Średniowiecze - charakterystyka epoki (ramy czasowe, nazwa, filozofia) - strona 2

parenetycznej. Jej charakterystyczną cechą było promowanie określonych wzorów postępowania. Wspomniane pieśni o czynie pouczały, jakie cechy powinien posiadać prawdziwy rycerz.

Z czasem eposy rycerskie rozwijały się również w romanse dworskie, czego przykładem są chociażby „Dzieje Tristana i Izoldy”, opowiadające historię nieszczęśliwej miłości pomiędzy rycerzem a żoną króla. Najpełniej ową legendę, związaną z kręgiem opowieści arturiańskich, zrekonstruował Joseph Bédier dopiero w 1900 roku.

Najwybitniejszym dziełem epoki średniowiecza nie jest jednak epos rycerski. Mianem tym przeważnie określa się wielką syntezę filozofii, teologii i światopoglądu średniowiecznego, jakim jest XIV-wieczna „Boska komedia” autorstwa Dantego Alighieri. Przedstawia on w niej swoją wędrówkę po piekle, czyśćcu i niebie. W jej trakcie spotyka wiele postaci zarówno fikcyjnych, jak i realnych, nie tylko z czasów sobie współczesnych, ale również z antyku.

Takie były najważniejsze średniowieczne osiągnięcia na gruncie epiki. Jeśli chodzi o lirykę, to z pewnością najwybitniejszym poetą był piętnastowieczny twórca Francois Villon, autor „Wielkiego Testamentu” i „Małego Testamentu”. W swoje poezji opisywał trudy życia, których miał niemało, ponieważ sporą jego część spędził w więzieniu. Kwestionował panujący porządek społeczny, a jego wiersze niejednokrotnie były świadectwem buntu.

Wraz z upadkiem antyku sztuka dramatyczna praktycznie zanikła. Kościół krytykował przedstawienia teatralne, uznając je za niemoralne i sprowadzające wiernych na manowce. W takich okolicznościach nie tylko nie mógł rozwijać się dramat, ale i sztuki antyczne w zasadzie nie były wystawiane.

Choć Kościół krytykował teatr, przyczynił się paradoksalnie do ożywienia dramatopisarstwa. Od około X w. na scenie literackiej pojawił się nowy gatunek dramatyczny – dramat liturgiczny. Było to teatralne przedstawienie historii pochodzących z Nowego Testamentu, z biegiem czasu coraz częściej wzbogacanych elementami spoza liturgii. Sztuki pisane były po łacinie. Najczęściej przedstawiano narodziny Chrystusa lub wydarzenia związane z Wielkim Tygodniem.

Z dramatu liturgicznego narodził się inny średniowieczny gatunek dramatyczny – misterium (łac. tajemnica, obrzęd). Tutaj także tematyka była biblijna, ale rozszerzono ją o opowieści apokryficzne i hagiograficzne, czyli przedstawiające życie świętych. Realizacją tekstu misterium było wielkie widowisko, a traktowanie wybranych wątków dość swobodnie wpływało na zeświecczenie przedstawienia.

Wraz z misterium pojawiły się też intermedia – części o charakterze ludycznym, rozdzielające bardziej poważne partie tekstu. Ich zadaniem było wprowadzenie widowni w luźny i wesoły nastrój, który pozwoliłby odpocząć od religijnej problematyki. W ten sposób otwierała się droga dla powrotu do teatralnej tradycji antycznej, ponieważ przedstawienia mogły liczyć, jeśli nie na całkowitą aprobatę ze strony Kościoła, to przynajmniej na częściową akceptację.

5. Literatura średniowieczna w Polsce

Najstarszym zabytkiem liryki polskiej jest „Bogurodzica”. W średniowieczu funkcjonowała jako swojego rodzaju hymn rycerstwa polskiego. Do tej pory badacze nie potrafią ustalić jej autorstwa, a także dokładnej daty powstania. Przyjmuje się, że mógł być to przełom XIII i XIV wieku. Najbardziej zaskakująca jest dojrzałość artystyczna tekst – trzeba pamiętać, że były to dopiero początki naszej literatury, a pierwsze teksty na ziemiach polskich powstawały po łacinie.

Za łaciński tekst stojący u początków literatury polskiej uznaje się „Kronikę polską” Galla Anonima. W przypadku tego dzieła badacze również

Polecamy również:

  • Wincenty z Kielczy - biografia, twórczość

    O Wincentym z Kielczy wiemy, że urodził się przed rokiem 1200, a zmarł po 1261 w Krakowie. Był polskim poetą tworzącym głównie po łacinie. Jest również autorem licznych kompozycji, a także hagiografii. Należał do zakonu dominikanów. Więcej »

  • Jacopone da Todi - biografia, twórczość

    Włoski poeta urodzony w  Todi w 1230 roku. Był również autorem pieśni duchowych i traktatów psychologicznych. Tworzył zarówno w języku włoskim, jak i po łacinie. Więcej »

  • Walther von der Vogelweide – biografia, twórczość

    Tworzył utwory liryczne o tematyce miłosnej, politycznej (sławił w nich m.in. króla Sycylii Fryderyka). Chętnie posługiwał się formą poezji moralizatorskiej komentując bieżące wydarzenia polityczne (pierwsze tego typu utwory powstały po 1198 roku po śmierci Henryka IV, gdy inni rywalizowali o tron –... Więcej »

  • Mikołaj z Wilkowiecka - biografia, twórczość

    Przyjmuje się, ze urodził się około roku 1524 we wsi o nazwie Wilkowiecko. Zmarł w Wieluniu 15 sierpnia 1601.  Był zakonnikiem a przy tym poetą i tłumaczem oraz autorem pism o treści religijnej. Pełnił funkcję prowincjała paulinów na Jasnej Górze (od roku 1580). Więcej »

  • Legenda o Kraku i Wandzie – streszczenie i opracowanie

    Akcja legendy rozgrywa się w Krakowie, w którym znajdował się zamek króla Kraka. W jego pieczarze zamieszkał smok, który niszczył okolicę i pożerał trzodę. Król postanowił unicestwić bestię i w tym celu wezwał do siebie Skubę. Więcej »

Komentarze (3)
Wynik działania 2 + 1 =
Pecha
2019-10-15 17:36:04
konstantynopol został chyba zdobyty przez Osmanów a nie krzyżowców
ATEŃCZYKK9
2016-02-23 15:57:25
bardzo ładnie
ATEŃCZYK9
2015-11-02 15:44:44
SŁABE NIEPOLECAM
  • Najnowsze
  • Losowe
Ostatnio komentowane
Co za wstyd pomyśleć, że ja nie istnieje.
• 2024-04-12 15:30:23
supier
• 2024-04-11 18:27:13
bardzo pomocne
• 2024-04-09 17:22:24
Bardzo przydatne!
• 2024-03-24 16:49:06
Dziękujemy. Przydało się nam na historię podczas sprawdzianu. ;)
• 2024-03-21 18:20:09