Radziecka interwencja w Afganistanie - przyczyny, przebieg, skutki

ZSRR od początku rządów Breżniewa w drugiej połowie lat 60. przyjęło za założenie, że system komunistyczny w krajach zależnych od ZSRR musi być utrzymywany za wszelką cenę, nawet kosztem interwencji zbrojnej. W szerszym znaczeniu tej doktryny,  również państwa niekomunistyczne, ale sympatyzujące z ZSRR należało powstrzymywać przed zmianami rządu. Stąd też gdy w roku 1979 w Afganistanie doszło do rewolucji i obalenia przychylnej  ZSRR władzy, rządowi „koalicyjnemu” z dużą liczbą komunistów, Leonid Breżniew zarządził mobilizację sił. Nikt nie spodziewał się wtedy, że interwencja ta stanie się słynnym „radzieckim Wietnamem”.

Obalenie najpierw monarchii, później zaś rządów republikańskich  doprowadziło w Afganistanie do przejęcia władzy przez radykałów islamskich, którzy chcieli przekształcić kraj w państwo wyznaniowe. Aby temu zapobiec, ZSRR zorganizowało, zgodnie ze swoją metodą działań zresztą, grupę komunistów afgańskich, którzy „poprosili” władze Związku Radzieckiego o pomoc. W roku 1979 na terytorium Afganistanu wkroczyła armia sowiecka, w krótkim czasie zajmując cały kraj.

Zajęcie terenu nie równało się jednak jego kontroli, a marionetkowy rząd powołany przez Sowietów nie zyskał wielkiego poparcia. W górzystych prowincjach kraju walkę z Sowietami toczyły oddziały islamskich radykałów – Talibów. Początkowo miały one kłopoty w związku z wielką przewagą technologiczną Sowietów, już wkrótce jednak do gry włączył się trzeci czynnik – Stany Zjednoczone. Po kryjomu dostarczały one rebeliantom zaawansowaną broń, w tym systemy obrony przeciwlotniczej i ciężki arsenał, wyrównując szanse obu stron.

Dziewięcioletnie zmagania zakończyły się wykończeniem radzieckiej armii i poważnym nadwyrężeniem sowieckiej gospodarki, co przypominało do złudzenia sytuację USA w Wietnamie pod koniec konfliktu. Ostatecznie na polecenie Gorbaczowa wojska sowieckie wycofały się z Afganistanu w roku 1989. Władzę niemal natychmiast przejęli Talibowie, wprowadzając zasady państwa islamskiego. Zmianę miała przynieść dopiero rozpoczęta dwadzieścia lat później interwencja amerykańska. Walki w kraju trwają do dzisiaj i jak na ironię – broń amerykańska wysłana przeciwko Sowietom służy teraz do zwalczania sił amerykańskich.

Polecamy również:

  • Portugalska rewolucja czerwonych goździków – geneza, przebieg, skutki

    Po upadku w Portugalii monarchii a potem rządów republikańskich, wprowadzono dyktaturę. Przewodził jej Antonio de Oliveira Salazar a potem Marcelo Caetano. System tych rządów charakteryzował się brakiem demokracji i trójpodziału władzy oraz zacofaniem w każdej dziedzinie życia społecznego i... Więcej »

  • Wojna rodezyjska – przyczyny, przebieg, skutki

    Rodezja w XX wieku była państwem nieuznawanym przez społeczność międzynarodową. Toczyła się w niej wojna domowa między mniejszościowym rządem białych osadników w Europy a czarnoskórymi rdzennymi mieszkańcami. Wydarzenia określane jako wojna rodezyjska miały miejsce w latach 1964-1979. Konflikt... Więcej »

  • Europejskie organizacje terrorystyczne

    W Europie, na przestrzeni lat, szczególnie XX wieku, działało wiele organizacji, które walcząc w obronie „sprawy“ stosowały działania oparte na terrorze i zastraszaniu. Przeprowadzały one wymierzone w cywili akty terroru z użyciem bomb i ładunków wybuchowych. Były to organizacje... Więcej »

  • Sytuacja i podział Niemiec po II wojnie światowej

    Przegrana Niemiec w czasie II wojny światowej oznaczała dla tego kraju koniec marzeń o panowaniu nad Europą, cel, jaki przywódcy państwa stawiali sobie od początku XX wieku. Więcej »

  • Zimna wojna - przyczyny, geneza, definicja

    Zakończenie II wojny światowej przyniosło całkowitą zmianę układu sił na świecie, w wyniku załamania się starych imperiów europejskich (Francja, Wielka Brytania, Niemcy), na rzecz dwóch nowych supermocarstw. Zarówno USA, jak i ZSRR są uznawane głównymi zwycięzcami II wojny światowej. W... Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 5 + 4 =
Ostatnio komentowane
Przydało się
Irenka1301 • 2021-01-28 13:42:53
dobrze dobrze
kapeć • 2021-01-28 11:56:30
xd
xd • 2021-01-28 11:40:59
8
gefi • 2021-01-28 11:37:51
.
. • 2021-01-28 09:56:33