Wiosna. Dytyramb – interpretacja i analiza

Wiersz „Wiosna” został opublikowany przez Tuwima w tomieSokrates tańczący” (1920) i od razu wywołał olbrzymie kontrowersje. Odsądzono bowiem autora od czci i wiary jako tego, który przekroczył wszelkie granice dobrego smaku i stworzył tekst obrażający godność ludzkiego rodzaju. Oczywiście Tuwim posłużył się w utworze szczególnie popularną w okresie dwudziestolecia (zwłaszcza w Europie Zachodniej) strategią skandalu. Nie sposób nie zauważyć, że „Wiosna” jest przede wszystkim poetycką prowokacją pozwalającą autorowi na rewolucyjne wkroczenie na literacki Parnas. Temat wiersza to tytułowa wiosna przedstawiona jako eksplozja erotyczno-prokreacyjnych instynktów natury i człowieka. Wszechpotężna żądza płodzenia zyskuje tu wymiar ślepej siły wpisanej w działania bezosobowego tłumu.

Dytyramb

Podtytuł wiersza jasno wskazuje na inspirację Tuwima, którą w tym wypadku są dytyramby, czyli starożytne pieśni wykonywane na cześć Dionizosa – boga płodności i życia. Autor wydobywa z tego gatunku wszystkie jego pierwotne role: podniosły kult życiodajnej mocy zostaje ściśle zespolony z wulgarną rozpustą. Mamy tu do czynienia zarówno z najwyższym uniesieniem, jak i najgłębszym upadkiem człowieka. Podobnie jak w obrzędach Dionizjów w poemacie Tuwima dokonuje się orgia pijaństwa, niepohamowanej żądzy, a nawet zbrodni. W „Wiośnie” miejski tłum staje się nieświadomym narzędziem działania wszechpotężnej natury, która popycha go do realizowania potrzeby prokreacji. Owo niezwykłe zderzenie miasta, a więc cywilizacji z tym, co najbardziej pierwotne i zwierzęce jest z pewnością nowatorskim zabiegiem Tuwima. Oto ciemne instynkty wygrywają z pozornie uporządkowanym światem, a ich erupcja dokonuje się w samym centrum europejskiej kultury. Ponadto okazuje się, że natura objawia tu swój ambiwalentny charakter: z jednej strony popycha ludzi do nieustannego rozmnażania, z drugiej natomiast zabija swoje własne wytwory, czego wyrazem jest wstrząsający obraz dzieci wrzucanych do kloak przez własne matki.

Świat na opak

Poetyka wiersza zostaje zdominowana przez kilka naczelnych kategorii estetycznych. Są to ironia, groteska i swoista karnawalizacja świata przedstawionego. Wymienione kategorie łączy jedno: wszystkie służą ujawnieniu podwójnego oblicza zarówno tekstu, jak i portretowanej przez niego rzeczywistości. Pod powagą kryje się więc kpina, pod sacrum otchłań rozpusty, a pod maską kultury znajduje się niepohamowana żądza natury. Już pierwsze wersy tekstu zdradzają ironiczne zabarwienie. Mowa tu bowiem o zamiarze pochwały „gromady” oraz o „świętowaniu”, natomiast przedstawiony dalej obraz działania tłumu nie przypomina wcale beztroskiej zabawy. Postawa podmiotu lirycznego ulega tu wyraźnej zmianie: pochwała zaczyna graniczyć z pogardą i obrzydzeniem wobec zbiorowości, a święto staje się swoim własnym przeciwieństwem – profanacją. Naczelnym symbolem owego tłumu jest Niewiasta, ukazana w wyraźnie groteskowy sposób. Nazywa się ją: „Brzuchem w biodrach szerokich”. Na pierwszy plan wysuwa się zatem cielesność kobiety, a co więcej mamy tu do czynienia z ciałem monstrualnym – obrzydliwym i wulgarnym. Jest to niejako biblijny obraz Wielkiej Nierządnicy Babilon z „Apokalipsy” świętego Jana. Nawiązania do proroctwa końca miasta rozpusty są tu bardzo wyraźne.

Tłum

Zbiorowość w „Wiośnie” została całkowicie zdepersonalizowana. Jest to bezosobowy „tłum”, „zbiegowisko”, „gromada”, „hołota” przypominająca pełzające i wijące się robactwo. Mówi się o nim w rodzaju nijakim: „Zachybotało! -- Buchnęło - i płynie”. W wierszu pojawiają się liczne onomatopeje oddające hałaśliwość tłumu, który wykorzystuje

Polecamy również:

  • Sitowie – interpretacja i analiza

    „Sitowie” to utwór, w którym Julian Tuwim podejmuje problematykę autotematyczną. Realizuje się ona niejako na dwóch poziomach. Mamy tu bowiem do czynienia ze wspomnieniem z dzieciństwa, a więc wątkiem autobiograficznym. Ponadto zaś poeta wypowiada się na temat własnej... Więcej »

  • Do prostego człowieka – interpretacja i analiza

    „Do prostego człowieka” to wiersz Tuwima o wymowie pacyfistycznej. Postawa poety jawi się tu jako jasny i stanowczy sprzeciw wobec wojny, której zwykle towarzyszą wzniosłe hasła, jednak w rzeczywistości kryją się za nimi jedynie partykularne interesy klasy rządzącej. Więcej »

  • Rzecz Czarnoleska – interpretacja i analiza

    „Rzecz Czarnoleska” to wiersz programowy Tuwima z tomu o tym samym tytule, wydanego w 1929 roku. Poeta formułuje w nim klasyczną koncepcję literatury, nawiązującą do złotego okresu polskiej poezji, czyli do XVI wieku. Tekst ten jest więc dobrą ilustracją tak zwanego klasycyzmu Skamandrytów, czyli... Więcej »

  • Do krytyków – interpretacja i analiza

    „Do krytyków” to przewrotny komentarz Tuwima na temat roli poezji w niepodległym kraju. Tekst został utrzymany w żartobliwym, niemal satyrycznym stylu. Głównym zabiegiem zastosowanym przez Tuwima jest tu komiczny efekt zaskoczenia. Tytuł utworu – „Do krytyków”... Więcej »

  • Sokrates tańczący – interpretacja i analiza

    „Sokrates tańczący” to obszerny wiersz Juliana Tuwima pochodzący z tomu o tym samym tytule, wydanego w 1920 roku. Tekst należy do wczesnej twórczości poety, w której dominują nuty takie, jak dionizyjska pochwała życia i rewolucyjne nastawienie do tradycji. Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 1 + 5 =
Ostatnio komentowane
Czyli,powiedzenie Polak Węgier dwa bratanki,nie jak się nie odnoszą względem pochodzen...
• 2022-06-16 19:03:58
ekstra
• 2022-06-18 17:12:40
ok
• 2022-06-08 15:52:28
dzięks
• 2022-06-06 19:26:13
Ale proste
• 2022-06-06 14:23:48