Sztuka dla sztuki - znaczenie, założenia, przedstawiciele - strona 2

że są to wartości nierozłączne.

Szczególny nacisk kładziono na kwestie metafizyczne, „(...) Przybyszewski np. i <<wczesny>> Brzozowski łączyli je (...) z psychologią głębi” (M. Podraza-Kwiatkowska). „Confiteor” i „O nową sztukę” Przybyszewskiego to manifesty przenoszące ów postulat na grunt polski. Autor żąda w nich wolności dla sztuki:

(...) Sztuka niema żadnego celu, jest celem sama w sobie, jest absolutem bo jest odbiciem absolutu — duszy. A ponieważ jest absolutem, więc nie może być ujętą w żadne karby, nie może być na usługach jakiejśkolwiek idei, jest panią, praźródłem, z którego całe życie się wyłoniło (…) Sztuka tendencyjna, sztuka pouczająca, sztuka-rozrywka, sztuka-patryotyzm, sztuka, mająca jakiś cel moralny lub społeczny, przestaje być sztuką a staje się <<biblia pauperum>> dla ludzi, którzy nie umieją myśleć, lub są zbyt mało wykształceni, by móc przeczytać odnośne podręczniki — a dla takich ludzi potrzebni są nauczyciele wędrowni, a nie sztuka (…).

Zdecydowanie odchodzono od tendencyjności i dydaktyzmu w literaturze. Nie oznacza to, że nie nakładano na sztukę innych zadań – odtąd miała być podporządkowana idealizmowi, metafizyce i mistyce. Takie nastawienie zbliżało sztukę do religii, nadawało jej szczególną rangę, a artystę czyniło jej kapłanem. Nawet w warstwie stylistycznej nasiliła się metaforyka i stylistyka sakralna.

(…) Artysta podobnie jak religia (...) łączy jednostkowego człowieka z odwiecznym jego typem, którego nazwa Bóg, Przyroda, zresztą nazwa jest obojętna (…) – pisał Stanisław Lack.

Literaci promujący hasło „sztuka dla sztuki”

Oscar Wilde, Théophile Gautier, Stanisław Przybyszewski, Zenon Przesmycki, Ignacy Matuszewski, Stanisław Brzozowski

Polecamy również:

  • Dekadentyzm w literaturze

    Dekadentyzm w literaturze polegał na wyrażaniu zniechęcenia, rozpaczy, bezsilności, niewiary w postęp i poczucia nadciągającego upadku. Artyści ukazywali obrazy rozkładu, przepowiadali koniec europejskiej kultury i manifestowali swoją niechęć dla obyczajowości mieszczańskiej. Więcej »

  • Symbolizm w literaturze

    W literaturze symbolizm najsilniej zapisał się w drugiej połowie XIX wieku, na początku przede wszystkim we Francji i Belgii, skąd przeniósł się do innych krajów. Podobnie jak w innych dziedzinach sztuki, polegał na stosowaniu symbolu jako głównego środka wyrazu. Symbol służył do wyrażenia... Więcej »

  • Impresjonizm w literaturze

    Impresjonizm zrodził się w malarstwie, gdzie był próbą uchwycenia na płótnie ulotnego wrażenia. Później nurt ten rozprzestrzenił się na inne dziedziny sztuki i znalazł zwolenników także na gruncie literatury. Podobnie jak w malarstwie, podstawowym dążeniem impresjonistów było... Więcej »

  • Ekspresjonizm w literaturze

    Poetyka ekspresjonistyczna określana jest „krzykiem duszy”, wyrazem emocji i wewnętrznych stanów artysty. Poeta miał prawo do pełnej swobody twórczej, forma dzieła literackiego nie miała znaczenia, liczyła się jego siła wyrazu, zmierzanie do absolutu. Więcej »

  • Neoromantyzm - cechy, przedstawiciele, charakterystyka

    W szerszym znaczeniu neoromantyzmem określa się całość zjawisk w literaturze Młodej Polski, w węższym oznacza tendencje romantyczne w literaturze po 1890 roku. Termin upowszechniony przez Edwarda Porębowicza za sprawą szkicu „Poezja polska nowego stulecia” (1902). Więcej »

Komentarze (1)
Wynik działania 3 + 3 =
Imię
2015-12-21 23:20:04
Super. Ale gdzie jest bibliografia??
Ostatnio komentowane
Esa
• 2022-01-21 07:10:34
b
• 2022-01-20 22:38:51
Super
• 2022-01-19 19:48:31
ok
• 2022-01-19 18:05:54
No ok
• 2022-01-19 17:29:47