Kazimierz Przerwa-Tetmajer - biografia i twórczość

Kazimierz Przerwa-Tetmajer biografia
K. Przerwa-Tetmajer (przed 1939)/ audiovis.nac.gov.p

Kazimierz Przerwa-Tetmajer urodził się w 1865 roku w Ludźmierzu na Podhalu. Jego ojciec był właścicielem Ludźmierza i marszałkiem powiatu nowotarskiego, brał udział w powstaniu listopadowym. Starszym przyrodnim bratem Kazimierza był Włodzimierz Tetmajer, znany malarz i działacz ludowy.

Przerwa-Tetmajer kształcił się w krakowskim Gimnazjum św. Anny. W 1883 roku po utracie zadłużonego majątku cała rodzina przeniosła się do Krakowa. Tu też w 1884 Kazimierz rozpoczął studia na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Zadebiutował w roku 1886 poematem „Illa”. Utrzymywał się z pracy literackiej i dziennikarskiej, pisał poematy i wiersze, publikował w: „Kurierze Warszawskim”, „Kurierze Lwowskim”, „Tygodniku Ilustrowanym i w „Czasie”. W 1888 roku został uhonorowany nagrodą literacką za wiersz ku czci Mickiewicza, a rok później za kolejny – tym razem ku czci Kraszewskiego. W 1891 roku wyjechał z Krakowa i od tego czasu nie miał stałego miejsca zamieszkania. Bywał we Lwowie, w Warszawie, Krakowie, Zakopanem i w zagranicznych kurortach. Należał do grona członków Towarzystwa Tatrzańskiego.

Wydał łącznie osiem tomów „Poezji”, sławę zyskał pod koniec XIX wieku, głównie za sprawą II, III i IV serii.

Tetmajer uchodził za bywalca salonów, typowego poetę-dandysa, amanta i dekadenta. Często angażował się w romanse, niejednokrotnie wzbudzając skandale, jednak nigdy się nie ożenił. Miał nieślubnego syna Kazimierzan Stanisława, który popełnił samobójstwo w wieku 33 lat.

Pasją Tetmajera były góry, wiele czasu spędzał w Ludźmierzu i Zakopanem, odbywając liczne piesze wędrówki. Był członkiem wyprawy, która jako pierwsza weszła na Staroleśny Szczyt w 1892 roku.

W 1896 mieszkał w Heidelbergu, gdzie pełnił funkcję osobistego sekretarza Adama Krasińskiego. W tym czasie stan jego zdrowia znacznie się pogorszył – nie mógł już wyruszać na wysokogórskie wyprawy, choć nadal z pasją przemierzał tatrzańskie doliny.

W czasie I wojny światowej propagował myśl niepodległościową. W 1921 roku otrzymał Nagrodę Literacką miasta Warszawy. Stopniowo jednak wycofywał się z życia publicznego. Utrzymywał się dzięki wznowieniom „Poezji”, a także społecznym zasiłkom.

Zmarł w 1940 roku w Warszawie, wyrzucony przez Niemców z Hotelu Europejskiego i przewieziony do szpitala Dzieciątka Jezus. Został pochowany na Cmentarzu Zasłużonych na Pęksowym Brzyzku.

Twórczość Kazimierza Przerwy-Tetmajera - charakterystyka

We wczesnych utworach wyraźne są u Przerwy-Tetmajera nawiązania do romantyzmu, szczególnie w sposobie ujmowania tematyki narodowej.

II seria „Poezji” jest już w pełni modernistyczna – poeta zawarł w niej najważniejsze idee i nastroje epoki. Wiersze z tej serii przepełnione są lękiem egzystencjalnym, dekadentyzmem, sceptycyzmem filozoficznym, poczuciem nadciągającej zagłady, obwieszczają kryzys wartości, wyrażają pragnienie niebytu, chęć odcięcia się od świata, pogrążenia w kontemplacji sztuki czy miłosnym uniesieniu.

W twórczości Tetmajera widoczne są wyraźne wpływy impresjonizmu. Jego nastrojowe wiersze doskonale oddają ulotne wrażenia, nieuchwytne uczucia i zmienne obrazy. Poeta ten był mistrzem synestezji i melodii w wierszu.

Obok nastrojów epoki i wyrazów światopoglądu młodopolskiego artysty ważną grupę tematyczną w jego dorobku stanowią utwory poświęcone górom i ich mieszkańcom („Na skalnym Podhalu”, „Morskie Oko”, „Ciemnosmreczyński Staw”, „Pozdrowienie”, „Ostatni”).

W późnym okresie twórczości, w dziełach powstałych w czasie wojny znów ożył ów romantyczny duch w poezji Tetmajera.

Dorobek poety jest nierówny – obok dzieł wyjątkowo subtelnych, ujmujących doskonałością formy, nastrojowością i kunsztownością, można znaleźć utwory rozwlekłe i sztuczne. Ceniony jest on przede wszystkim za formy krótkie, dłuższe – takie jak powieści czy dramaty – nie zyskały szerszego uznania.


Polecamy również:

  • Koniec wieku XIX - interpretacja i analiza wiersza

    Wiersz Tetmajera daje przykład postawy i poetyki dekadenckiej. Poeta rozważa w nim sytuację człowieka pod koniec wieku XIX, a więc współczesnego mu. Utwór zbudowany jest na zasadzie stawianych sobie pytań i odpowiedzi, udzielanych również w imieniu człowieka ówczesnego. Mamy więc do... Więcej »

  • Nie wierzę w nic - interpretacja i analiza wiersza

    „Nie wierzę w nic” to sonet. Zgodnie z konwencją gatunku, dwie pierwsze czterowersowe strofy mają charakter opisowy. W tej części podmiot liryczny przedstawia swój światopogląd, sentencjonalnie określony już w tytule wiersza. Podmiot liryczny neguje wartość jakiegokolwiek działania, wszystkie... Więcej »

  • Hymn do Nirwany - interpretacja i analiza wiersza

    Nirwana – stan błogiego niebytu, zawieszenia między życiem i śmiercią – to pojęcie wywodzące się z filozofii Dalekiego Wschodu. W okresie Młodej Polski była ona częstym motywem literackim, zaczerpniętym z pism Artura Schopenhauera. Nirwana rozumiana jako stan oderwania od rzeczywistości, miała stanowić... Więcej »

  • Eviva l'arte! - interpretacja i analiza wiersza

    „Evviva l`arte!” to hasło zaczerpnięte z języka włoskiego, oznacza ono: „Niech żyje sztuka!”. Tetmajer odwołał się tutaj do koncepcji Schopenhauera, który w sztuce właśnie widział jedyną, poza doznaW obcowaniu ze sztuką wrażliwa dusza zaznawała ukojenianiem nirwany, możliwość... Więcej »

  • Melodia mgieł nocnych - interpretacja i analiza wiersza

    Wiersz pochodzi z II serii „Poezji” Przerwy-Tetmajera i wpisuje się w bogaty nurt liryki tatrzańskiej w dorobku poety. Pełny tytuł brzmi „Melodia mgieł nocnych (Nad Czarnym Stawem Gąsienicowym)”. W tytule zawarte są informacje na temat podmiotu lirycznego, dokładnego usytuowania sytuacji... Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 2 + 1 =
Ostatnio komentowane
By
• 2022-09-28 17:03:33
git
• 2022-09-27 14:46:23
Ok
• 2022-09-27 12:59:27
Bardzo łatwe
• 2022-09-27 10:53:50
Fajowe
• 2022-09-26 18:31:03