Europa wobec ekspansji tureckiej w XVI w.

Cywilizacja Islamu przeżywała pod koniec średniowiecza oraz na początku ery nowożytnej okres gwałtownej ekspansji. W praktyce oznaczało to pogłębienie etnicznego zróżnicowania wyznawców Allaha – Arabowie, Turcy, Tatarzy, Irańczycy, Uzbecy oraz Afgańczycy.

Świat islamu był również niejednolity w kwestiach politycznych. Nie brakowało w nim konfliktów zwłaszcza, że muzułmańskie ludy prowadziły bardzo zróżnicowany tryb życia. Pomimo jednak braku centralnej władzy politycznej i religijnej, nowożytny islam charakteryzował się znaczną jednością doktrynalną. Powodem takiej sytuacji była prostota monoteistycznej nauki Mahometa – łatwość jej adaptacji oraz tolerancja wobec zwyczajów i tradycji ludów, które zdecydowały się przyjąć wiarę islamską.

Dynamika ekspansji Islamu wynikała z wielu złożonych czynników. W początkowej fazie dziejów tej religii sporą rolę odgrywała koczownicza ludność Półwyspu Arabskiego – skłonna do przemieszczania się oraz podbojów. Ponadto Islam w jednoznaczny sposób ogarniał również świeckie dziedziny życia – całokształt życia publicznego.

To integralne ujęcie człowieka oraz świata oznaczało w konsekwencji brak rozdziału pomiędzy sferą religijną i świecką. Dla porównania więzi między polityką, a religią w świecie chrześcijańskim nawet w epoce średniowiecza nigdy nie były tak silne. W efekcie polityka ekspansji islamu osiągała niespotykaną do tej pory dynamikę, co w XVI w. dawało państwom muzułmańskim pewną przewagę nad Europejczykami.

Doskonałym przykładem takiej właśnie różnicy jest stosunek poszczególnych państw kontynentu europejskiego względem „problemu tureckiego”. W XV – XVI w. sukcesy Turków osmańskich na obszarze Bałkan nie spowodowały utworzenia jednolitego europejskiego frontu, pomimo apeli papiestwa.

Pojawiały się od czasu do czasu hasła o projekty wspólnej krucjaty chrześcijańskiej, jednak nie brakowało w nich podtekstów politycznych, a budowanie samych sojuszy przebiegało ówcześnie szczególnie opornie.

Wenecja na przykład uwikłana w rozgrywki polityczne na Bałkanach – ze względu na szlaki handlowe oraz swoje posiadłości, realistycznie podchodziła do tzw. problemu tureckiego. Niejednokrotnie widziała większe korzyści w kompromisach z Imperium Osmańskim.

Z innej perspektywy – rywalizacja habsbursko – turecka skłoniła Francję, która pozostawała w stałym konflikcie z Habsburgami, do nawiązania stałej współpracy z sułtanami. Do takich sytuacji dochodziło już od roku 1535.

Natomiast Polska była pierwszym krajem europejskim, który zawarł porozumienie z Imperium Osmańskim w roku 1530. Następnie zostało ono przekształcone w wieczysty pokój, który stał się ostatecznie fundamentem do długiego okresu bezkonfliktowej koegzystencji.

Można więc stwierdzić, iż kwestie religijne, które nadal stanowiły istotny element polityczny, nie determinowały do końca działań władców oraz dworów europejskich.

Polecamy również:

  • Ekspansja turecka na Bałkanach - przyczyny, przebieg, skutki

    Turkom osmańskim udało się podbić całą Anatolię. Rozpoczęli tym samym okres wielkiego podboju Półwyspu Bałkańskiego, który z przerwami miał trwać ponad dwa wielki. Siły tureckie stopniowo zdobywały zwierzchność nad osłabionymi i skłóconymi przy tym państwami chrześcijańskimi. Więcej »

  • Oblężenie Wiednia (1529) - historia

    Za czasów Sulima I (1512 – 1520) ekspansja Osmanów osiągnęła swoje apogeum. Władca ten pokonał Persów, a następnie Mameluków, zdobył Syrię, Liban, Palestynę oraz Egipt. W czasach panowania Sulejmana Wspaniałego (1520 – 1566) imperium islamskie osiągnęło punkt szczytowy swojej... Więcej »

  • Bitwa pod Mohaczem - przyczyny, skutki, znaczenie dla Polski. Podział Węgier (1541)

    Od roku 1520 nowym sułtanem tureckim był Sulejman II – nazywany też Soliman Wspaniały. Władca ten został kontynuatorem polityki wielkich podbojów swoich poprzedników. Już rok po wstąpieniu na tron zaatakował południowe twierdze węgierskie. Więcej »

  • Liga Święta - historia, państwa, cele

    W efekcie sukcesów militarnych w XV i XVI w. nad krajami chrześcijańskimi, Turcja graniczyła w Europie z posiadłościami Wenecji, Austrii, Rzeczpospolitej, a następnie również Rosji. Od końca XVI w. imperium Turków osmańskich przeżywało kryzys, który swym zasięgiem objął wszystkie... Więcej »

  • Bitwa pod Lepanto - znaczenie, skutki

    W epoce nowożytnej dwukrotnie powoływana była tzw. Liga Święta. Stanowiła ona sojusz chrześcijańskich państw europejskich przeciwko Imperium Osmańskiemu. Liga funkcjonowała pod przewodnictwem papieża. Po raz pierwszy została powołana w roku 1571 przez biskupa Rzymu – Piusa V. Dwie główne siły stanowiły... Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 3 + 3 =
Ostatnio komentowane
Ta? To Abrahamistycznie
• 2022-09-20 17:15:41
ez
• 2022-09-19 20:46:22
Dobra konstrukcja wypowiedzi. Ma bardzo dobrą merytorykę. Lecz nie mogę zostawić suche...
• 2022-09-18 13:21:20
robi wrażenie
• 2022-09-17 17:48:17