Jak napisać rozprawkę - co to jest, definicja

Co to jest rozprawka – definicja

Rozprawka to subiektywna forma wypowiedzi będąca przedstawieniem toku rozumowania, które prowadzi do konkretnych wniosków. Umożliwia rozważenie problemu oraz zaprezentowanie stanowiska w jakiejś sprawie.

Cechy i zasady tworzenia

Warunkiem właściwego zredagowania rozprawki jest zrozumienie tematu. Zazwyczaj zbudowany jest on z trzech elementów – problemu, który należy rozważyć (1), określenia, w jaki sposób to zrobić (2) oraz informacji dotyczącej źródeł, do których należy się odwołać (3).

Przykład:

(1) Czy warto kochać, jeśli miłość może być źródłem cierpienia?

(2) Rozważ problem i uzasadnij swoje stanowisko,

(3) odwołując się do fragmentu „Dziadów” cz. IV Adama Mickiewicza i do innych tekstów kultury.

Rozprawka jest wypowiedzią o ściśle określonej budowie. Redagując tekst, bezwzględnie należy zadbać o spójność i logiczne uporządkowanie treści. Realizacji tematu służy jasny, konkretny styl. W rozprawce należy więc unikać szczegółowych opisów, dialogów, streszczania tekstów literackich oraz wyszukanych środków stylistycznych. Na jej atrakcyjność wpłyną natomiast umiejętnie wprowadzone cytaty, logicznie powiązane z treścią.

Budowa i schemat

Rozprawka ma kompozycję trójdzielną.

1. We wstępie przede wszystkim należy sformułować tezę, czyli twierdzenie, którego prawdziwość będziemy udowadniać (np. Warto kochać, nawet jeśli miłość jest źródłem cierpienia) lub hipotezę - przypuszczenie, opinię wymagającą rozważenia. To również część, w której należy nakreślić problematykę pracy. Można dokonać analizy pytania zawartego w temacie (np. wyjaśnić, w jakim przypadku miłość jest źródłem cierpienia) lub sformułować ogólną refleksję dotyczącą problemu (np. o roli miłości w życiu człowieka). Podsumowując, prawidłowo napisany wstęp wprowadza czytelnika w problematykę rozprawki i prezentuje stanowisko autora.

2. Rozwinięcie, zasadnicza część rozprawki, służy argumentacji, czyli przedstawieniu dowodów świadczących o słuszności przyjętego punktu widzenia. W przypadku rozprawki z hipotezą należy rozważyć wszystkie „za” i „przeciw”, czyli wskazać argumenty i kontrargumenty. Każdemu z argumentów należy poświęcić odrębny akapit. Każdy należy także rozwinąć w formie kilkuzdaniowej wypowiedzi, uzupełniając ją o odpowiednio dobrany przykład z literatury (lub innej dziedziny, jeżeli wskazuje na nią temat). Warto pracę nad rozwinięciem rozpocząć od  sformułowania kilku argumentów, by następnie móc dokonać wyboru tych, które najmocniej będą uzasadniać przyjętą tezę. Jeżeli chodzi o ilość argumentów, najlepiej skupić się na dwóch, trzech. Niektóre tematy są tak skonstruowane, że określają minimalną ich ilość. Przykład: (…) odwołując się do fragmentu „Dziadów” cz. IV Adama Mickiewicza (jeden argument) i do innych tekstów kultury (przynajmniej dwa).

3. Częstym błędem na tym etapie pracy jest powtarzanie wcześniej odnotowanych stwierdzeń lub powielenie zawartej we wstępie tezy. Zakończenie natomiast to miejsce na wnioski, dokonanie syntezy problemu. Powinno być sformułowane tak, by skłaniać odbiorcę do refleksji (np. miłość jako pewne ryzyko). W przypadku rozprawki z hipotezą w zakończeniu trzeba sformułować tezę.

Przydatne zwroty i słownictwo

Porządkowaniu toku rozumowania służą następujące sformułowania: po pierwsze, po drugie, z kolei, z drugiej strony, z czego wynika, podsumowując itp.

Ponieważ rozprawka ma charakter subiektywny, należy akcentować własny punkt widzenia. Pomocne będą sformułowania takie jak: sądzę, moim zdaniem, jestem przekonany, niewątpliwie itd.

Rozprawka z tezą a rozprawka z hipotezą

Celem rozprawki z tezą jest uzasadnienie za pomocą odpowiednio dobranych argumentów zasadności przyjętego punktu widzenia. W rozprawce z hipotezą rozważamy przypuszczenie, analizując dowody "za" (argumenty) i "przeciw" (kontrargumenty).

Przykładowa rozprawka z tezą - wzór - Czy warto kochać, jeśli miłość może być źródłem cierpienia?

Przykładowa rozprawka z hipotezą - wzór - Czy warto kochać, jeśli miłość może być źródłem cierpienia? 

Rozprawka maturalna

Problemowa rozprawka maturalna pod względem kompozycji i stylu nie różni się od klasycznej. Również konieczna jest tu analiza problemu zawartego w temacie, sformułowanie własnego stanowiska, przedstawienie spójnej i logicznej argumentacji oraz wniosków. Od maturzysty wymaga się jednak zrozumienia załączonego do zadania tekstu literackiego oraz porównania funkcjonowania wskazanego w nim motywu w różnych tekstach kultury. Ponadto praca ma ściśle określone kryterium objętościowe – na poziomie podstawowym nie może być krótsza niż 250 słów. Należy też pamiętać, że jeżeli wskazany tekst źródłowy został zaczerpnięty z lektury obowiązkowej,  trzeba w pracy odwołać się do całości utworu.

Przykładowa rozprawka problemowa - wzór - Tęsknota - siła niszcząca czy budująca ludzie życie?

Rozprawka interpretacyjna

Zadanie piszącego polega na przedstawieniu propozycji odczytania tekstu literackiego – postawieniu tezy interpretacyjnej, a następnie uzasadnieniu jej za pomocą argumentów zaczerpniętych z analizowanego tekstu oraz odnoszących się do kontekstu kulturowego, historycznego, społecznego lub filozoficznego.

Punktem wyjścia do pracy jest uważne przeczytanie tekstu. Na tym etapie należy zwrócić szczególną uwagę na tytuł utworu, sposób kreacji podmiotu lirycznego, sytuację liryczną, słowa-klucze. Nie bez znaczenia może być wiedza dotycząca okoliczności i czasu powstania utworu, biografii autora, epoki czy gatunku. Odczytanie utworu i umieszczenie go w odpowiednim kontekście prowadzić winny do sformułowania hipotezy interpretacyjnej, czyli umożliwić określenie nadrzędnego sensu utworu. Weryfikację jej zasadności umożliwi uważna refleksja nad tekstem oraz analiza jego struktury. Analiza ta może dotyczyć kompozycji tekstu i jej funkcji, cech stylu oraz funkcji użytych środków językowych. Ostatnim etapem pracy jest podsumowanie rozważań.

Rozprawka interpretacyjna najczęściej ma budowę trójdzielną. We wstępie należy sformułować tezę/hipotezę interpretacyjną. Kolejność prezentowanych w rozwinięciu treści (argumentów) nie jest ściśle określona. Wypowiedź może być zbudowana w porządku linearnym - wg schematu: teza/hipoteza interpretacyjna, argumentacja, wnioski lub nielinearnym, tj. zgodnie z nasuwającymi się piszącemu skojarzeniami. W każdym przypadku należy zadbać o funkcjonalność segmentacji tekstu, czyli tak wyodrębnić kolejne jego fragmenty (językowo i graficznie – akapitami), by były one ściśle powiązane z porządkiem argumentacji. Zakończenie natomiast to podsumowanie rozważań i przedstawienie wniosków.

Przykładowa rozprawka interpretacyjna - wzór - Ernest Bryll, [Bądźmy dla siebie bliscy bo nas rozdzielają]

Polecamy również:

Komentarze (1)
Wynik działania 4 + 1 =
Jamakama
2019-04-10 16:22:22
Gr.gg
  • Najnowsze
  • Losowe
Ostatnio komentowane
ok
• 2024-05-20 16:01:25
W filmie nie ma ochronki, Ale strzały do robotników
• 2024-05-18 14:53:16
łatwe
• 2024-05-16 19:37:20
Przydatny na po prawe oceny z historii
• 2024-05-15 14:52:53
Witam, nie wiem czy jeszcze strona jest obsługiwana, ale chciałbym poinformować, iż ni...
• 2024-05-14 16:29:23