Stefan Żeromski - biografia i twórczość - strona 2

po śmierci autora. „Dzienniki”, uznawane za współczesnych krytyków za największe osiągnięcie pisarskie Żeromskiego, są przykładem prozy intymnej, pamiętnikarskiej. Uderza szczerość wyznań i trafność spostrzeżeń dotyczących głównie dojrzewania. Z „Dzienników” wyłania się obraz procesów myślowych i twórczych wybitnego pisarza, zafascynowanego literaturą romantyczną i realizmem drugiej połowy XX wieku. Zawarł w nich Żeromski swoje doświadczenia ucznia poddawanego rusyfikacji i korepetytora pracującego w ziemskim majątku.

Pierwsza publikacja Żeromskiego ukazała się w 1895 r. – były to dwa zbiory opowiadań („Opowiadania” i „Rozdziobią nas kruki, wrony”). W „Opowiadaniach” zawarł Żeromski realistyczny obraz życia ludzi z najniższych warstw społecznych. Z naturalistyczną drobiazgowością ukazał ciężką pracę chłopów i robotników żyjących w skrajnej nędzy. Za ich sytuację obwiniał właścicieli ziemskich i kapitalistów bezwzględnie wykorzystujących beznadziejne położenie biedoty. Rozprawił się też z mitami pozytywistycznej pracy u podstaw, ukazując ich nierealność. Marzenie o ulepszeniu świata poprzez poświęcenie się jednostek okazało się mrzonką. Drugi zbiór – wydany pod pseudonimem „Maurycy Zych” z obawy przed represjami –  dotyczył spraw narodowych, które w literaturze polskiej nie pojawiały się od czasu upadku powstania styczniowego. Żeromski szuka tu przyczyn klęski narodowego zrywu, rysuje postacie powstańców i ukazuje ucisk polskiej ludności na terenie zaboru carskiego.

Tematyka narodowa jest w twórczości Żeromskiego stale obecna i powraca w jego kolejnych opowiadaniach i powieściach („O żołnierzu tułaczu”, „Popioły”, „Echa leśne”, „Wierna rzeka”). Jako pierwszy autor zwraca uwagę na to, iż klęska niepodległościowych zrywów wynikała z faktu, że był to wysiłek jednej klasy społecznej. Szlachta traktowała chłopów nadal jak ludność niewolną: nie angażowała ich do walki, przeciwnie – dochodziło często do wewnętrznych walk klasowych. Chłopi z „Wiernej rzeki” chcą wydać Odrowąża władzom zaborczym. Dla nich powstańcy są takim samym utrapieniem jak Moskale. Winrych z „Rozdziobią nas kruki, wrony” stanowi łup dla biednego chłopa, w „Popiołach” i „O żołnierzu tułaczu” ukazał autor, jak traktowani byli chłopscy uczestnicy walk o wolność przez szlachtę.

W twórczości Żeromskiego widoczna jest fascynacja wielką literaturą romantyczną. Podobnie jak wieszczowie, próbuje on budzić ducha narodowego i przygotowywać rodaków do kolejnych zrywów niepodległościowych. W „Syzyfowych pracach” za sprawą Mickiewicza, Słowackiego i innych polskich poetów młodzież gimnazjalna odkrywa własną tożsamość narodową i niweczy wysiłki rusyfikatorów. W poezji romantycznej zaczytuje się panna Podborska z „Ludzi bezdomnych”. Romantyzm wpłynął też na kreacje bohaterów – doktor Judym czy Rafał Olbromski mają wiele cech bohaterów mickiewiczowskich. W „Popiołach” znajdziemy wiele świadomych nawiązań do „Pana Tadeusza”. Jednym z nich jest wybór tematu.

Żeromski był jednym z czołowych pisarzy polskich, którzy opowiedzieli się za rewolucją. Sam działał na jej rzecz, m.in. wygłaszając odczyty. Temat ten poruszał w: „Śnie o szpadzie”, „Nagim bruku”, „Nokturnie”, „Słowie o bandosie”, a także w „Dumie o hetmanie”. Przedstawiał sceny z walk, analizował motywy uczestników rewolucji i popierał ich dążenia.

„Twoje zadanie – to niweczyć przemoc człowieka nad człowiekiem, spod męki ciał wydobyć ducha ludzkiego, osądzić wśród ludzi miłość i prawo do szczęścia” – pisał w „Śnie o szpadzie”, kierując te słowa do żołnierza-rewolucjonisty. Wierzył, że rewolucja społeczna przyniesie też odnowę moralną.

Polecamy również:

  • Syzyfowe prace - streszczenie

    Walenty i Helena Borowiczowie odwożą ośmioletniego syna Marcina do szkoły w Owczarach. Chłopczyk niechętnie opuszcza dom rodzinny, jego matka z trudem powstrzymuje łzy. Po przybyciu na miejsce rodzice oddają chłopca pod opiekę państwa Wiechowskich i uzgadniają opłatę za naukę. Marcinek ma powrócić do domu... Więcej »

  • Siłaczka - streszczenie, plan wydarzeń

    Doktor Paweł Obarecki powraca do domu po wizycie złożonej księdzu plebanowi. Bohater zamyka się w swoim gabinecie i snuje rozmyślania na temat niedawnej przeszłości. Obarecki czuje, że życie na prowincji odbiera mu energię, ambicje i dawne ideały. Mała, prowincjonalna miejscowość o znaczącej nazwie –... Więcej »

  • Zmierzch - streszczenie

    Akcja utworu toczy się pod koniec XIX wieku na ziemiach zaboru rosyjskiego. Gibała, bezrolny ubogi chłop i jego żona pracują przy wydobywaniu torfu z bagnistych terenów dworskich. Ziemie dworskie są zapuszczone. Ich poprzedni właściciel wyciął wszystkie lasy. Co mógł –  sprzedał i stracił,... Więcej »

  • Rozdziobią nas kruki, wrony - streszczenie

    W jesienny ponury poranek Andrzej Borycki, posługujący się pseudonimem Szymon Winrych, prowadzi wóz w kierunku Nasielska. Na wozie ma ukrytą broń dla powstańców. To już trzeci dzień jego wędrówki. Jest przemoczony, obdarty, jego buty nie mają podeszew, stąpa więc bosymi stopami po ziemi. W... Więcej »

  • Doktor Piotr - streszczenie

    Dominik Cedzyna dostaje list od swego ukochanego syna. Piotr donosi w nim, że otrzymał bardzo intratną propozycję pracy – jako asystent Jonatana Mundsleya, profesora chemii na angielskim uniwersytecie. Syn jednak nie jest przekonany, czy przyjąć tę ofertę. Z jednej strony jest ona bardzo atrakcyjna pod... Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 1 + 1 =
  • Najnowsze
  • Losowe
Ostatnio komentowane
Ani słowa o czworościanie którego krawędzie, powierzchnie i objętość - są wyrażon...
• 2024-03-04 21:58:56
takie łątwe
• 2024-03-04 15:46:48
"Mianem libertarianizmu zwykło się nazywać najbardziej radykalny nurt liberalizmu." No...
• 2024-03-01 10:11:23
Super i MEGA pomocne!
• 2024-02-28 10:18:34
joł joł jowisz najwiekszy olbrzym gazowy 5 od słonca na pewno nie przeoczysz choć mooj...
• 2024-02-27 14:59:44