Świat. Poema naiwne - interpretacja i analiza

„Świat - poema naiwne” - analiza cyklu

„Świat - poema naiwne” Czesława Miłosza to cykl dwudziestu wierszy napisanych w 1943 r. w Warszawie. Każda z pomniejszych części może stanowić odrębną całość, lecz wszystkie razem składają się na dzieło większe, które stworzone zostało przez autora na przekór wojnie.

Już w pobieżnej lekturze uwagę odbiorcy zwraca język cyklu. Cechuje się on wielkim spokojem, odwołuje się do konkretu, buduje nastrój ciepła, stabilności oraz pozytywnie wartościuje opisywane zjawiska i rzeczy. Koncentrując się na szczegółach, Miłosz przywiązuje dużą uwagę do plastyczności opisów, jednocześnie nie zawierają one niepotrzebnych spostrzeżeń, są proste i dotykają sedna rzeczy. Spojrzenie poety w cyku „Świat - poema naiwne” przypomina również sposób patrzenia na świat dziecka, które go dopiero poznaje.

Cykl został napisany jedenastozgłoskowcem (chociaż widoczne są także wersy dziesięciosylabowe, np. w „Przypowieści o maku”), w którym średniówka przeważnie pojawia się po 5 zgłosce. Warstwa stylistyczna poszczególnych części jest bogata – pojawiają się w nich m.in: epitety („zielona dolina”, „puszysta krzewina” itd.), porównania („sztachety z wierzchu malowane biało: / Białe i ostre, zawsze jak płomyki”), metafory (ukazanie ziemi jako ziarnka maku, „żółty jaśmin jest tu latarenką”), ożywienia („łeb dzika żyje”), przerzutnie („Niska/ Sofa”), zdrobnienia („chmurki”, „żuczkom”), apostrofy („Ojcze, gdzie jesteś!”).

Liczba wersów w poszczególnych strofach nie jest równa, chociaż dominują jednostki czterowersowe. Przeważają rymy przeplatane, lecz pojawiają się także wersy nierymowane.

„Świat - poema naiwne” - interpretacja

Już sam tytuł wiele wnosi do interpretacji utworu Czesława Miłosza. „Świat - poema naiwne” sugeruje sposób kreowania rzeczywistości w cyklu – wypowiadająca się postać, często przyjmująca perspektywę dziecka, przedstawia świat łagodny i piękny, realny, lecz naznaczony swoistą magią wynikającą z jego bogactwa, złożoności (podobnie jak magiczny jest świat dla poznającego go dziecka). Nawet jeśli pojawia się pęknięcie i na horyzoncie maluje się zagrożenie (np. „Trwoga”), nastrój ten szybko zostaje spacyfikowany.

Początkowe utwory wchodzące w skład dzieła jednego z najwybitniejszych polskich poetów ukazują świat dzieciństwa. Pojawiają się tutaj wspomnienia z powrotów do domu oraz kojarzonych z tym miejscem pomieszczeń, ale także przyrody, widoków. Ukazani zostają także matka i ojciec. Kobieta niesie migotliwy ogień i „mocuje się z groźnym zwierzem” – cieniem. Ojciec przesiaduje w bibliotece, ubrany jest w szatę, jaką zazwyczaj noszą czarodzieje. Posiada moc i możliwość wyjaśniania i nauczania.

Jednymi z najważniejszych elementów cyklu Miłosza są trzy utwory, których tytuły odnoszą się do trzech cnót teologicznych: wiary, nadziei i miłości. Poprzedzają go dwie krótkie refleksje, wzbogacone o motywy florystyczne: „Przypowieść o maku” oraz „Przy piwoniach”. Wiara”, „Nadzieja” i „Miłość” to krótkie poetyckie definicje tytułowych pojęć. Wprowadzone do cyklu, próbują zdefiniować istotę człowieczeństwa i rzeczywistości oraz określić sens życia człowieka.

W „Świecie...” bardzo wyraźnie obecny jest motyw ucznia i mistrza (nauczyciela). „Wyprawa do lasu” i „Królestwo ptaków” poprzedzają fragment zatytułowany „Trwoga”. Uczeń wzywa w nim mistrza widząc, iż bez niego świat stał się miejscem niegościnnym (niebezpieczna przyroda, panująca noc), a spacer po lesie okazał się przerażającym doświadczeniem. Ostatecznie dzieci odnajdują ojca, a ten zapewnia je, że są bezpieczne.

Ostatni fragment dzieła Miłosza zatytułowany jest „Słońce”. Pojawia się w nim porównanie Ziemi do poematu i jasnej gwiazdy do artysty. Choć jednak „barwy ze słońca są”, chcąc malować świat, nie należy patrzeć w najjaśniejszy punkt Słońca, gdyż grozi to utratą pamieci rzeczy. Artysta powinien przyklęknąć i popatrzeć w promień odbity od Ziemi: „Tam znajdzie wszystko, cośmy porzucili: Gwiazdy i róże, i zmierzchy i świty”.

„Świat - poema naiwne” jest dziełem, zbiorem dzieł wielowymiarowych. Wykreowany w nim sposób patrzenia na rzeczywistość – dziecięcy punkt widzenia – buduje swoistą arkadię, która jest wolna od zagrożeń i niebezpieczeństw.

Powstałe w obliczu wojny, dzieło Miłosza stanowi apel o zachowanie wartości, które przecież nie przestały istnieć, i ich pielęgnowanie nawet w nieludzkich warunkach. Cykl nawiązuje także do odwiecznego pytania o istnienie Boga i Jego obecność w świecie (liczne nawiązania do Biblii i wiary oraz fragment ukazujący dzieci zgubione w lesie). Pojawiają się w nim także przemyślenia o sztuce i zadaniach twórcy. Zdaniem Miłosza, rolą artysty nie jest wpatrywanie się w doskonałe Słońce, lecz w Ziemię, odkrywanie jej na nowo – jej odwiecznego ładu i porządku.

Polecamy również:

  • Przypowieść o maku - interpretacja i analiza wiersza

    Tytuł „Przypowieści o maku”, wiersza wchodzącego w skład w dzieła zatytułowane „Świat - poema naiwne” (napisane w 1943 r. w Warszawie), sugeruje, że odbiorca ma do czynienia do określonym gatunkiem literackim – z parabolą (przypowieścią), a więc utworem, którego sens jest... Więcej »

  • Wiara - interpretacja i analiza wiersza

    W cyklu Czesława Miłosza Świat - poema naiwne” wiersze „Wiara”, „Nadzieja” i „Miłość” (trzy cnoty teologiczne w chrześcijaństwie) zajmują miejsce szczególne, stanowią być może jego punkt kulminacyjny. „Wiara” składa się z dwóch sześciowersowych... Więcej »

  • Nadzieja - interpretacja i analiza wiersza

    „Nadzieja” Czesława Miłosza – jeden z najważniejszych utworów cyklu „Świat - poema naiwne” – składa się z trzech strof. Pierwsza liczy sześć wersów, następna cztery, ostatnia składa się z pięciu. Liczba sylab w poszczególnych linijkach jest identyczna i... Więcej »

  • Miłość - interpretacja i analiza wiersza

    Cykl wierszy „Świat. Poema naiwne”, z którego pochodzi omawiany utwór, powstał w samym środku wojennej zawieruchy, w roku 1943. Miłosz zetknął się wówczas z radykalnym złem i musiał chronić swoją wiarę w podstawowe wartości. Sam twierdził, że napisał wspomniany cykl na... Więcej »

Komentarze (3)
Wynik działania 4 + 2 =
sasza27
2016-09-20 13:11:14
Nudy
ADMIN
2015-10-15 09:16:55
@Martyna, zbiór pochodzi z roku 1943. Widocznie w opracowaniu, o którym mowa, był błąd.
Martyna
2015-09-22 16:49:41
A u ,mnie w książce było napisane że 1945
  • Najnowsze
  • Losowe
Ostatnio komentowane
I cóż miał rację Marek Aureliusz który chciał podbić Germanię uderzeniem przez Mor...
• 2024-07-06 19:45:33
O tym, że zmienne w czasie pole elektryczne jest źródłem pola magnetycznego, napisał ...
• 2024-06-27 07:25:33
ok
• 2024-06-05 13:52:17
nadal nie umiem tego napisać
• 2024-06-04 10:48:42
Mógłby być jeszcze do tego cały utwór napisany.
• 2024-06-03 19:41:43