Prometeizm - definicja, cechy, przykłady - Postawa prometejska bohatera romantycznego

Geneza

Prometeizm to zjawisko o rodowodzie mitologicznym. Nazwa wywodzi się od półboga Prometeusza, który wybrał życie wśród ludzi i poświęcił się dla ich dobra. Wykradł ogień z Olimpu, za co został okrutnie ukarany: przywiązano go do skały, a orzeł codziennie pożerał jego wątrobę.

Cechy i dzieła

Prometeizm jest postawą charakterystyczną dla mitologicznego Prometeusza, a więc polegającą na całkowitym poświęceniu własnego życia dla dobra ludzkości. Ponadto zachowanie to wiąże się z buntowniczym stosunkiem do rzeczywistości i Boga. Prometeizm jest zatem skrajnie indywidualistycznym działaniem wybitnej jednostki. W literaturze zjawisko to istnieje już od czasów starożytnych. Mit Prometeusza stał się przedmiotem zainteresowania np. greckiego tragediopisarza Ajschylosa, który napisał słynnego „Prometeusza skowanego”.

Szczególne znaczenie prometeizm zyskał jednak w okresie romantyzmu. Stał się wręcz postawą wyróżniającą bohatera romantycznego. Najistotniejszą wartością jest w obrębie prometeizmu walka o wolność nawet za cenę cierpienia i śmierci. Cechy takie można odnaleźć w zachowaniu Konrada z III części „Dziadów”, który bluźni przeciw Bogu i chce cierpieć za miliony. Prometeizm charakteryzuje również Kordiana Słowackiego.

Warto zwrócić uwagę, że prometeizm był także w obrębie romantyzmu pojmowany zupełnie odmiennie. Z sytuacją taką mamy do czynienia u Cypriana Kamila Norwida w słynnym poemacie „Promethidion”. Sam tytuł nawiązuje do postaci mitologicznego Prometeusza. Norwid wydobywa jednak z bohatera nieco inne cechy niż pozostali romantycy. Jest on dla poety symbolem sztuki i pracy. To właśnie Prometeusz zainicjował przecież na ziemi te dwie dziedziny ludzkiej aktywności, które zdaniem Norwida są względem siebie nieodłączne. Dzięki nim realizują się w świecie najwyższe wartości etyczne, czyli Platońska triada piękna, dobra i prawdy.

Zjawisko prometeizmu pojawia się również w innych epokach. Modernistycznym bohaterem prometejskim jest np. doktor Judym z „Ludzi bezdomnych” S. Żeromskiego.

Polecamy również:

  • Bajronizm - definicja, cechy, przykłady - Bohater bajroniczny

    Bajronizm to pojęcie, którym określa się różnorodny i szeroki wpływ, jaki George Byron, jego biografia, a także twórczość wywarły na literaturę romantyczną, a także sztukę późniejszych epok. Mieszczą się więc w jego obrębie: określona postawa wobec świata, typ literackiego bohatera, nurt... Więcej »

  • Faustyzm - definicja, cechy, przykłady - Bohater faustyczny

    Faustyzm polega na naśladowaniu przez pisarzy ideowych cech dramatu Johanna W. Goethego, a także sięganiu po typ postaci literackiej analogicznej do Fausta. Jest to swoista postawa  bohatera, która charakteryzuje się nienasyceniem poznawczym i nieustannym dążeniem do realizacji nowych wyzwań. Bohater... Więcej »

  • Wallenrodyzm - definicja, cechy, przykłady - Bohater wallenrodyczny

    Wallenrodyzm to zjawisko literackie, ale również postawa ideowo-etyczna wywodząca się z powieści poetyckiej Adama Mickiewicza, pt. „Konrad Wallenrod” wydanej w 1828 r. Twórca kreśląc postać głównego bohatera, nawiązał do dzieła Machiavellego pt. „Książę”, propagującego... Więcej »

  • Werteryzm - definicja, cechy, przykłady - Bohater werteryczny

    Werteryzm to zjawisko wywodzące się z powieści epistolarnej Johana Wolfganga Goethego pt. „Cierpienia młodego Wertera”. Określenie owego prądu pochodzi od nazwiska głównego bohatera utworu. Powieść ta wywarła ogromny wpływ na rozwój europejskiego romantyzmu, a także na postawę młodych... Więcej »

  • Tragizm bohatera romantycznego - opracowanie (wybrane przykłady)

    Jednym z charakterystycznych rysów konstrukcji bohatera romantycznego jest jego tragizm. Kategoria ta ma rodowód antyczny, wywodzi się z greckiej tragedii tworzonej przez największych dramatopisarzy, takich jak Ajschylos, Sofokles i Eurypides. Istotą tragizmu jest postawienie bohatera w sytuacji... Więcej »

Komentarze (1)
Wynik działania 2 + 4 =
KretoSzczur
2023-10-30 17:41:31
Prometeusz nie był półbogiem a tytanem. Warto zrobić poprawkę
  • Najnowsze
  • Losowe
Ostatnio komentowane
I cóż miał rację Marek Aureliusz który chciał podbić Germanię uderzeniem przez Mor...
• 2024-07-06 19:45:33
"Treść wiersza bezpośrednio nawiązuje też do istniejących wówczas, tajnych układó...
• 2024-07-02 05:43:44
O tym, że zmienne w czasie pole elektryczne jest źródłem pola magnetycznego, napisał ...
• 2024-06-27 07:25:33
ok
• 2024-06-05 13:52:17
nadal nie umiem tego napisać
• 2024-06-04 10:48:42