Sytuacja i przemiany polityczne w ZSRR po śmierci Stalina

5 marca 1953 roku, jak podawały oficjalne organy prasy sowieckiej i innych krajów wschodnich, „przestało bić serce wielkiego wodza postępowej ludzkości”. Śmierć dyktatora zahamowała rozpoczynającą się nową falę czystek w aparacie partyjnym, które miały prawdopodobnie być wstępem do zbrojnej konfrontacji z Zachodem – III wojny światowej. W całym bloku komunistycznym rozpoczęły się krótkotrwałe, ale intensywne obchody żałoby po Stalinie, tymczasem zaś na Kremlu rozpoczęła się walka o władzę.

Już na samym początku uformowały się trzy silne stronnictwa, z których każde liczyło na to, że uda im się przeforsować swojego kandydata na następcę Stalina. Ławrientij Beria, najbliższy współpracownik Stalina i szef służb specjalnych, był współodpowiedzialny za przeprowadzenie czystek w latach 30. i posiadał silną pozycję na Kremlu, kontrolując złowrogie KGB. Jego przeciwnikiem był Nikita Chruszczow, reprezentujący w tym wypadku interesy aparatu partyjnego i szeregowych jego członków. Trzecią siłą stała się armia, która przyjęła postawę wyczekującą.

Niestety, ze względu na ilość zakulisowych działań i starć nie wiemy dokładnie, jak wyglądał proces wewnętrznych targów i zmian sojuszy pomiędzy trzema frakcjami, mający wyłonić nowego przywódcę ZSRR. Faktem jest, że w pewnym momencie Beria, uważany początkowo za faworyta, został niespodziewanie aresztowany dzięki sojuszowi armii i partii, po czym skazany na śmierć i rozstrzelany. Ostatecznie władzę w państwie, po niemal trzyletniej cichej walce, objął Nikita Chruszczow.

W 1956 roku, podczas XX Zjazdu KPZR, Nikita Chruszczow zdecydował się na niezwykły krok, jakim było odczytanie tajnego referatu „o kulcie jednostki”. Chruszczow potępiał w nim działania swojego poprzednika, oskarżając go o szereg „błędów i wypaczeń”, które jedynie szkodziły ZSRR. Przemówienie to było sygnałem do serii reform w krajach satelickich, jak również samym ZSRR. Doszło do złagodzenia ideologicznego trzymania się myśli komunistycznej, rehabilitacji i amnestii dla części więźniów politycznych i wyraźnego zmniejszenia terroru politycznego. Niestety, zmiany te, mimo że niewątpliwie polepszyły warunki życia w bloku wschodnim, nie zmieniły samej istoty systemu. ZSRR dalej dążyło do budowy utopijnego komunizmu i toczyło rywalizację z Zachodem, znaną jako Zimną Wojnę.

Polecamy również:

  • Nikita Chruszczow - biografia, polityka

    Nikita Siergiejewicz Chruszczow urodził się 15 kwietnia 1894 roku w Kalinówce, na terenie Imperium Rosyjskiego. Pochodził z biednej chłopskiej rodziny, zajmującej się pracą na roli. Stąd też otrzymał jedynie najbardziej podstawowe, czteroletnie wykształcenie. W młodości imał się różnych prac... Więcej »

  • Odwilż po śmierci Stalina - historia

    W  marcu 1953 roku doszło do dawno wyczekiwanego przez wielu ludzi wydarzenia – zmarł Józef Stalin, przywódca ZSRR. Tuż po jego śmierci przez cały blok wschodni przelała się fala oficjalnie manifestowanej żałoby i żalu za „umiłowanym przywódcą proletariatu”. W praktyce... Więcej »

  • Powstanie węgierskie (1956) - przyczyny, przebieg, skutki. Inwazja ZSRR na Węgry

    Odwilż postalinowska, która nastąpiła po śmierci dyktatora w roku 1953, wyzwoliła w wielu miejscach skumulowane dotąd pokłady niechęci i oporu wobec ustroju komunistycznego. Nasilające się niepokoje dotknęły przede wszystkim kraje „demokracji ludowej”, czyli państwa Europy Wschodniej,... Więcej »

Komentarze (1)
Wynik działania 4 + 2 =
ryj
2017-03-14 19:00:41
4
Ostatnio komentowane
Autor urodził się na wsi Korolowka k. Tarnopola.
Jerzy Zawadzki • 2021-08-01 17:42:54
żoną Jaroslawa Iwaszkiewicza była pisarka i tłumaczka Anna Iwaszkiewiczowa z domu Lilp...
Iwona • 2021-07-19 18:40:47
"Oda do radości" to utwór Beethovena. Schiller napisał "Do Radości".
Germanista • 2021-07-10 02:59:47
Zgromadzenie Narodowe (Konwent) nie było "rządem rewolucyjnym", a parlamentem.
Andrzej • 2021-07-06 08:15:34
Czy naprawdę nie dało się tego bardziej spłycić? Gdzie jest drugi syn? Ten który p...
Andrzej Koraben • 2021-06-30 11:34:39