Getto - definicja, historia, przykłady

Getto - definicja

Termin „getto” oznacza zamkniętą przestrzeń znajdującą się w obrębie większej całości (miasta), która stanowi miejsce zamieszkania mniejszości narodowych, etnicznych, religijnych lub kulturowych.

W czasie II wojny światowej tworzenie gett przez nazistów było pierwszym etapem planu „rozstrzygnięcia kwestii żydowskiej”. Przestrzenie te znajdowały się pod ścisłym dozorem niemieckim i zależały od zewnętrznych działań okupantów (dostawy żywności, energii itp.).

Getto - geneza

Geneza gett sięga starożytności. Już w tych czasach Żydzi często separowali się od innych grup narodowościowych i konfesyjnych, starając się wypełniać założenia swojego wyznania w sposób niezakłócony. W średniowieczu do izolacji wyznawców religii mojżeszowej dążyli także chrześcijanie. Sobór Laterański V (1512-1517) usankcjonował te starania, a pierwszym miastem, w którym zaczęto realizować jego założenia, była Wenecja (1516 r.). Getto powstało na wyspie Ghetto Nuovo, której nazwa pochodziła od znajdującej się tam huty (w dialekcie weneckim – ghetto).

Getto krakowskie
Stawianie murów getta w Krakowie/ Bundesarchiv, Bild 183-L25516/ CC-BY-SA

 

W XVI stuleciu dzielnice żydowskie wchodzące w skład większych miast stały się czymś powszechnym. Chociaż zazwyczaj nie stosowano żadnych barier architektonicznych, ich opuszczanie przez mieszkańców było utrudnione, co powodowały przede wszystkim bariery obyczajowe (np. złamanie obowiązujących zasad, „bratanie się” z gojami).

Getto warszawskie
Getto warszawskie/ Bundesarchiv, Bild 101I-134-0791-29A/ Knobloch, Ludwig/ CC-BY-SA

 

W czasie II wojny światowej naziści zaczęli kumulować ludność żydowską w specjalnie przystosowanych do tego dzielnicach. Z dawną koncepcją tej przestrzeni miały one niewiele wspólnego, a przeznaczone były przede wszystkim do przygotowania eksterminacji wyznawców religii mojżeszowej, ludzi z nimi spokrewnionych i powiązanych. Getta znajdowały się pod ścisłą kontrolą militarną, a zamieszkujących je Żydów przetrzymywano w niezwykle trudnych warunkach (zatłoczenie, ubóstwo, głód).

Getto - znaczenie

W okresie od 1939 do 1945 r. gromadzenie ludności żydowskiej w gettach stało się preludium do ich masowej zagłady. Działając w ten sposób, naziści stwarzali sobie okazję do kontrolowania mniejszości i zarządzania ich życiem. Zamknięte dzielnice stanowiły obszar, z którego przewożono ludzi do obozów koncentracyjnych (także pracy oraz zagłady).

Chociaż przetrzymywani w gettach Żydzi znajdowali się na przegranej pozycji, nie wahali się stawiać oporu. Najbardziej znanym powstaniem było to mające miejsce getcie warszawskim (19 kwietnia 1943 r). Buntownicy walczyli nie tyle o wolność (w gruncie rzeczy ich szanse w starciu z nazistami były iluzoryczne), lecz przede wszystkim o godność, gdyż tej żołnierze III Rzeszy skutecznie ich pozbawiali.

Getto - przykłady

W czasie II wojny światowej największe getta na terenie Generalnego Gubernatorstwa utworzono w: Warszawie, Krakowie, Lublinie, Lwowie oraz Łodzi.

Polecamy również:

  • Przyczyny wybuchu II wojny światowej

    W 1918 r. zakończyła się I wojna światowa. Postanowienia traktatu wersalskiego (podpisanie go przez Niemcy 28 czerwca 1919 r.) znacznie zubożyły terytorium Niemiec. Francja odzyskała Alzację i wschodnią Lotaryngię; Zagłębie Saary miało pozostawać pod zarządem międzynarodowym przez 15 lat (później planowany... Więcej »

  • Kalendarium II wojny światowej - wydarzenia

    Dnia 1 września 1939 r. hitlerowskie Niemcy zaatakowały Polskę. Podpisany 23. sierpnia tego samego roku pakt Ribbentrop-Mołotow zagwarantował stałość granicy między III Rzeszą i Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich. W dodatku przeprowadzona ostatniego dnia sierpnia prowokacja gliwicka miała uniemożliwić... Więcej »

  • Holocaust - definicja, najważniejsze informaje

    Słowo „holocaust" wywodzi się z języka greckiego, w którym oznacza „całopalenie”. Pierwotnie termin ten dotyczył głównie kwestii religijnych (np. rytuałów, obrzędów), jednak po doświadczeniach II wojnie światowej zaczął odnosić się przede wszystkim do nazistowskiej... Więcej »

  • Obóz pracy, obóz zagłady, obóz koncentracyjny - definicja, historia, przykłady

    Mianem obozów koncentracyjnych określane są miejsca specjalnie przystosowane do przetrzymywania określonych grup więźniów (osadzanych często bez wyroków), którzy z różnych względów uważani są za szkodliwych bądź niebezpiecznych. Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 1 + 1 =
Ostatnio komentowane
Ola jest fajną dziewczyną i lubi się bawić z dziećmi i jest w ogóle fajną kobietą....
• 2022-08-09 19:00:20
Rosja nadal jest państwem totalitarnym, a Polska sie nim staje.
• 2022-08-02 19:37:03
Ef. 6:12 [ 11 - 20]. 1Tes.2:13 ; 4: 8..... w tedy i dziś. Łuk.10: 16 .....
• 2022-08-01 16:36:20
To bardzo ciekawa historia godna uwagi każdego.
• 2022-07-12 15:12:25
@cotymowisz - dziękujemy za zwrócenie uwagi, wpis został poprawiony. Pozdrawiamy eszkol...
• 2022-07-07 11:03:54