Tragizm pokolenia Kolumbów w poezji Baczyńskiego

Kolumbowie przyszli na świat w wolnej Polsce, otwierały się przed nimi możliwości niedostępne ich przodkom przez 123 lata zaborów. Mieli oni odkrywać nową rzeczywistość – podobnie jak Kolumb eksplorował nowe lądy. Ich życie malowało się w niezwykle jasnych barwach. Gdy wybuchła II wojna światowa, Kolumbowie mieli po około 20 lat i dziesiątki marzeń oraz planów do zrealizowania. W jednej chwili wszystko uległo rozpadowi – nie tylko rzeczywistość jako taka, ale również życie owych młodych ludzi.

Tragizm Pokolenia Kolumbów jest jednym z najczęściej pojawiających się motywów w twórczości Krzysztofa Kamila Baczyńskiego. Poeta ten, urodzony 22 stycznia 1921 r., ze szczególną wrażliwością odbierał okrutną rzeczywistość, która gwałtem wdarła się w życie jego oraz jego rówieśników.

Elegia o… [chłopcu polskim]” – jeden z najbardziej rozpoznawalnych utworów Baczyńskiego – mówi między innymi o dojrzewaniu w cieniu katastrofy, przyspieszeniu do tego procesu i nakierowaniu jednostkowego życia na jeden tylko cel – walkę:

Oddzielili cie, syneczku, od snów, co jak motyl drżą,
haftowali ci, syneczku, smutne oczy rudą krwią,
malowali krajobrazy w żółte ściegi pożóg,
wyszywali wisielcami drzew płynące morze.
Wyuczyli cię, syneczku, ziemi twej na pamięć,
gdyś jej ścieżki powycinał żelaznymi łzami.
Odchowali cię w ciemności, odkarmili bochnem trwóg (…).

W wierszach tego poety „apokalipsy spełnionej” często pojawia się obraz, w którym skontrastowane zostają ogarnięty wojną świat oraz wizja arkadii, oparta na  odwołaniu się do życia w rzeczywistości pełnej miłości, piękna i spokoju przyrody. Pojawia się ona na przykład w „Wyrokach”, gdzie podmiot liryczny przedstawia rozdartą rzeczywistości. Z jednej strony pojawia się tu miłość, dodająca sił i pomagająca „budować” życie. Z drugiej, obecne są gruzy, mówiące o zniszczeniu i upadku świata.

Podobne zestawienie odnaleźć można w utworze o incipicie „Niebo złote ci otworzę”, w którym trzy początkowe strofy przynoszą obraz cudownego świata, który mógłby być wolny od cierpień i pełen radości. W oku podmiotu lirycznego utkwił jednak odłamek szkła, który zupełnie zmienia jego percepcję, skutkując obrazami pełnymi bólu i okrucieństwa. Jedyną nadzieją jest miłość – być może ukochana będzie w stanie wydobyć wspomniane szkło, a tym samym odczarować straszną rzeczywistość.

Jako że Pokolenie Kolumbów zmuszone było zapomnieć o świecie pięknym, pełnym wartości, miłosnych uniesień nienaznaczonych przeczuwaną zagładą, w poezji Baczyńskiego jawi się on jako arkadia, świat niedostępny – jedynie przeczuwany, do którego się tęskni, który próbuje się zbudować w wierszu.

Swego rodzaju manifestem generacji „spełnionej apokalipsy” jest wiersz Baczyńskiego pt.: „Pokolenie (II)”.

„Nas nauczono. Nie ma litości”; „Nas nauczono. Nie ma sumienia”; „Nas nauczono. Nie ma miłości”; „Nas nauczono. Trzeba zapomnieć”

– powyższe anafory dobitnie charakteryzują sytuację, w jakiej znaleźli się chłopcy-żołnierze. Nie mogli okazywać litości ani na nią liczyć; nie mogli kierować się sumieniem ani mieć nadziei, że inni będą to robić. Nie mogli również zaznać prawdziwej miłości (ta przedstawiona w wierszach Baczyńskiego wciąż naznaczona jest wojennym cierpieniem); musieli zapomnieć o wszystkim, co było dotychczas – sposobie życia, wartościach i marzeniach.

Dramat Pokolenia Kolumbów nie był jedynie ich jednostkowym (i zbiorowym) losem. Cierpieli również ich najbliżsi – przede wszystkim matki (monologiem matki jest przywołana już „Elegia o... [chłopcu polskim]”). W wierszu „Rodzicom” podmiot liryczny mówi: „(…) Pójdę dalej - to od was mam: śmierci się nie boję,/ dalej niosąc

Polecamy również:

  • Elegia o chłopcu polskim - interpretacja i analiza wiersza

    „Elegia o… [chłopcu polskim]” to jeden z najbardziej znanych wierszy autorstwa Krzysztofa Kamila Baczyńskiego. Został on napisany 20 marca 1944 r., a więc w okresie zaogniających się działań wojennych. Więcej »

  • Mazowsze - interpretacja i analiza wiersza

    „Mazowsze” Krzysztofa Kamila Baczyńskiego to wiersz datowany na 24 lipca 1943 r. Składa się z siedmiu strofoid (części), z których najkrótsze liczą po 4 wersy, a najdłuższa składa się z 16 wersów. Liczba sylab w poszczególnych wersach różni się, ale najczęściej wynosi... Więcej »

  • Pokolenie - interpretacja i analiza wiersza

    Wiersz „Pokolenie” („Do palców przymarzły struny”) został napisany przez Krzysztofa Kamila Baczyńskiego w listopadzie 1941 r. Składa się on z pięciu czterowersowych strof. Liczba sylab w poszczególnych wersach różni się i wynosi od 7 do 9 zgłosek. W utworze pojawiają się... Więcej »

  • Pokolenie II - interpretacja i analiza wiersza

    „Pokolenie” Krzysztofa Kamila Baczyńskiego datowane jest na 26 lipca 1943 r. Utwór składa się z dziesięciu strof o nieregularnej budowie (6 strof czterowersowych, 3 sześciowersowe oraz 1 licząca 12 wersów). Poszczególne wersy zawierają dziewięć lub dziesięć sylab (średniówka... Więcej »

  • Historia - interpretacja i analiza wiersza

    „Historię” Baczyński napisał dnia 8 marca 1942 r . Wiersz ma budowę stychiczną i składa się z 31 wersów. Liczba sylab w poszczególnych wersach nie jest równa (średnio to 10, lecz zdarzają się nawet wersy trzynasto- i siedmiozgłoskowe). Pojawiają się rymy przeplatane, ale nie są one... Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 3 + 3 =
  • Najnowsze
  • Losowe
Ostatnio komentowane
Ani słowa o czworościanie którego krawędzie, powierzchnie i objętość - są wyrażon...
• 2024-03-04 21:58:56
takie łątwe
• 2024-03-04 15:46:48
"Mianem libertarianizmu zwykło się nazywać najbardziej radykalny nurt liberalizmu." No...
• 2024-03-01 10:11:23
Super i MEGA pomocne!
• 2024-02-28 10:18:34
joł joł jowisz najwiekszy olbrzym gazowy 5 od słonca na pewno nie przeoczysz choć mooj...
• 2024-02-27 14:59:44