Krzyk ostateczny - interpretacja i analiza

„Krzyk ostateczny” - analiza

„Krzyk ostateczny” Władysława Broniewskiego wszedł w skład tomu poetyckiego o tym samym tytule, który wydany został w 1938 r., a więc na krótko przed niemiecką inwazją na Polskę. W całym zbiorze odzwierciedlenie znajdują aktualne problemy społeczne i polityczne, ujęte jednak w sposób jednostkowy i intymny, co właściwie jest poezji Broniewskiego w ogóle.

„Krzyk ostateczny” składa się z ośmiu czterowersowych strof. Nie jest to wiersz sylabiczny – liczba głosek w poszczególnych wersach jest różna. Pojawiają się w nim rymy okalające (abba) oraz przeplatane (abab). Najczęściej są one żeńskie, ale występują także męskie oraz niedokładne.

Wiersz Władysława Broniewskiego jest przykładem liryki bezpośredniej. Podmiot liryczny wypowiada się w pierwszej osobie liczby pojedynczej. W sytuacji lirycznej zapowiedź znajdują nadchodzące kataklizmy. Przeczucie to jest niezwykle silne, los wydaje się być już przesądzony.

Warstwa stylistyczna dzieła służy przede wszystkim oddaniu pełnych grozy przeświadczeń podmiotu lirycznego. Pojawiają się tutaj: epitety (np. „dzień straszny”), porównania („wołam jak dawni prorocy”, „w mękę wplątany jak Ixion”) oraz metafory („pościg odmętu”, „rzeki przyszłych Babilonów”). Podmiot liryczny posługuje się także antytezą – „żyjąca a już umarła” – która doskonale charakteryzuje przyszłość cywilizacji. Z kolei powtórzenia („Biada”) podkreślają wpisaną w wiersz przestrogę.

„Krzyk ostateczny” - interpretacja

Pierwsza strofa wiersza przynosi wizję poety-proroka. Przestrzega on przed zbliżającymi się wydarzeniami. Chociaż mają one konkretne przyczyny polityczne i społeczne, podmiot liryczny zwraca uwagę na ich drugie dno – odwołując się do głodu, ognia, powietrza i wojny, nawiązuje do „Trisagionu” (a dokładnie do suplikacji uwzględnionej w polskiej wersji) –  hymnu „Święty Boże”. Światu grozi straszliwa, wręcz niewyobrażalna katastrofa. Wyruszyli już Czterej Jeźdźcy, by siać zniszczenie. Do Biblii nawiązuje także wizja „Babilonów drapaczy chmur”.

Od okrutnych wydarzeń nie będzie wolny także życie samego poety-proroka, bowiem cały dotychczasowy porządek świata runie, przemieni się w gruzy. Ludzie będą cierpieć.

Sposób obrazowania wybrany przez poetę można interpretować na dwa sposoby. Z jednej strony służy on oddaniu ogromu katastrofy niesionej przez wojnę (dołączając szalejące żywioły i głód), a z drugiej – uzmysławia, iż dramat ten będzie miał szerszy wymiar. Stanie się karą za wszystkie lata, w których ludzie okazywali sobie pogardę i nienawiść, niszczyli słabszych i bezbronnych.

Katastroficzna wizja w wierszu Broniewskiego ma jednak charakter oczyszczający. Na gruzach starego porządku narodzi się, zdaniem poety, nowy:

(…) Lecz gdy dojmie mnie pościg odmętu/ głodem, ogniem, powietrzem i wojną,/ jak butelką z tonącego okrętu,/ rzucę okrzyk mój ostateczny: wolność!

Każdy koniec jest zarazem początkiem – zepsuta i zdeprawowana („Babilon”) cywilizacja upadnie, a na jej gruzach wzniesiony zostanie nowy ład, w którym wolność zajmie pierwsze miejsce. Wielu badaczy odczytuje powyższe słowa przez pryzmat biografii Broniewskiego – jako przejaw naiwnego (z dzisiejszego punktu widzenia) zaufania względem komunizmu. Należy jednak pamiętać o szerszym, historiozoficznym kontekście.

Polecamy również:

  • Maria Dąbrowska - biografia i twórczość

    Maria Dąbrowska (z domu Szumska) urodziła się w 1889 roku w Russowie pod Kaliszem, w rodzinie ziemiańskiej. Uczyła się na pensjach w Kaliszu i w Warszawie, następnie zaś studiowała nauki przyrodnicze, socjologię i filozofię w Lozannie. Potem kontynuowała naukę w Brukseli, gdzie zaangażowała się działalność... Więcej »

  • Stefan Żeromski - biografia i twórczość

    Stefan Żeromski (pseud. Maurycy Zych) urodził się w 1864 roku. Był to rok upadku powstania styczniowego. Ten zryw niepodległościowy będzie niezwykle istotny dla późniejszej twórczości pisarza. W wielu utworach pisarz wraca do wydarzeń rozgrywających się w latach 1863 i 1864, opisując przede wszystkim... Więcej »

  • Franz Kafka - biografia i twórczość

    Niemieckojęzyczny pisarz pochodzenia żydowskiego, ur. 3 lipca 1883 w Pradze. Jego ojciec prowadził sklep galanteryjny, a dzieciństwo Franza upłynęło w towarzystwie trzech sióstr: Gabrieli znanej jako „Elli", Valerii - „Valli” i Ottili - „Ottla”, które wywarły wielki wpływ... Więcej »

  • Maria Kuncewiczowa - biografia i twórczość

    Maria Kuncewiczowa (z domu Szczepańska) urodziła się w 1895 roku w Rosji (w Samarze). W 1900 roku jej rodzina przeniosła się do Warszawy, gdzie przyszła pisarka uczęszczała na kursy nauczycielskie. W 1916 roku podjęła zaś studia polonistyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim. W 1921 roku wyszła za Jerzego Kuncewicza,... Więcej »

  • Michaił Bułhakow - biografia i twórczość

    Na początku lat 20. Bułhakow zyskał rozgłos i sławę jako pisarz. Jednak jego pisarstwo, a zwłaszcza powieść „Biała gwardia”, zostało uznane za wrogie wobec dokonań rewolucji, skutkiem czego od 1925 roku żadne dzieło pisarza nie ukazało się drukiem. W 1924 roku związał się z Lubow Jewgieniewną... Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 2 + 5 =
Ostatnio komentowane
Ola jest fajną dziewczyną i lubi się bawić z dziećmi i jest w ogóle fajną kobietą....
• 2022-08-09 19:00:20
Rosja nadal jest państwem totalitarnym, a Polska sie nim staje.
• 2022-08-02 19:37:03
Ef. 6:12 [ 11 - 20]. 1Tes.2:13 ; 4: 8..... w tedy i dziś. Łuk.10: 16 .....
• 2022-08-01 16:36:20
To bardzo ciekawa historia godna uwagi każdego.
• 2022-07-12 15:12:25
@cotymowisz - dziękujemy za zwrócenie uwagi, wpis został poprawiony. Pozdrawiamy eszkol...
• 2022-07-07 11:03:54