Światopogląd romantyczny - charakterystyka

Geneza i źródłosłów

Termin „romantyzm” obejmuje kilka istotnych obszarów znaczeniowych. Po pierwsze, jest to epoka w dziejach kultury, po drugie – styl w sztuce, po trzecie zaś określona filozofia i prąd umysłowy, które mogą się pojawić w różnych okresach historycznych. Sama nazwa wywodzi się z kilku źródeł. Jednym z nich jest lingua romana”, czyli język romański, którym posługiwały się starożytne plemiona zamieszkujące teren dawnej Europy, zwłaszcza Galii.

Innym ważny element stanowi romans, a więc nazwa gatunku literackiego o tematyce miłosnej. W XVIII w. z kolei pojawił się przymiotnik „romantic”, oznaczający coś niezwykłego, oddziaływającego na wyobraźnię, najczęściej określano nim krajobraz. Wreszcie w 1798 r. Fryderyk Schlegel sformułował definicję sztuki, którą nazwał romantyczną.

 

Światopogląd romantyczny

Na światopogląd romantyczny składa się konkretna teoria świata, człowieka i wartości. Rzeczywistość jest w romantyzmie traktowana jako żywy, czuły organizm. Ponadto zmianie ulega tu dotychczasowe pojmowanie kategorii mimesis, czyli naśladowania natury. Romantyzm nie odrzuca tej zasady, ale postrzega naturę jako siłę kreacyjną, dlatego odwzorowywanie rzeczywistości nie polega na jej biernym odtwarzaniu, ale na imitowaniu mechanizmów jej działania. Świat jest traktowany jako szyfr skonstruowany przez Boga. Mamy tu do czynienia z teorią korespondencji, która zakłada, że w najmniejszym elemencie rzeczywistości można dostrzec prawa rządzące makrokosmosem.

W odniesieniu do człowieka światopogląd romantyczny akcentuje indywidualizm. Jednostka znajduje się najczęściej w konflikcie ze światem, dlatego ulubionymi bohaterami romantycznymibuntownicy lub nieszczęśliwi kochankowie, którzy z przyczyn społecznych nie mogą być razem. Z drugiej strony to właśnie romantyzm dowartościowuje zbiorowość. Na gruncie tej ideologii powstaje nowoczesna koncepcja narodu rozumianego nie jako grupa mająca wspólne pochodzenie etniczne, ale jako tak zwana „wspólnota wyobrażona”. Składają się na nią wspólna historia, język, religia i obyczajowość.

Romantyzm dowartościowuje dążenia niepodległościowe poszczególnych narodów, dlatego ważną rolę odgrywa pojęcie i idee rewolucji. Najważniejszymi tradycjami, do których odwołuje się romantyzm są średniowiecze, Biblia, orientalizm, sztuka północy, ludowość oraz twórczość Williama Szekspira.

Na obyczajowość romantyczną składają się nie tylko salony literackie i ekstrawagancja przejawiająca się w modzie i w sposobie bycia, ale również kultura pamiątek. To właśnie ta epoka powołuje do życia instytucję antykwariatu. Kwitnie wówczas kolekcjonerstwo rzeczy przywiezionych z podróży do Rzymu czy Konstantynopola.

W świecie wartości romantycznych najbardziej liczą się uczucie i intuicja, to za ich pomocą poznaje się tajemnicę rzeczywistości. Szczególne znaczenie przypisuje się sztuce i artyście. Światopogląd romantyczny ukształtował aktualną do dziś estetykę geniuszu, czyli przeświadczenie, że najważniejszymi walorami dobrej twórczości są symbolizm, głębia, tajemnica i oryginalność.

Polecamy również:

  • Historyzm - definicja, cechy, znaczenie w romantyzmie

    Historyzm jest zjawiskiem o rodowodzie romantycznym. To właśnie w tej epoce pojawiła się bowiem teoretyczna refleksja nad samą historią oraz nad dziejowym uwarunkowaniem ludzkiej egzystencji. Źródłem takiego światopoglądu była oczywiście niemiecka filozofia idealistyczna, a zwłaszcza dzieła Georga Wilhelma... Więcej »

  • Indywidualizm romantyczny - definicja, przykłady, znaczenie

    Koncepcja ta opiera się na założeniu, że prawdziwie wielkie dzieło może powstać jedynie pod wpływem irracjonalnego natchnienia spływającego jedynie na wybrane, wybitne jednostki. Tym samym poeta staje się boskim medium, za pośrednictwem którego objawia się boska prawda. Więcej »

  • Irracjonalizm - definicja, przedstawiciele, przykłady w romantyzmie

    Irracjonalizm jest poglądem opozycyjnym w stosunku do racjonalizmu, a więc przeświadczenia, że świat można poznać jedynie na drodze rozumowej i nie istnieją zjawiska sprzeczne z prawami logiki. Irracjonalizm stanowi zatem manifest wiary w rzeczywistość metafizyczną oraz w możliwość jej zgłębienia na drodze intuicji. Więcej »

  • Ludowość romantyczna - definicja, cechy, znaczenie w romantyzmie

    Ludowość pojawiła się w literaturze po raz pierwszy w okresie romantyzmu. Zainteresowanie w tym okresie kulturą prostego gminu wynika z kilku powodów. Po pierwsze, w romantyzmie rodzi się nowoczesna koncepcja narodu, jako „wspólnoty wyobrażonej”, o istnieniu której nie decydują... Więcej »

  • Mesjanizm - definicja, cechy, znaczenie w romantyzmie

    Mesjanizm to nazwa zjawiska w literaturze romantycznej, które posiada rodowód religijny. Termin wywodzi się od słowa „mesjasz” zaczerpniętego z hebrajskiej „Biblii”, które oznacza zbawcę. Mesjanizm to zatem przekonanie o nadejściu „Bożego pomazańca”,... Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 4 + 2 =
Ostatnio komentowane
Super przydało mi się to do zadania z Religii
• 2022-09-29 12:48:27
Dziękuję, pomogło mi w nauce :)
• 2022-09-29 12:05:27
Bardzo pomocny
• 2022-09-29 09:23:04
git
• 2022-09-27 14:46:23
Ok
• 2022-09-27 12:59:27