Impresjonizm - cechy, przedstawiciele, opis

Impresjonizm to termin wywodzący się z języka łacińskiego, w którym impressio oznacza wrażenie, odbicie. Określa się nim nurt w sztuce powstały w malarstwie drugiej połowie XIX stulecia. Najważniejsze założenia tego kierunku postulowały konieczność oddania danego momentu w taki sposób, w jaki został postrzeżony przez twórcę płótna.

W naszym artykule znajdziesz wszystkie niezbędne informacje na temat impresjonizmu. Podchodzimy do tematu bardzo szeroko, opisując różne dziedziny sztuki, w których obecny był nurt impresjonistyczny. Poszerz swoją wiedzę!

Impresjonizm - geneza, definicja, założenia

Edgar Degas, Absynt
Edgar Degas, Absynt (1876)

Impresjonizm to termin wywodzący się z języka łacińskiego, w którym impressio oznacza wrażenie, odbicie. Określa się nim nurt w sztuce powstały w malarstwie drugiej połowie XIX stulecia. Najważniejsze założenia tego kierunku postulowały konieczność oddania danego momentu w taki sposób, w jaki został postrzeżony przez twórcę płótna. Zwolennicy tego nurtu najbardziej cenili martwą naturę, krajobrazy, pejzaże, postaci w ruchu. Największe znaczenie miał dla nich ów moment, który pragnęli oddać w sposób dokładny, szczególnie uwzględniając grę świateł i kolorystykę. Stąd obrazy impresjonistyczne często powstawały w pośpiechu (przez szybkie nakładanie plam farby), a artyści tworzyli w plenerze.
    
Za ogólnie przyjętą datę zapoczątkowania impresjonizmu jako samodzielnego nurtu w uznano rok 1874, kiedy to w Atelier Nadara (francuskiego fotografa) odbyła się I wystawa twórców studiujących niegdyś w Atelier Gleyere'a (francuskiego artysty; jego pracownię zamknięto w 1864). Malarstwo impresjonistyczne szybko zyskało wielką popularność, a sam nurt szybko rozprzestrzenił się na inne gałęzie sztuki – rzeźbę, literaturę i muzykę.
    

Édouard Manet, Bar w Folies-Bergere
Édouard Manet, Bar w Folies-Bergere (1881-1882)

Malarstwo impresjonistyczne  

Dziedziną sztuki, w której impresjonizm pojawił się najwcześniej było malarstwo. Stanowił on reakcję na wyuczone sposoby tworzenia, jakie były propagowane przez akademistów i zwolenników tradycji. Dotyczyło to zarówno tematyki obrazów, jak i technik ich malowania. Porzucono sceny religijne, mitologiczne oraz batalistyczne. Skoncentrowano się, podobnie jak w wypadku realizmu, na życiu codziennym, pięknie natury i ruchu. Jednak najważniejszym celem impresjonizmu było ukazanie odmiennych sposobów ludzkiej percepcji. Każdy obraz był jakby indywidualnym zapisem postrzegania danego zjawiska. Artyści bardzo dbali o kolor i odpowiednie naświetlenie przedstawianej sceny. Ważną cechą malarstwa impresjonistycznego był także fakt, iż przedstawiało ono tylko pozytywne aspekty życia, koncentrując się na ulotnym pięknie (ruch, gra świateł, unikatowe kompozycje kolorów itp.).    

Impresjonizm w literaturze   

Impresjonizm w literaturze narodził się na skutek inspiracji malarstwem. Nastąpiło to w ostatnim dwudziestopięcioleciu XIX stulecia. Po raz pierwszy terminu „impresjonizm” w stosunku do literatury użył Ferdinand Brunetiere – francuski pisarz  i krytyk. Tendencje impresjonistyczne pojawiły się w prozie, poezji oraz dramacie. Jednak kierunek ten nigdy nie stał się odrębnym i samodzielnym nurtem literackim (co nastąpiło w malarstwie).

Claude Monet, Japoński mostek w Giverny
Claude Monet, Japoński mostek w Giverny (1890)

Na kanwie literatury impresjonizm zakładał zerwanie z obiektywizmem i ukazywanie poszczególnych zjawisk w sposób zapośredniczony. Rolę „filtra” pełnił zazwyczaj bohater literacki lub podmiot liryczny. Przedstawianie np. natury z perspektywy takiej postaci często wzbogacone było o refleksję lub opis uczuć, jakie wyzwoliły się w podmiocie w czasie dokonywanej przez niego obserwacji.

W prozie impresjonizm zakładał porzucenie obiektywnej narracji na rzecz zapośredniczonych opisów świata. Skłaniało to czytelnika do lepszego poznania charakteru bohatera, z którego perspektywy prowadzona była ta obserwacja (z czasem bohaterów tych było wielu). Zmianie uległa także postać samego narratora – przestał być osobą wszechwiedzącą, co zostało zastąpione przez subiektywizm i opisywanie doznań, emocji.

Claude Monet, Dworzec Saint-Lazare
Claude Monet, Dworzec Saint-Lazare (1877)

Poezja impresjonistyczna największy nacisk kładła na właściwości dźwiękowe wierszy. Tematyka schodziła na dalszy plan, chociaż zazwyczaj utwory te oddawały nastrojowe i emocjonalne sceny.

Jeśli chodzi o dramat impresjonistyczny, to nurt przyniósł wiele zmian do tego gatunku literackiego. Ciągłość i spójność fabuły ustąpiła tutaj miejsca szeregowi znaczących momentów, które często pozostawiały niedomówienia i wprowadzały tajemniczą atmosferę. Z czasem dramat impresjonistyczny przerodził się w formę dramatu symbolicznego – odchodzącego od dosłowności na rzecz niedopowiedzeń i symboli.   

Édouard Manet, Nana

Édouard Manet, Nana, (1877)/ The York Projec

Impresjonizm w rzeźbie   

Subiektywizm i ulotność ludzkiego postrzegania znalazły swoje odzwierciedlenie także w rzeźbie II połowy XIX stulecia. W malarstwie impresjonizm opierał się głównie na grze światła i barw. W rzeźbie zaczęto stosować nierówną fakturę lub też specjalnie wygładzano i polerowano powierzchnię (co miało poprawić grę światła). Bryłę formowano w sposób swobodny (głównie dlatego, by uwzględnić ruch, ulotność danego momentu), zrywając przy tym z zaleceniami akademizmu, które głosiły konieczność upodabniania rzeźby do rzeczywistości. Szczególnym odkryciem rzeźby impresjonistycznej było piękno ciała (głównie kobiecego). Zaczęły powstawać śmiałe erotyczne rzeźby, co dotychczas nie było praktykowane (w ten sposób ukazywano głównie postaci mitologiczne oraz religijne).

Impresjonizm w muzyce   

Za sprawą Claude’a Debussy’ego impresjonizm pojawił się także w muzyce. Jego najsilniejszy rozwój przypadł na ostatnie dziesięciolecie XIX stulecia oraz pierwsze XX. Twórczość tego rodzaju koncentrowała się głównie na emocjach i nastroju, odsuwając na bok intensywne i pełne emocji partie instrumentalne. Ulubionymi formami muzycznymi impresjonistów stały się: nokturn, arabeska (miniatura na fortepian) oraz preludium (właśnie dziełe Debussy’ego - „Preludium: Popołudnie fauna” zapoczątkowało impresjonizm w muzyce).

Auguste Renoir, La Grenouillere
Auguste Renoir, La Grenouillere (1869

Najważniejsi przedstawiciele impresjonizmu

W literaturze: Paul Verlaine, Stephane Mallarme (poezja), Alphonse Daudet, Stefan Żeromski (proza), Stanisław Wyspiański (dramat)
W malarstwie: Claude Monet, Edgar Degas, Camille Pissarro, August Renoir, Xavery Dunikowski, Władysław Podkowiński
W rzeźbiarstwie: August Rodin

Polecamy również:

  • Realizm - cechy, przedstawiciele, opis

    Realizm w malarstwie zapoczątkowany został w połowie XIX stulecia. Kolebką tego prądu artystycznego była ówczesna Francja, w której miał miejsce bardzo szybki rozwój sztuki. Pierwszy artystą, który posłużył się terminem „realizm”, był Gustave Courbet – jeden z... Więcej »

  • Naturalizm - cechy, przedstawiciele, opis

    Rozwój malarstwa naturalistycznego przypadł na 2. połowę XIX stulecia. Ten prąd artystyczny bardzo przypominał realizm, mimo to między dwoma nurtami istniały różnice. Realizm przedstawiał sceny prawdopodobne, znane ludziom z ich codziennego życia. Naturaliści posunęli się o krok dalej – żądali... Więcej »

  • Malarstwo historyczne - cechy, przedstawiciele, opis

    Malarstwo historyczne narodziło się już w starożytności (Egipt, Mezopotamia). Obrazy przedstawiające ważne wydarzenia z dziejów ludzkości tworzony były także w innych epokach, lecz szczególną popularność zyskały dopiero w klasycyzmie, kiedy zgodnie z teoriami akademickimi malarstwo uważane było za... Więcej »

  • Symbolizm - cechy, przedstawiciele, opis

    Symbolizm jako kierunek w sztukach plastycznych i literaturze zapoczątkowany został w II połowie XIX stulecia. U jego podstaw legło przeświadczenie, iż świat poznawany przez człowieka jest tylko pozorny, a w jego głębi (pod tym, co dostępne ludzkiemu poznaniu) kryją się prawdziwe wartości, których nie da się... Więcej »

  • Jean-Francois Millet - biografia i obrazy

    Jean-Francois Millet przyszedł na świat 4 października 1814r. w Grouchy. Pochodził z wiejskiej rodziny, w której był najstarszym dzieckiem. Podstawy swej wiedzy zdobywał pod opieką dwóch księży z Grouchy. Dzięki nim poznał łacinę i literaturę. W wieku 19 lat zaczął praktyczną naukę malarstwa, w czym... Więcej »

Komentarze (5)
Wynik działania 5 + 1 =
xxemmamyers
2023-01-11 19:14:51
lol ja chcę w podpunktach a tu cały opis czy mi się chce to czytać??? NIE.
BLOWEK
2020-04-30 09:28:50
dobre
laur.xxa
2020-04-25 15:27:24
spoko dzieki
XDD
2019-02-11 17:46:32
mysle ze okolo 13h
immunited
2019-02-10 11:10:16
ile to pisano?5,6 h??
  • Najnowsze
  • Losowe
Ostatnio komentowane
zajefajne
• 2024-06-12 14:00:02
q
• 2024-06-10 20:15:55
ok
• 2024-06-05 13:52:17
nadal nie umiem tego napisać
• 2024-06-04 10:48:42
Mógłby być jeszcze do tego cały utwór napisany.
• 2024-06-03 19:41:43