Walc - interpretacja i analiza wiersza

Czesław Miłosz napisał Walc w czasie II wojny światowej, w 1942 roku. Bezpośrednia styczność z okrucieństwem wojny nie pozwoliła mu na zrezygnowanie z katastroficznej poetyki, w której tworzył w dwudziestoleciu międzywojennym. Wiersz powstał pod wpływem wojennych doświadczeń autora.

Pierwszy obraz pojawiający się w wierszu jest opisem balu. Przez użycie czasowników oznaczających ruch (obraca, odpływa, zatacza, odbija) i wykorzystanie rytmu wiersza, sugerującego rytm walca, Miłosz uzyskał efekt dynamizmu. Oddał nie tylko atmosferę balu, ale również ducha epoki, poprzedzającej wybuch I wojny światowej. Była to epoka zabaw, spotkań w salonach, artystów przesiadujących w kawiarniach, natężonego życia towarzyskiego oraz intelektualnego.

Nastrój zmienia się z momentem nastania nowego roku – 1910. W tym miejscu pojawiają się pierwsze ostrzeżenia przed katastrofą:

(…) Aż przyjdzie czas gniewu, dopełnią się miary/ I krzakiem ognistym śmierć stanie we drzwiach (…).

Do wybuchu I wojny zostały już tylko cztery lata.

W kolejnym fragmencie podmiot liryczny wspomina o narodzinach poety – którym zapewne jest sam Miłosz – oraz przygotowuje czytelnika i poetyckiego odbiorcę (kobieta tańcząca z podmiotem lirycznym) na pojawienie się prawdziwie apokaliptycznych obrazów. Każe odsłonić swojej partnerce zasłonę w oknie, wtedy objawiają się  jej przyszłe wydarzenia:

(…) Do granic nieba sięgające pole/ Wre morderstwami, krew śniegi rumieni,/ Na ciała skrzepłe w spokoju kamieni/ Dymiące słońce rzuca ranny kurz (…).

To wizja wydarzeń obu wojen światowych. Nagle podmiot wskazuje, że pomiędzy przegranymi znajduje się syn kobiety – otępiały z bólu, kompletnie zrezygnowany i niezdolny do żadnego oporu – wpędzony przez ból w szaleństwo: „On idzie, małpio uśmiechnięty,/ Krzycz! W niewolnictwie szczęśliwy”.

W ostatniej części wiersza podmiot liryczny nalega, by kobieta o wszystkim zapomniała. Sugeruje, że była to tylko wizja i w rzeczywistość nic światu nie zagraża. Dla czytelnika jest jasne, że to wyłącznie próba odsunięcia w czasie koszmaru, który i tak się urzeczywistni.

Wiersz – niczym klamra – zamyka przywołana powtórnie scena balu, który powoli się kończy: „Na dworze jutrzenka i gwiazda poranna”.

„Walc” każe zastanowić się nad nieuchronnością wyroków historii. Ludzie obecni na balu nie przeczuwają, że za parę lat spotka ich coś niewyobrażalnego, konfrontacja z okrucieństwem i zniszczeniem. Tańczą i bawią się beztrosko na tle świtającej tragedii. Będzie ona tym większa, że są na nią kompletnie nieprzygotowani. Dla człowieka przeżywającego wojnę, musiało się to wydawać straszliwym paradoksem.

Lektura wiersza skłania do postawienia pytania, jak to się stało, że ludzie tego nie przewidzieli, nie poczuli zbliżającej się katastrofy? Metaforycznie rzecz ujmując za Miłoszem, można powiedzieć, iż tak bardzo zatracili się oni w tańcu, że otrzeźwienie przyszło za późno.

Utwór Miłosza można określić jako historiozoficzną refleksję nad losami tych, których czekała tragedia.

Polecamy również:

  • Campo di Fiori - interpretacja i analiza wiersza

    Tekst pochodzi z tomu Miłosza pt.: „Ocalony” (1945). Autor opisuje w tekście sytuację, której był naocznym świadkiem. Podczas powstania w getcie warszawskim (1943) w pobliżu getta ustawiono karuzelę, na której bawiły się dzieci i dorośli. Więcej »

  • Piosenka o końcu świata - interpretacja i analiza wiersza

    Wiersz Miłosza składa się z trzech strof liczących kolejno: sześć, siedem i osiem wersów oraz jednej składającej się z czterech. Forma ta nawiązuje do sonetu, co zdaje się potwierdzać ostatnia zwrotka „Piosenki o końcu świata”, zawierająca puentę i refleksję. Więcej »

  • Piosenka pasterska - interpretacja i analiza wiersza

    „Piosenka pasterska” Czesława Miłosza pochodzi z opublikowanego w 1945r. tomu „Ocalenie”. Wiersz ten składa się z czterech regularnych strof liczących po cztery wersy. Większość z nich napisana została jedenastozgłoskowcem (tylko dwie linijki – druga w drugiej strofie oraz pierwsza w... Więcej »

  • Świat. Poema naiwne - interpretacja i analiza

    „Świat - poema naiwne” Czesława Miłosza to cykl dwudziestu wierszy napisanych w 1943 r. w Warszawie. Każda z pomniejszych części może stanowić odrębną całość, lecz wszystkie razem składają się na dzieło większe, które stworzone zostało przez autora na przekór wojnie. Więcej »

  • Czesław Miłosz, Traktat poetycki – analiza i interpretacja

    Traktat poetycki Czesława Miłosza ukazał się w Paryżu nakładem Instytutu Literackiego w 1957 roku. Utwór łączy  sobie elementy gawędy, eseju i rozprawy filozoficznej. Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 5 + 2 =
  • Najnowsze
  • Losowe
Ostatnio komentowane
I cóż miał rację Marek Aureliusz który chciał podbić Germanię uderzeniem przez Mor...
• 2024-07-06 19:45:33
"Treść wiersza bezpośrednio nawiązuje też do istniejących wówczas, tajnych układó...
• 2024-07-02 05:43:44
O tym, że zmienne w czasie pole elektryczne jest źródłem pola magnetycznego, napisał ...
• 2024-06-27 07:25:33
ok
• 2024-06-05 13:52:17
nadal nie umiem tego napisać
• 2024-06-04 10:48:42