Gustaw Herling-Grudziński, Dziennik pisany nocą – opracowanie

Geneza

Dziennik pisany nocą ukazał się łącznie w pięciu tomach odpowiadających kolejno okresom:

I – 1971-1973

II - 1974-1979

III – 1980-1983

IV – 1984-1988

V – 1989-1992

Pierwsze cztery części zostały wydane przez Instytut Literacki w Paryżu, a następnie przedrukowane w Polsce w obiegu podziemnym. Piąty tom po raz pierwszy opublikowano w Warszawie w 1992 roku. Pierwsze zapiski Grudziński zaczął ogłaszać na w 1971 roku na łamach miesięcznika „Kultura”.

Forma i styl

Dzieło jest tak naprawdę nie tyle dziennikiem, co raczej pamiętnikiem – narrator, niekoniecznie codziennie, opowiada o świecie, w którym uczestniczy i który obserwuje. Jest zarówno komentatorem bieżących wydarzeń, jak również wrażliwym obserwatorem i autorem licznych refleksji. W pewnym sensie Dziennik pisany nocą można zdefiniować jako intelektualna kronikę. Zdarzeniami są w niej zatem konkretne lektury narratora, obserwacje, wspomnienia, fragmenty biograficzne czy właśnie wspominanie komentarze rzeczywistości.

Podejmując sprawy aktualne narrator czyni je uniwersalnymi – posługuje się przy tym ironią, poetyką przypowieści, anegdotą czy metaforą.

Tematyka

Dziennik pisany nocą stanowi wieloletni i przenikliwy komentarz do wydarzeń z polskiego życia publicznego po roku 1968. Autor umieszcza w nim również polemikę z postawami i poglądami ludzi kształtującymi wówczas świat kultury, które demaskują moralność polskiej elity intelektualnej. Jednym z przewodnich motywów dziennika jest spór autora z różnymi przejawami wiary w konieczność i determinację historyczną, usprawiedliwiającej wszechwładzę sowiecką po II wojnie światowej. Poszczególne fragmenty dzieła Gustawa Herlinga-Grudzińskiego poświęcone są naprawdę różnym zagadnieniom – od tych dotyczących literatury i sztuki do najbardziej prozaicznych. Wszystkie otwarte wątki łączy jedynie osoba narratora.

Tytuł

Tytuł dzieła Grudzińskiego wskazuje na nocną porę spisywania wspomnień. Noc to moment kojarzony w tradycji literackiej z narodzinami lęku przed nieznanym, myślami o rzeczach trudnych, bolesnych i niepewnych. Noc jest czasem samotnego skupienia, a więc pora najlepszą na poszukiwanie odpowiedzi na pytania o egzystencję i istnienie Boga. Narrator Dziennika wytęża swój wzrok i umysł by przewidzieć kształt przyszłości. Jako intelektualista rozmyśla o chaosie i zgiełku świata, zwłaszcza w wymiarze kulturalnym, politycznym i obyczajowym.

Polecamy również:

  • Inny świat - streszczenie

    Akcja rozpoczyna się wraz z końcem lata 1940 r. Narrator znajduje się w Witebsku, który jest tylko przystankiem na jego drodze w głąb Związku Radzieckiego. Do olbrzymiej celi wjeżdża posiłek – „zupa” warzywna z chlebem. Osadzeni sięgają po swoje gliniane miski i podnoszą się z podłogi. Tego... Więcej »

  • Gustaw Herling-Grudziński, Ofiarowanie - streszczenie, plan wydarzeń

    Po długich latach prób, Abraham i jego żona Sara zostali obdarowani upragnionym potomstwem – urodził im się syn, któremu nadali imię Izaak. Opowiadanie rozpoczyna się, gdy Bóg przemawia do mężczyzny, nakazując mu zabrać dziecko do krainy Moria i złożyć je tam w ofierze na wzgórzu,... Więcej »

  • Wieża - streszczenie, opracowanie

    Bohater biorący udział w misji wojskowej w Mediolanie otrzymuje urlop, który spędza w Piemoncie, w oddalonym od miasta domku. W znalezionej tam książce autorstwa de Maistre`a przeczytał o dwu pobliskich wieżach: Krzyku Głodu i Wieży Strachu. Ta druga od 1782 roku stała się schronieniem trędowatego mężczyzny. Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 5 + 4 =
  • Najnowsze
  • Losowe
Ostatnio komentowane
spkk
• 2023-02-08 15:11:50
Dzk
• 2023-02-08 14:34:22
Co za down to zadaje
• 2023-02-07 17:34:39
gggfki
• 2023-02-07 15:48:13
Ok
• 2023-02-05 19:16:03