Inteligencja w Lalce - przedstawiciele, charakterystyka

W klasowo-warstwowym społeczeństwie, jakie przedstawia „Lalka” Bolesława Prusa, pojawiają się pierwsi polscy inteligenci. Reprezentują oni grupy odróżniające się od siebie nie tylko stanem posiadania i genealogią, ale także narodowością i wyznawaną religią. Szlachetne przymioty umysłu dostępne są wszak każdemu, kto stara się nad nimi pracować i poświęca czas na samorozwój, dążąc do doskonalenia swoich umiejętności i talentów. Dlatego też inteligencji nie należy ograniczać ani utożsamiać z najbardziej znaczącymi warstwami społeczeństwa.

Inteligencja w „Lalce” - charakterystyka

2. połowa XIX stulecia to okres znaczących przemian polityczno-społecznych na terenach dawnej Polski. Jedną z najważniejszych reform wówczas przeprowadzonych było uwłaszczenie chłopów w roku 1864 na terenach Królestwa Polskiego (na ziemiach pozostałych zaborów proces ten przebiegał inaczej).

Szlachta utraciła nadrzędne znaczenie, a dawny porządek feudalny ustępował miejsca coraz prężniej rozwijającemu się kapitalizmowi. Następujące wtedy zmiany zwiększyły znaczenie i szanse jednostki jako takiej, która dzięki odpowiedniemu wykształceniu mogła osiągnąć dobrą pozycję społeczną, materialną itp. W dodatku prędki rozwój techniki sprawił, że ludzie, którzy byli tym zainteresowani, mogli na własną rękę prowadzić badania, wdrażać różnego rodzaju unowocześnienia, analizować wybrane problemy. Wiedza i intelekt zyskały na znaczeniu, zastępując powoli znaczenie wysokiego urodzenia czy stanu posiadania.

Na kartach „Lalki” Bolesława Prusa ukazana została inteligencja w zarodku. Reprezentujące ją postacie, chociaż nie tworzyły jednolitej i zintegrowanej grupy, zbliżone były do siebie poglądami, wysuwając często na pierwsze miejsce wartości społeczne oraz postulat ogólnie rozumianej poprawy sytuacji narodu. Ich postawa kontrastowała z biernością arystokracji.

Inteligencja stanowiła także grupę z szacunkiem odnoszącą się do norm społecznych i wszelkich zasad. Niezwykle cenna była dla nich praca, której nie traktowali ani jako kary (arystokracja), ani jako przykrej konieczności motywowanej tylko wynagrodzeniem (mieszczaństwo, biedota), lecz widzieli w niej sens życia, ściśle wiązali ją z wyznawanymi przez siebie ideami. W kategorii zysków nie traktowali oni także swoich badań naukowych, widząc w nich szansę na poprawę życia innych ludzi.

Reprezentantów inteligencji cechował także rozsądny i przemyślany stosunek do życia. Daleko było im do gwałtownych i niepoprzedzonych refleksją porywów serca, lecz z jeszcze większym dystansem patrzyli na niechęć i nieróbstwo. Postawione przed sobą cele starali się realizować z wielkim zaangażowaniem, często poświęcając im niemal całe życie.

Wśród członków ówczesnej inteligencji można doszukiwać się wielu szlachetnych przymiotów, które jednak nie zostały właściwie spożytkowane. Przyczyną takiego stanu rzeczy jest nieprzekraczalna niemal bariera, oddzielająca tę grupę od innych części społeczeństwa. Nie spotykali się oni z szacunkiem i zrozumieniem, często byli wręcz wyśmiewani (np. Ochocki, Geist).

Przedstawiciele inteligencji w „Lalce”

Julian Ochocki

Młody wynalazca, kuzyn Izabeli Łęckiej. Pomimo arystokratycznego pochodzenia, traktował on tę warstwę z rezerwą, doskonale widząc wady jej przedstawicieli. Za najważniejsze uważał swoje badania naukowe (wynalezienie maszyny latającej), w których widział szansę nie tylko dla siebie, lecz także dla całego świata. Jego wypowiedzi w powieści często są przemyślane, głębokie i trafne.

Doktor Szuman

Przyjaciel Wokulskiego z czasów studiów. Największą pasję tego bohatera stanowią badania antropologiczne (analizuje on włosy). Często podejmuje się również leczenia ludzi, co czyni nieodpłatnie. Doskonale zdaje sobie sprawę z sytuacji społecznej narodu i widzi, że stary porządek świata wciąż nie może runąć, gdyż jest sztucznie podtrzymywany (np. przez arystokrację). Zazwyczaj formułuje trafne sądy i spostrzeżenia, chociaż przejawia tendencję do używania ironii i bycia uszczypliwym. Mimo to jest bohaterem pozytywnym, zawsze starającym się wspomóc osoby, którym był życzliwy.

Profesor Geist

Naukowiec poznany przez Wokulskiego w Paryżu, którego większość ludzi uważała za obłąkanego. Udało mu się odkryć metal lżejszy od powietrza, jednak dokonanie to nie przyniosło mu sławy, a wręcz przeciwnie – uczyniło obiektem drwin. Nie cieszył się sympatią paryskich środowisk akademickich, gdyż te widziały w nim zagrożenie dla siebie. Osamotniony mężczyzna poświęcił całe swoje życie badaniom. Później dołączył do niego niemogący znaleźć swojego miejsca w ojczyźnie Julian Ochocki.

Polecamy również:

  • Arystokracja w Lalce - przedstawiciele, charakterystyka

    „Lalka” Bolesława Prusa przedstawia szeroką panoramę społeczeństwa, jakie zamieszkiwało Warszawę w II połowie XIX stulecia. Na samym szczycie hierarchii znajdowała się wówczas arystokracja – grupa, której względy i przychylność starał się zdobyć Stanisław Wokulski, człowiek nazywany... Więcej »

  • Mieszczaństwo w Lalce - przedstawiciele, charakterystyka

    Mieszczaństwo tworzy w „Lalce” Bolesława Prusa najbardziej zróżnicowaną i podzieloną wewnętrznie grupę społeczną. Większość tych ludzi łączy wyłącznie status materialny. Do warstwy tej zaliczają się: przedstawiciele inteligencji, studenci, kupcy oraz mieszkańcy miasta wykonujący rozmaite zawody. Więcej »

  • Biedota w Lalce - przedstawiciele, charakterystyka

    W „Lalce” Bolesława Prusa ukazana została panorama społeczeństwa zamieszkującego Warszawę w latach 70. XIX stulecia. Już na pierwszy rzut oka widoczna jest wielka dysproporcja między przedstawicielami warstw bogatszych (arystokracja, zamożni mieszczanie) a najuboższymi, których życie często... Więcej »

  • Szlachta w Lalce - przedstawiciele, charakterystyka

    Rok 1864 przyniósł uwłaszczenie chłopów w Królestwie Polskim, dzięki czemu mogli samodzielnie uprawiać przyznane im ziemie i czerpać z nich korzyści. Reforma ta bardzo mocno uderzyła w szlachtę, której pozycja została znacząco osłabiona. Brak stałych dochodów finansowych i... Więcej »

  • Żydzi w Lalce - przedstawiciele, charakterystyka

    Pozytywizm podniósł postulat asymilacji narodu żydowskiego. W zamyśle proces ten doprowadzić miał do zjednoczenia Polaków i ludzi wyznania mojżeszowego, skutkując przełamaniem barier mentalnych oddzielających te dwie grupy i zażegnaniem konfliktów wewnętrznych. Społeczeństwo miało w ten... Więcej »

Komentarze (3)
Wynik działania 3 + 5 =
radzeprzeczytać
2021-04-26 16:01:24
Geist wymyślił metal lżejszy od wody, w filmie jest pokazany metal lżejszy od powietrza. W książce dopiero opracowywał owy wynalazek ;)
taj
2020-01-19 20:40:35
tak
XDDDD
2020-01-19 16:10:24
xD just xD
  • Najnowsze
  • Losowe
Ostatnio komentowane
Błąd w roku urodzenia. Jesienin urodził się w 1895 roku.
• 2024-04-14 15:08:13
lub9ie życię m0i dr0dz3
• 2024-04-14 11:30:33
Co za wstyd pomyśleć, że ja nie istnieje.
• 2024-04-12 15:30:23
supier
• 2024-04-11 18:27:13
bardzo pomocne
• 2024-04-09 17:22:24