohaterów

Teatr modernistyczny był różnorodny. W dramatach ekspresjonistycznych dużą rolę odgrywał ruch, gest, światło. Konwencja naturalistyczna wymagała drobiazgowej scenografii, wiernie odtwarzającej okoliczności zdarzeń, podczas gdy symbolizm przeciwnie – gustował w kubistycznych stylizacjach, geometrycznych bryłach, ledwie sugerujących miejsce akcji.

Ekspresjonizm dążył do wywarcia wpływu na odbiorcę. W tym celu posługiwano się bezpośrednimi zwrotami do widza, natomiast dramat naturalistyczny wprowadził tzw. czwartą ścianę, odgradzając aktorów od publiczności niewidzialną barierą. Naturaliści dążyli do obiektywizmu, ekspresjoniści – przeciwnie.

W teatrze końca wieku obserwuje się odejście od literackości i dominującej roli gwiazd aktorskich. Większego znaczenia nabiera wizja reżysera oraz działania inscenizatora, scenografa, choreografa. Tekst staje się zaledwie jednym ze składników inscenizacji, obok tańca, gry aktorskiej, muzyki, scenografii, gry świateł.

Twórcy dramatu modernistycznego

M. Maeterlinck, A. Strindberg, H. Ibsen, G. Hauptmann, A. Czechow

W Polsce: S. Wyspiański, T. Micińskiego, Witkacy, J. A. Kisielewski, G. Zapolska, W. Perzyński, T. Rittner, S. Przybyszewski, T. Miciński, T. Kantor

Twórcy i teoretycy teatru modernistycznego

E.G. Craig, A. Appia

W Polsce: Witkacy, K. Stanisławski, S. Przybyszewski, S. Wyspiański, J. Kotarbiński, T. Pawlikowski, L. Solski, T. Kantor

Polecamy również:

  • Dramat naturalistyczny - cechy, przykłady, twórcy

    Dramat naturalistyczny wyłonił się w 2. połowie XIX wieku w sztuce europejskiej. Nastąpiło wówczas odejście od fantastycznej konwencji dramatu romantycznego w stronę realizmu. Wyrastał on z zainteresowania teorią Darwina, poglądami Comte'a, pismami Spencera. Ukazywał człowieka jako istotę determinowaną... Więcej »

  • Dramat symboliczny - cechy, definicja, twórcy

    Dramat symboliczny to odmiana dramatu, którego główną cechą jest odejście od dosłowności i posługiwanie się symbolem. Właściwe treści i sensy nie zostają więc przedstawione wprost, odbiorca musi się ich doszukać pod warstwą wydarzeń ukazywanych bezpośrednio w toku akcji. Więcej »

  • Dramat ekspresjonistyczny - cechy, twórcy, przykłady

    Dramat ekspresjonistyczny powstał w wyniku przenikania tendencji ekspresjonistycznych do sztuk teatralnych. Zgodnie z tą konwencją nastąpiło zerwanie z obiektywnym odtwarzaniem rzeczywistości na rzecz subiektywizmu, przesady i wyolbrzymienia. Więcej »

Komentarze (1)
Wynik działania 2 + 2 =
noname
2015-03-12 18:56:45
Jeśli można coś wtrącić, to chciałabym zauważyć, że dramat modernistyczny nie zrywa z tradycją romantyczną, a wręcz z niego czerpie. To romantycy wprowadzili elementy baśniowe i ludowe do dramatu. Co więcej, inspirowali się Szekspirem, który decyduje się na sceny zbiorowe i dwupłaszczyznowość akcji.
Ostatnio komentowane
Ta? To Abrahamistycznie
• 2022-09-20 17:15:41
ez
• 2022-09-19 20:46:22
Dobra konstrukcja wypowiedzi. Ma bardzo dobrą merytorykę. Lecz nie mogę zostawić suche...
• 2022-09-18 13:21:20
robi wrażenie
• 2022-09-17 17:48:17