Radziecka interwencja w Afganistanie - przyczyny, przebieg, skutki

ZSRR od początku rządów Breżniewa w drugiej połowie lat 60. przyjęło za założenie, że system komunistyczny w krajach zależnych od ZSRR musi być utrzymywany za wszelką cenę, nawet kosztem interwencji zbrojnej. W szerszym znaczeniu tej doktryny,  również państwa niekomunistyczne, ale sympatyzujące z ZSRR należało powstrzymywać przed zmianami rządu. Stąd też gdy w roku 1979 w Afganistanie doszło do rewolucji i obalenia przychylnej  ZSRR władzy, rządowi „koalicyjnemu” z dużą liczbą komunistów, Leonid Breżniew zarządził mobilizację sił. Nikt nie spodziewał się wtedy, że interwencja ta stanie się słynnym „radzieckim Wietnamem”.

Obalenie najpierw monarchii, później zaś rządów republikańskich  doprowadziło w Afganistanie do przejęcia władzy przez radykałów islamskich, którzy chcieli przekształcić kraj w państwo wyznaniowe. Aby temu zapobiec, ZSRR zorganizowało, zgodnie ze swoją metodą działań zresztą, grupę komunistów afgańskich, którzy „poprosili” władze Związku Radzieckiego o pomoc. W roku 1979 na terytorium Afganistanu wkroczyła armia sowiecka, w krótkim czasie zajmując cały kraj.

Zajęcie terenu nie równało się jednak jego kontroli, a marionetkowy rząd powołany przez Sowietów nie zyskał wielkiego poparcia. W górzystych prowincjach kraju walkę z Sowietami toczyły oddziały islamskich radykałów – Talibów. Początkowo miały one kłopoty w związku z wielką przewagą technologiczną Sowietów, już wkrótce jednak do gry włączył się trzeci czynnik – Stany Zjednoczone. Po kryjomu dostarczały one rebeliantom zaawansowaną broń, w tym systemy obrony przeciwlotniczej i ciężki arsenał, wyrównując szanse obu stron.

Dziewięcioletnie zmagania zakończyły się wykończeniem radzieckiej armii i poważnym nadwyrężeniem sowieckiej gospodarki, co przypominało do złudzenia sytuację USA w Wietnamie pod koniec konfliktu. Ostatecznie na polecenie Gorbaczowa wojska sowieckie wycofały się z Afganistanu w roku 1989. Władzę niemal natychmiast przejęli Talibowie, wprowadzając zasady państwa islamskiego. Zmianę miała przynieść dopiero rozpoczęta dwadzieścia lat później interwencja amerykańska. Walki w kraju trwają do dzisiaj i jak na ironię – broń amerykańska wysłana przeciwko Sowietom służy teraz do zwalczania sił amerykańskich.

Polecamy również:

  • Portugalska rewolucja czerwonych goździków – geneza, przebieg, skutki

    Po upadku w Portugalii monarchii a potem rządów republikańskich, wprowadzono dyktaturę. Przewodził jej Antonio de Oliveira Salazar a potem Marcelo Caetano. System tych rządów charakteryzował się brakiem demokracji i trójpodziału władzy oraz zacofaniem w każdej dziedzinie życia społecznego i... Więcej »

  • Wojna rodezyjska – przyczyny, przebieg, skutki

    Rodezja w XX wieku była państwem nieuznawanym przez społeczność międzynarodową. Toczyła się w niej wojna domowa między mniejszościowym rządem białych osadników w Europy a czarnoskórymi rdzennymi mieszkańcami. Wydarzenia określane jako wojna rodezyjska miały miejsce w latach 1964-1979. Konflikt... Więcej »

  • Europejskie organizacje terrorystyczne

    W Europie, na przestrzeni lat, szczególnie XX wieku, działało wiele organizacji, które walcząc w obronie „sprawy“ stosowały działania oparte na terrorze i zastraszaniu. Przeprowadzały one wymierzone w cywili akty terroru z użyciem bomb i ładunków wybuchowych. Były to organizacje... Więcej »

  • Sytuacja i podział Niemiec po II wojnie światowej

    Przegrana Niemiec w czasie II wojny światowej oznaczała dla tego kraju koniec marzeń o panowaniu nad Europą, cel, jaki przywódcy państwa stawiali sobie od początku XX wieku. Więcej »

  • Zimna wojna - przyczyny, geneza, definicja

    Zakończenie II wojny światowej przyniosło całkowitą zmianę układu sił na świecie, w wyniku załamania się starych imperiów europejskich (Francja, Wielka Brytania, Niemcy), na rzecz dwóch nowych supermocarstw. Zarówno USA, jak i ZSRR są uznawane głównymi zwycięzcami II wojny światowej. W... Więcej »

Komentarze (1)
Wynik działania 2 + 5 =
Wojciech
2021-04-04 09:08:53
Cóż za brednie: 1. W Afganistanie do rewolucji, doszło w 1978 roku, w 1979 doszło do zmiany władzy w partii LDPA, ale nie była to rewolucja, a zabójstwo Tarakiego przez Hafizullaha Amina. 2. "Radykałów islamskich"? Akurat rządy przed radziecką interwencją były komunistyczne, a nie radykalnie islamskie. Amin budował meczety i spotykał się z przywódcami religijnymi żeby pokazac, że rząd nie jest antyislamski, ale nie był to też rząd stricte islamski. Do przekształcenia w państwo wyznaniowe było bardzo daleko, gdyż rząd był komunistyczny... 3. Zgadza się, rząd poprosił ZSRR o pomoc, z tym że bez cudzysłowu. Faktycznie prośba afgańska została powtórzona kilka razy, gdyż afgańscy komuniści nie byli w stanie poradzić sobie ze zbrojną opozycją. Przez Moskwę obsadzony został Babrak Karmal i powtórzył wcześniejsze prośby o pomoc. 4. Drogi autorze, w tym czasie Talibowie jeszcze nie istnieli... ZSRR walczyło z mudżahedinami, Talibowie powstali po 1994 i byli to uczniowie szkół koranicznych, którzy byli fundamentalistami religijnymi... 5. Jaki ciężki arsenał dostarczyło USA? Dostarczano broń palną i przeciwlotniczą. Ciężkiego arsenału mudżahedini nie posiadali, niezła fikcja literacka.... 6. Od 1979 do 1989 jest 10 lat, a nie 9. Będąc ścisłym to interwencja trwała 9 lat i 2 miesiące. 7. Talibowie nie doszli natychmiast do władzy, bo jeszcze nie istnieli! Nikt nie doszedł do pełni władzy i rozpoczęła się wojna domowa między mudżahedinami, którą w zasadzie zakończyli Talibowie przejmując władzę w 1996 roku. Autorze, ciężko znaleźć linijkę bez błędu, widzę że nie rozróżniasz dwóch różnych konfliktów zbrojnych, nie wiesz kim są Talibowie, masz zerową wiedzę na temat afgańskiej polityki i ZSRR. Jak się czegoś nie wie i nie chce przeczytać chociażby strony na wikipedii, nie wspominając o książkach historycznych to lepiej nie pisać notatek encyklopedycznych...
Ostatnio komentowane
tak
\bartuniko • 2021-10-27 16:05:35
ok
proboszcz oskor • 2021-10-27 12:57:22
git
Głupi jasio • 2021-10-26 23:37:32
a jeśli liczba protonów=60 a liczba neutronów=100 to będzie nad??
xd • 2021-10-26 17:52:41
super tekst
mojnickt • 2021-10-26 17:35:48