Jak napisać analizę - co to jest, definicja

Co to jest analiza – definicja

Analiza, czyli opis formalny, jest pierwszym etapem w drodze do zrozumienia tekstu. Ma na celu ustalenie, jakie elementy budują tekst i w jakich pozostają relacjach. To rozłożenie go na czynniki pierwsze.

Cechy i zasady tworzenia

Punktem wyjścia do pracy jest lektura tekstu. Ważne będzie uchwycenie pojawiających się motywów, wyodrębnienie słów-kluczy. Następnie przyjrzeć należy się tytułowi utworu, mottu, dedykacji. Mogą skierować one uwagę na właściwy kontekst. Określić należy gatunek, ponieważ często narzuca on formę utworu. Ponieważ tworzywem utworu literackiego jest język, jemu należy poświęcić szczególną uwagę i to na kilku płaszczyznach – fonetycznej, fleksyjnej, słowotwórczej, składniowej. Analizie poddać należy też kompozycję utworu. Warto zastanowić się, w jakich relacjach pozostają kolejne elementy – czy istnieją obok siebie niezależnie, tworząc odrębne całości, czy są ze sobą powiązane.

Budowa i schemat

1. Określenie, kto mówi w utworze literackim. Mówić może autor, narrator, podmiot liryczny. Nadawca może być jeden lub jest ich kilku. Zbadać należy jego stosunek do odbiorcy – zwraca się do niego bezpośrednio, ujawnia się lub pozostaje ukryty. Warto określić jego stosunek do przedstawionego świata – pozostaje obiektywny, może wyraża opinie, posiada pełna wiedzę lub fragmentaryczną.

2. Wskazanie bohaterów. Określić należy, ilu ich jest, w jakich pozostają relacjach, jaką odgrywają w utworze rolę. Warto zastanowić się, w jaki sposób są zaprezentowani (opis, przedstawienie myśli i opinii, prezentacja działań).

3. Ustalenie, o czym mowa w utworze. Wyodrębnić należy elementy świata przedstawionego, wątki, emocje, obrazy poetyckie, sceny – w zależności od rodzaju literackiego. Warto poszukać symboli, alegorii.

4. Zbadanie, jak mówi nadawca. Analizie poddać należy język utworu, użyte środki stylistyczne i ich ilość. Na tym etapie określa się typ narracji (pierwszoosobowa, trzecioosobową) czy liryki (pośrednia, bezpośrednia, inwokacyjna itd.). Być może zastosowana została stylizacja językowa (archaizacja, dialektyzacja, kolokwializacja). Ustalić można także, jaka forma przekazu dominuje w utworze (opis, refleksja, dialog).

5. Analiza elementów kompozycyjnych. W utworach poetyckich zbadamy budowę kolejnych wersów i strof, w epickim – akapity bądź rozdziały, w dramacie przyjrzymy się aktom, scenom i odsłonom.

Przydatne zwroty i słownictwo

analiza wiersza

podmiot liryczny, bohater liryczny, sytuacja liryczna, liryka bezpośrednia / pośrednia / inwokacyjna / podmiotu zbiorowego

rodzaj wiersza – stroficzny, stychiczny, biały, sylabiczny, sylabotoniczny, toniczny, wolny

typ liryki  miłosna, refleksyjna, apelu, religijna, filozoficzna

gatunki literackie  fraszka, pieśń, oda, hymn, pieśń, elegia, limeryk, psalm, sielanka, sonet, tren

budowa  wers, strofa, rym, rytm, średniówka

środki stylistyczne  apostrofa, anafora, animizacja, elipsa, epitet, eufemizm, hiperbola, metafora, metonimia, oksymoron, onomatopeja, personifikacja, peryfraza, porównanie, przerzutnia, pytanie retoryczne, symbol

analiza utworu epickiego

świat przedstawiony  proza, narrator, narracja pierwszoosobowa/trzecioosobową, bohater pierwszoplanowy / drugoplanowy / epizodyczny / zbiorowy, czas akcji, miejsce akcji, zdarzenie, wątek, fabuła

formy wypowiedzi  dialog, opis, charakterystyka, opowiadanie, powieść, nowela, baśń, legenda, pamiętnik, reportaż, charakterystyka

analiza obrazu

gatunek malarski  abstrakcja, akt, scena batalistyczna, martwa natura, portret/autoportret, scena biblijna, weduta, pejzaż, marina, scena rodzajowa, malarstwo symboliczne

technika wykonania

Polecamy również:

  • Analiza wiersza - Pokolenie Baczyński

    Wiersz o charakterze refleksyjno-opisowym ma budowę dychotomiczną. Pięć pierwszych strof jest przykładem liryki pośredniej. To opis zmian zachodzących w przyrodzie. Piękno natury i obfitość jej darów przedstawiono przy pomocy epitetów: brzuch ciężki, wielka misa, krople miodu, ogromne nieba.... Więcej »

  • Analiza obrazu – wzór – Krzyk Munch

    „Krzyk” Edvarda Muncha powstał w 1893 r. techniką łączoną z wykorzystaniem oleju, tempery i pasteli na kartonie. Ma wymiary 91 cm × 73,5 cm. Należy do nurtu malarstwa ekspresjonistycznego. Obecnie znajduje się w zbiorach Narodowego Muzeum Sztuki, Architektury i Projektowania w Oslo. Więcej »

  • Analiza porównawcza - Cyprian Kamil Norwid Nerwy i Józef Czechowicz Pod dworcem głównym w warszawie

    Wiersz Cypriana Kamila Norwida pt. „Nerwy” jest przykładem liryki bezpośredniej. Podmiot liryczny ujawnia się w formach użytych czasowników (byłem, oglądałem, uniosłem) oraz zaimków (mi). Przedstawia dwie przestrzenie – świat ludzi ubogich i zamożnych, do którego sam należy.... Więcej »

Komentarze (2)
Wynik działania 2 + 5 =
Transport Fan
2021-09-24 19:30:19
Łatwe
Kuba
2020-05-28 09:59:41
proste
Ostatnio komentowane
zero
• 2022-12-03 22:06:32
o
• 2022-12-03 10:47:16
ok
• 2022-12-02 16:29:38
dzięki
• 2022-11-28 16:21:19
ok
• 2022-11-25 15:27:39